บทที่ ๑ สิทธิและเสรีภาพที่พึงได้รับการคุ้มครองของไทย ส่วนทีส่ อง (ข้อบทที่ ๑๗ - ๓๐) เป็นเรือ่ งเกีย่ วกับการจัดตัง้ และการด�ำเนินงานของคณะกรรมการ การเสนอ รายงาน ผลกระทบของอนุสัญญา และการก�ำหนดมาตรการที่จ�ำเป็น การลงนามเข้าเป็นภาคี การมีผลบังคับใช้ การแก้ไข การตั้งข้อสงวน และการระงับข้อพิพาท ต่อมา ประเทศไทยเข้าร่วมเป็นภาคีของพิธีสารเลือกรับของอนุสัญญา CEDAW (Optional Protocol to the CEDAW : OP-CEDAW) โดยการให้สัตยาบัน เมื่อวันที่ ๑๔ มิถุนายน ๒๕๔๓ และมีผลใช้บังคับกับประเทศไทย เมื่อวันที่ ๑๔ กันยายน ๒๕๔๓ โดยแสดงการยอมรับของประเทศไทย ต่อการท�ำหน้าที่ของคณะกรรมการประจ�ำอนุสัญญาฯ ในการรับ และพิจารณาข้อร้องเรียนในกรณีที่มีการละเมิดพันธกรณีภายใต้อนุสัญญาฯ โดยผู้ร้องเรียนอาจเป็นบุคคล กลุ่มบุคคลในนามผูถ้ กู ละเมิดสิทธิกไ็ ด้ ทั้งนี้ มีเงื่อนไขว่าเรื่องร้องเรียนดังกล่าวได้ด�ำเนินการโดยกระบวนการแก้ไขการละเมิดสิทธิมนุษยชน ในประเทศจนหมดสิน้ แล้ว หรือมีเหตุผลว่ากลไกในประเทศ ด�ำเนินการล่าช้ากว่าปกติ หรือมิได้ให้ความเป็นธรรม ในประเด็นทีเ่ กีย่ วข้องกับสิทธิมนุษยชน (exhaustion of domestic remedies) นอกจากนัน้ ยังต้องแจ้งให้รฐั บาล ของประเทศนัน้ ๆ ได้ทราบและรับรูก้ อ่ นด้วย ๑.๒ อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิเด็ก (International Convention on the Rights of the Child : CRC) มีผลใช้บังคับกับประเทศไทย เมื่อวันที่ ๒๖ เมษายน ๒๕๓๕ ประเทศไทยเข้าเป็นภาคี โดยการภาคยานุวัติในวันที่ ๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๕ โดยปัจจุบันยังคงตั้งข้อสงวน ในข้อบทที่ ๒๒ เรือ่ งการดูแลกลุม่ เด็กซึง่ เป็นผูห้ นีภยั จากการสูร้ บหรือผูล้ ภี้ ยั โดยเฉพาะอย่างยิง่ ในส่วนของสถานะ ของเด็กผู้ลี้ภัยที่ต้องปฏิบัติให้สอดคล้องกับกฎหมาย ระเบียบ และแนวปฏิบัติในประเทศ เนื้อหามีทั้งหมด ๕๔ ข้อบท แบ่งออกเป็น ๓ ส่วน ส่วนทีห่ นึง่ (ข้อบทที่ ๑ - ๔๑) เป็นสารบัญญัตวิ า่ ด้วยสิทธิตา่ ง ๆ ของเด็ก ประกอบด้วย ความหมายของเด็ก การที่รัฐภาคีต้องประกันสิทธิพื้นฐานของเด็กที่อยู่ในเขตอ�ำนาจของรัฐภาคีใน ๔ ประการ คือ สิทธิที่จะมีชีวิต สิทธิทจี่ ะได้รบั การปกป้อง สิทธิทจี่ ะได้รบั การพัฒนา และสิทธิทจี่ ะมีสว่ นร่วม โดยจะต้องไม่ถกู เลือกปฏิบตั ิ และต้อง ค�ำนึงถึงประโยชน์สงู สุดของเด็กเป็นส�ำคัญ ในขณะทีต่ อ้ งเคารพต่อความรับผิดชอบและสิทธิหน้าทีข่ องบิดา มารดา ครอบครัว ตลอดจนสภาพสังคมของเด็ก การประกันสิทธิที่จะมีชีวิต การมีชื่อ การมีสัญชาติ การมีเอกลักษณ์ การอยูร่ ว่ มกันระหว่างเด็กกับบิดา มารดา ครอบครัว การรักษาความสัมพันธ์ระหว่างกัน สิทธิเสรีภาพของเด็กในการ แสดงความคิดเห็น การแสดงออก การแสวงหา/ได้รับข้อมูลข่าวสาร ความคิด มโนธรรม ศาสนา การสมาคม ความเป็นส่วนตัว การเข้าถึงข้อมูลข่าวสารจากสือ่ และการคุม้ ครองจากข้อมูลข่าวสารทีเ่ ป็นอันตราย การช่วยเหลือ บิดา มารดา ผู้ปกครองให้สามารถเลี้ยงดูเด็กได้ การคุ้มครองจากความรุนแรงทั้งปวง การดูแลและจัดหา ทางเลือกส�ำหรับเด็ก การรับเด็กเป็นบุตรบุญธรรม การร้องขอสถานะผู้ลี้ภัย การดูแลเด็กพิการ การดูแลสุขภาพ และการสาธารณสุขส�ำหรับเด็กและมารดา การประกันสังคม การได้รบั มาตรฐาน การด�ำรงชีวติ ทีเ่ พียงพอ การศึกษา คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ | 53 บทที่ ๑