การประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
นอกจากนี้ เมื่อเดือนสิงหาคม 2563 คณะรัฐมนตรีได้ให้ความเห็นชอบรายงานผลการด�ำเนินงาน
ของประเทศไทยตามอนุ สั ญ ญา CAT (ฉบั บ ที่ 2) และมอบหมายให้ ก ระทรวงการต่ า งประเทศจั ด ส่ ง รายงาน
ผลการด�ำเนินงานต่อคณะกรรมการประจ�ำอนุสัญญา CAT98 ในส่วนของการสูญหายของบุคคลนิรนาม ในปี 2563
คณะอนุ ก รรมการขั บ เคลื่ อ นและจั ด ท�ำมาตรฐานการตรวจพิ สู จ น์ พั ฒ นาฐานข้ อ มู ล และระบบติ ด ตามคนหาย
คนนิรนามและศพนิรนาม ซึ่งอยู่ภายใต้คณะกรรมการพัฒนาระบบการติดตามคนหายและการพิสูจน์ศพนิรนาม
(ค.พ.ศ.) ได้มีการจัดท�ำนโยบาย แผนแม่บทและแผนปฏิบัติการด้านคนหาย คนนิรนาม และศพนิรนาม การจัดท�ำ
มาตรฐานการตรวจพิสูจน์ การพัฒนาฐานข้อมูลและระบบติดตามคนหาย คนนิรนาม และศพนิรนาม การจัดท�ำ
คู่มือการจัดเก็บข้อมูลเพื่อการพิสูจน์บุคคลและการพัฒนาแอปพลิเคชันเพื่อจัดเก็บและติดตามคนหาย พร้อมทั้ง
พิจารณาปรับปรุงแก้ไขระเบียบส�ำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการสนับสนุนการปฏิบัติงานติดตามคนหายและพิสูจน์ศพ
นิรนาม พ.ศ. 2558 โดยเพิ่มเรื่องคนนิรนามไว้ในระเบียบดังกล่าวเพื่อให้สามารถท�ำงานเกี่ยวกับการพิสูจน์สัญชาติ
และการพิสูจน์อัตลักษณ์บุคคลให้เกิดความเรียบร้อย99
3.2.2 เรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการกระท�ำทรมาน
บทที่ 3
ในปี 2563 กสม. ได้รับเรื่องร้องเรียนกรณีกล่าวอ้างว่าถูกกระท�ำทรมานโดยเจ้าหน้าที่ของรัฐ รวมทั้งสิ้น
9 ค�ำร้อง เช่น กรณีกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่ความมั่นคงท�ำร้ายร่างกายเพื่อให้รับสารภาพ กรณีกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่
ปราบปรามยาเสพติดท�ำร้ายร่างกายและบังคับข่มขู่ให้รับสารภาพ และกรณีกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่ต�ำรวจท�ำร้าย
ร่างกายระหว่างการจับกุมตัวและสอบสวน เป็นต้น โดยทั้ง 9 ค�ำร้องอยู่ในระหว่างกระบวนการตรวจสอบข้อเท็จจริง
โดยในปี 2563 กสม. ได้ออกรายงานผลการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้องกับข้อกล่าวอ้างว่า
มีการกระท�ำทรมานจ�ำนวน 22 รายงาน ส่วนใหญ่เป็นเรื่องร้องเรียนที่เกิดขึ้นระหว่างการควบคุมตัวผู้ต้องสงสัย
ในคดีความมั่นคงในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้เพื่อเข้าสู่กระบวนการซักถาม100นอกจากนี้ กสม. ได้จัดท�ำรายงาน
คู่ขนานการปฏิบัติตามอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือ
ทีย่ ำ�่ ยีศกั ดิศ์ รี (ฉบับที่ 2) ตามพันธกรณีระหว่างประเทศเสนอต่อคณะกรรมการประจ�ำอนุสญ
ั ญา CAT ซึง่ มีประเด็นทีส่ �ำคัญ
โดยสรุป เช่น ร่างกฎหมายเกี่ยวกับการซ้อมทรมานที่อยู่ในระหว่างการพิจารณา มีสาระบางประการที่ยังไม่สอดคล้อง
กับอนุสัญญา CAT ซึ่งรัฐควรตรากฎหมายให้ครบถ้วน การทบทวนการใช้กฎหมายพิเศษด้านความมั่นคงในพื้นที่
จังหวัดชายแดนภาคใต้ รวมทั้งการให้ผู้เสียหายจากการถูกกระท�ำทรมานได้เข้าถึงการชดเชยเยียวยาอย่างเหมาะสม
เป็นธรรม และรวดเร็ว เป็นต้น101 ทัง้ นี้ นอกจากเรือ่ งร้องเรียนต่อ กสม. แล้ว ยังปรากฏเหตุการณ์ตามสือ่ กรณีกล่าวอ้างว่า
98
จาก มติคณะรัฐมนตรี วันที่ 4 สิงหาคม 2563 เรื่อง การน�ำเสนอรายงานผลการด�ำเนินงานของประเทศไทย
ตามอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติ หรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย�่ำยีศักดิ์ศรี (ฉบับที่ 2),
โดย ส�ำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี, 2563. สืบค้นจาก http://www.cabinet.soc.go.th/soc/Program23.jsp?top_serl
=99335911&key_word=%B7%C3%C1%D2%B9&owner_dep=&meet_date_dd=&meet_date_mm=&meet_ date_
yyyy=&doc_id1=&doc_ id2=& meet_date_dd2=&meet_ date_mm2=&meet_date_yyyy2=
99
จาก นิติวิทย์ฯ จัดการประชุมคณะกรรมการพัฒนาระบบการต��ดตามคนหาย และการพิสูจน์ศพนิรนาม (ค.พ.ศ.)
ครั้งที่ 1/2563, โดย กระทรวงยุติธรรม, 2563. สืบค้นจาก https://www.moj.go.th/view/46371
100
ดูรายละเอียดเพิ่มเติมที่ หัวข้อ 3.3 สถานการณ์ในจังหวัดชายแดนภาคใต้
101
จาก รายงานคู่ขนานการปฏิบัติตามอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย
ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย�่ำยีศักดิ์ศรี, โดย ส�ำนักงาน กสม., 2563. สืบค้นจาก http://www.nhrc.or.th /getattachment /305f5c990c79-4669-bd06-39fd8419214c/รายงานคู่ขนานการปฏิบัติตามอนุสัญญาต่อต้านการทรมานแ.aspx
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
81