บทที่ ๑ สิทธิและเสรีภาพที่พึงได้รับการคุ้มครองของไทย
๑.๖ อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการต่อต้านการทรมานและการประติบัติ หรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย
ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย�่ำยีศักดิ์ศรี (International Convention Against Torture and Other Cruel, Inhuman
or Degrading Treatment or Punishment : CAT) มีผลใช้บังคับกับประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๐
ประเทศไทยเข้าเป็นภาคี โดยการภาคยานุวัติในวันที่ ๒ ตุลาคม ๒๕๕๐ พร้อมท�ำค�ำแถลงตีความ ข้อบทที่
๑ เรื่องค�ำนิยามของค�ำว่า “การทรมาน” ข้อบทที่ ๔ เรื่องการก�ำหนดให้การทรมานทั้งปวงเป็นความผิดที่ลงโทษ
ได้ตามกฎหมายอาญา และข้อบทที่ ๕ เรื่องให้รัฐภาคีด�ำเนินมาตรการต่าง ๆ ที่อาจจ�ำเป็นเพื่อให้ตนมีเขตอ�ำนาจ
เหนือความผิดที่อ้างถึงตามข้อบทที่ ๔ ของอนุสัญญา ซึ่งทั้งสามข้อเป็นไปตามประมวลกฎหมายอาญาที่ใช้บังคับ
อยู่ ณ ปัจจุบนั นอกจากนัน้ ได้ตงั้ ข้อสงวนในข้อบทที่ ๓๐ วรรคหนึง่ โดยไม่รบั ผูกพันตามข้อบทในการน�ำข้อพิพาท
เกีย่ วกับการตีความ หรือการน�ำอนุสญ
ั ญาฯ ไปใช้ ในการขึน้ สูก่ ารวินจิ ฉัยชีข้ าดของศาลยุตธิ รรมระหว่างประเทศได้
หากคู่พิพาทฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งร้องขอ เว้นเสียแต่ว่าจะพิจารณาเห็นสมควรเป็นกรณี ๆ ไป
เนื้อหามีทั้งหมด ๓๓ ข้อ แบ่งออกเป็น ๓ ส่วน
ส่วนแรก (ข้อบทที่ ๑ - ๑๖) กล่าวถึง ค�ำนิยามของการทรมาน บทบัญญัตวิ า่ ด้วยการก�ำหนดให้การทรมาน
เป็นความผิดที่ลงโทษได้ตามกฎหมายอาญา เขตอ�ำนาจที่เป็นสากลเกี่ยวกับความผิดการทรมาน และหลักการ
ส่งผู้ร้ายข้ามแดน
ส่วนที่สอง (ข้อบทที่ ๑๗ - ๒๔) กล่าวถึง การน�ำบทบัญญัติไปใช้โดยการจัดตั้งคณะกรรมการ CAT เป็น
องค์กรก�ำกับดูแล ประกอบด้วย ผู้เชี่ยวชาญอิสระ จ�ำนวน ๑๐ คน ที่แต่งตั้งโดยภาคีสมาชิก และปฏิบัติหน้าที่
ในฐานะปัจเจกบุคคลตามความสามารถ ค�ำร้องเรียนระหว่างรัฐ ค�ำร้องเรียนของปัจเจกบุคคล และอ�ำนาจของ
คณะกรรมการฯ
ส่วนที่สาม (ข้อบทที่ ๒๕ - ๓๓) กล่าวถึง กระบวนการเข้าเป็นภาคี ผลใช้บังคับ การแก้ไขอนุสัญญา
โดยเฉพาะข้อสงวน การแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติของอนุสัญญา และการระงับข้อพิพาท
๑.๗ อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิของคนพิการ (International Convention on the Rights of
Persons with Disabilities: CRPD) มีผลใช้บังคับกับประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๘ สิงหาคม ๒๕๕๑
ประเทศไทยเข้าเป็นภาคี โดยการภาคยานุวัติในวันที่ ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๕๑
เนื้อหามีทั้งหมด ๕๐ ข้อบท แบ่งออกเป็น ๒ ส่วน
โดยส่วนแรก (ข้อบทที่ ๑ - ๓๓) เกีย่ วกับเรือ่ งวัตถุประสงค์และหลักการทัว่ ไปของอนุสญ
ั ญาฯ โดยมีเนือ้ หา
เกี่ยวกับความเสมอภาค กลุ่มสตรี และเด็กพิการ การเสริมสร้างความตระหนัก การเข้าถึงบริการต่าง ๆ สิทธิ
ในร่างกาย สถานการณ์ฉุกเฉินทางมนุษยธรรม ความเสมอภาคทางกฎหมาย การเข้าถึงบริการยุติธรรม เสรีภาพ
และความมั่นคงของมนุษย์ เสรีภาพจากการถูกทรมาน การกระท�ำและลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือ
ย�่ำยีศักดิ์ศรี เสรีภาพจากการแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ การกระท�ำรุนแรงและการกระท�ำที่มิชอบ ความเคารพ
ต่อคนพิการ เสรีภาพในการโยกย้ายถิน่ ฐาน การได้มาซึง่ สัญชาติ การอยูร่ ว่ มกันในสังคม เสรีภาพในการแสดงความ
คิด��ห็น การเข้าถึงข้อมูล การเคารพครอบครัว การเข้าถึงการศึกษา สิทธิในสุขภาพ การฟื้นฟูเยียวยา การท�ำงาน
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ | 59
บทที่
๑