การกระท�ำทรมานและการบังคับให้หายสาบสูญ โดยการแต่งตั้งคณะอนุกรรมการตรวจสอบการกระท�ำทรมานและ
บังคับสูญหายในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้151การเปิดโอกาสให้ญาติเข้าเยี่ยมผู้ถูกควบคุมตัวได้ในโอกาสแรกและ
การอนุญาตให้เจ้าหน้าที่ของ กสม. ประสานขอ���ข้าเยี่ยมผู้ต้องสงสัยที่ถูกควบคุมตัวได้ เป็นต้น
ในปี 2563 กสม. ยังคงได้รับค�ำร้องในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์ในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
จ�ำนวน 12 ค�ำร้อง ลดลงจากปี 2562 ที่มีจ�ำนวน 26 ค�ำร้อง โดยมีการกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงมี
การกระท�ำหรือการละเลยการกระท�ำที่เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน เช่น กรณีกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่ความมั่นคงท�ำร้าย
ร่างกายเพื่อให้รับสารภาพ การเข้าตรวจค้นในยามวิกาล และกรณีไม่ได้รับความเป็นธรรมจากคณะกรรมการ 3 ฝ่าย
ที่ พิจารณาไม่ รั บ รองการเสี ย ชี วิ ต ของบุ ค คลจากเหตุการณ์ค วามไม่สงบในพื้น ที่จังหวัด ชายแดนภาคใต้ เป็น ต้ น
ทัง้ นี้ ในช่วงเวลาดังกล่าว กสม. ได้ออกรายงานผลการตรวจสอบเรือ่ งร้องเรียนด้านสิทธิมนุษยชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้
จ�ำนวน 28 รายงาน โดยรายงานผลการตรวจสอบในบางกรณีพบว่า เมือ่ พิจารณาจากเอกสารทีเ่ กีย่ วข้องแล้ว ยังไม่ปรากฏว่า
มีการกระท�ำหรือละเลยการกระท�ำอันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน และมีบางกรณีที่พบว่าผู้เสียหายมีบาดแผลตาม
ร่างกายซึ่งเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ใกล้เคียงกับวันที่ถูกควบคุมตัว แม้แพทย์ผู้ตรวจจะไม่สามารถระบุได้แน่ชัดว่าบาดแผล
เกิดจากสาเหตุใด และไม่ปรากฏว่ามีหลักฐานยืนยันได้ว่าเจ้าหน้าที่เป็นผู้ท�ำร้ายร่างกาย แต่ กสม. ก็ได้มีข้อเสนอแนะ
ไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้มีการป้องกันมิให้เกิดการกระท�ำอันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ได้ชี้แจงต่อ กสม. ว่าได้ก�ำชับให้เจ้าหน้าที่ปฏิบัติตามระเบียบที่เกี่ยวข้องโดยเคร่งครัด หากพบว่ามีการละเมิด ไม่ปฏิบัติ
ตามระเบียบข้อบังคับที่ก�ำหนด จะมีการด�ำเนินการทั้งทางวินัยและทางอาญาโดยไม่ยกเว้น152
อนึง่ สืบเนือ่ งจากกรณีการเสียชีวติ ภายใต้การควบคุมตัวของเจ้าหน้าทีข่ องนายอับดุลเลาะ อีซอมูซอ เมือ่ เดือน
กรกฎาคม 2562 นัน้ ภรรยาของนายอับดุลเลาะ อีซอมูซอ ได้ยื่นค�ำร้องขอเป็นผู้ร้องซักถามในคดีไต่สวนการตายที่ศาล
สงขลาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 150 ซึ่งพนักงานอัยการและทนายความของภรรยาของ
นายอับดุลเลาะ ได้ตรวจพยานหลักฐานทีจ่ ะใช้ประกอบในการสืบพยานและแถลงต่อศาลว่า ประสงค์จะสืบพยานจ�ำนวน
10 ปาก153 โดยเมื่อวันที่ 24-26 พฤศจิกายน 2563 พนักงานอัยการได้น�ำภรรยาและญาติของนายอับดุลเลาะ รวมถึง
เจ้าหน้าที่ทหารและอาสาสมัครทหารพรานที่ประจ�ำอยู่ในค่ายอิงคยุทธบริหารขึ้นเบิกความต่อศาล และในล�ำดับถัดไป
พนักงานอัยการและทนายฝ่ายครอบครัวของผู้ตาย ประสงค์จะให้แพทย์ที่ดูแลรักษาผู้ตายทั้ง 3 โรงพยาบาล ได้แก่
โรงพยาบาลค่ายอิงคยุทธบริหาร โรงพยาบาลจังหวัดปัตตานี และโรงพยาบาลสงขลานครินทร์ มาสืบพยานในวันนัดครัง้ ต่อไป154
นอกจากเรื่องร้องเรียนกรณีการกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงมีการกระท�ำหรือการละเลยการกระท�ำ
ที่เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนแล้ว ในปี 2563 กสม. ยังได้ติดตามสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในพื้นที่จังหวัดชายแดน
ภาคใต้ โดยพบสถานการณ์เกี่ยวข้องที่ส�ำคัญ ดังนี้
151
จาก หนังสือกองอ�ำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค 4 ส่วนหน้า ที่ นร 5119.1/3488 ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน
2563. งานเดิม.
152
จาก หนังสือกองอ�ำนวยการรักษาความมัน่ คงภายในภาค 4 ส่วนหน้า ที่ นร 5119.1/2091 ลงวันที่ 7 กรกฎาคม 2563.
153
จาก คดีไต่สวนการตาย 'อับดุลเลาะ' หลังคุมตัวเข้าค่ายทหาร ศาลนัดสืบพยานปลายปีนี้, โดย ประชาไท, 2563.
สืบค้นจาก https://prachatai.com/journal/2020/06/88386
154
จาก ศาลจังหวัดสงขลานัดสืบพยานครัง้ แรก วันนัดครัง้ ต่อไปอีก��้วย ซึง่ นัดถัดไป เป็นวันที่ 15-18 ธันวาคม 2563 เวลา
09.00 น. เป็นต้นไป ณ ศาลจังหวัดสงขลา, โดย มูลนิธผิ สานวัฒนธรรม, 2563. สืบค้นจาก https://crcfthailand.org/2020/11/27/
ศาลจังหวัดสงขลานัดสืบพ/
94
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand