ให้กระทรวงการต่างประเทศของประเทศกัมพูชาและสถานทูตกัมพูชาประจ�ำประเทศไทยออก “วีซ่าอัธยาศัยไมตรี”
ให้พี่สาวของนายวันเฉลิมและทนายได้เดินทางเข้าประเทศกัมพูชา107 ทั้งนี้ กรณีคนสูญหายในต่างประเทศ หากปรากฏ
หลักฐานทีย่ นื ยันได้วา่ มีการบังคับให้สญ
ู หายหรือการกระท�ำความผิดเกิดขึน้ จริง จะสามารถน�ำคดีขนึ้ สูศ่ าลในประเทศไทย
ได้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 8 โดยมีส�ำนักงานอัยการสูงสุดเป็นผู้ด�ำเนินการสอบสวนตามประมวลกฎหมาย
วิธีพิจารณาความอาญา
บทที่ 3
การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
ส�ำหรับความคืบหน้ากรณีการหายตัวของนายพอละจี หรือบิลลี่ รักจงเจริญ นักเคลื่อนไหวชาว
กะเหรี่ยงซึ่งหายตัวไปหลังถูกจับกุมโดยเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจานเมื่อวันที่ 17 เมษายน 2557 นั้น หลังจาก
ที่กรมสอบสวนคดีพิเศษได้แถลงข่าวการพบชิ้นส่วนกระดูกและมีการตรวจ DNA จนถึงการส่งส�ำนวนสืบสวนสอบสวน
ไปยังพนักงานอัยการเมื่อช่วงปลายปี 2562 ในเดือนมกราคม 2563 พนักงานอัยการได้พิจารณาส�ำนวนคดีแล้ว
มีความเห็นสั่งไม่ฟ้องผู้ต้องหา 4 ราย ใน 7 ข้อหาจาก 8 ข้อหา โดยมีความเห็นสั่งฟ้องข้อหาเดียวในความผิดฐาน
เป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ มาตรา 157 กรณียึดน�้ำผึ้งป่าของบิลลี่แล้วปล่อยตัวไป
โดยไม่น�ำตัวส่งให้ต�ำรวจด�ำเนินคดีในข้อหาลักของป่า ซึ่งเหตุผลในการสั่งไม่ฟ้องเนื่องจากเห็นว่าทางคดีไม่มีประจักษ์
พยานและพยานแวดล้อมใด ๆ เพียงพอที่จะเชื่อมโยงว่าผู้ต้องหาทั้งสี่ได้ร่วมกันกระท�ำผิด108 โดยส�ำนักงานอัยการ
สูงสุดได้ส่งส�ำนวนการสอบสวนให้กรมสอบสวนคดีพิเศษพิจารณาอีกครั้ง ตามพระราชบัญญัติการสอบสวนคดีพิเศษ
พ.ศ. 2547 มาตรา 34 ประกอบประมวลกฎหมายวิธพี จิ ารณาความอาญา มาตรา 145 ซึง่ การพิจารณาของกรมสอบสวน
คดีพิเศษยังไม่เห็นพ้องกับความเห็นของพนักงานอัยการและส่งความเห็นแย้งไปยังอัยการสูงสุดเพื่อพิจารณาแล้ว109
ในขณะทีภ่ รรยาของนายพอละจี รักจงเจริญได้ยนื่ หนังสือต่ออัยการสูงสุดเพือ่ ขอความเป็นธรรมในกรณีการสัง่ ไม่ฟอ้ งคดี
ฆาตกรรมบิลลีด่ ว้ ยเช่นกัน110 ทัง้ นี้ เมือ่ วันที่ 29 กรกฎาคม 2563 คณะรัฐมนตรีมมี ติรบั ทราบรายงานสรุปผลการพิจารณา
ต่อข้อเสนอแนะมาตรการหรือแนวทางในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนของ กสม. กรณีนายพอละจี หรือบิลลี่
รักจงเจริญ หายตัวไป ในประเด็นว่ากรมสอบสวนคดีพเิ ศษควรมีแนวปฏิบตั ใิ นกรณีการบังคับให้บคุ คลสูญหายเป็นคดีพเิ ศษ
โดยไม่จ�ำเป็นต้องมีผรู้ อ้ งขอ หรือในกรณีทมี่ ผี รู้ อ้ งขอแต่มคี ณ
ุ สมบัตทิ ไี่ ม่ครบถ้วนอันไม่ใช่สาระส�ำคัญ อาจเสนอเรือ่ งเกีย่ วกับ
111
คดีความผิดทางอาญาเป็นคดีพิเศษได้ ซึ่งกรมสอบสวนคดีพิเศษได้ปรับปรุงแก้ไขประกาศคณะกรรมการคดีพิเศษ
107
จาก 4 สิ่งควรรู้ในคดี “วันเฉลิม” ก่อนสิตานันเข้าพบผู้พิพากษาไต่สวนที่กรุงพนมเปญ, โดย ศูนย์ทนายความเพื่อ
สิทธิมนุษยชน, 2563. สืบค้นจาก https://tlhr2014.com/?p=23119&fbclid=IwAR1-KDIyKmrvTEG7U3jRrsaxeTTo3a
Cjf5yLw2SLPocerH-aW5083AoSpuI
108
จาก อัยการแจงยิบเหตุสั่งไม่ฟ้อง 'ชัยวัฒน์' คดีบิลลี่, โดย กรุงเทพธุรกิจ, 2563. สืบค้นจาก https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/863791
109
จาก หนังสือกรมสอบสวนคดีพิเศษ ที่ ยธ 0834/292 ลงวันที่ 13 พฤศจิกายน 2563 เรื่อง แจ้งข้อมูลความคืบหน้าของ
คดีการหายตัวไปของบิลลี่.
110
จาก “ภรรยาบิลลี่” ขอความเป็นธรรม อสส.หลังอัยการสั่งไม่ฟ้อง 4 ผู้ต้องหา ยันหลักฐานดีเอสไอมัดแน่น,
โดย ผู้จัดการออนไลน์, 2563. สืบค้นจาก https://mgronline.com/crime/detail/9630000088018
111
จาก ครม.รับทราบรายงาน ยธ. ยกเคส ‘บิลลี่’ แก้โจทย์คุ้มครองสิทธิมนุษยชน, โดย มติชน, 2563. สืบค้นจาก
https://www.matichon.co.th/politics/news_2285433
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
83