ปัญหาหรืออุปสรรค ในการใช้เสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธ กสม. มีข้อห่วงกังวล
บางประการ ดังนี้
1. การจ�ำกัดการแสดงความคิดเห็น และการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารผ่านสือ่ สังคมออนไลน์ โดยตัง้ แต่เดือนกรกฎาคม
2563 ที่ปรากฏสถานการณ์การชุมนุมสาธารณะ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมได้มีการเฝ้าระวังและติดตาม
สถานการณ์ดา้ นความมัน่ คงปลอดภัยของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสือ่ สารมากกว่าสภาวะปกติ ตลอดจนด�ำเนินการ
ตามอ�ำนาจหน้าทีภ่ ายใต้พระราชบัญญัตวิ า่ ด้วยการกระท�ำความผิดเกีย่ วกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และทีแ่ ก้ไขเพิม่ เติม
ตามมาตรา 20 ในกรณีที่มีการท�ำให้แพร่หลายซึ่งข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่เป็นความผิดตามพระราชบัญญัตินี้ ซึ่งในระหว่าง
เดือนกรกฎาคม - ธันวาคม 2563 กระทรวงดิจทิ ลั เพือ่ เศรษฐกิจและสังคมได้บรู ณาการการท�ำงานกับหน่วยงานทีเ่ กีย่ วข้อง
และด�ำเนินการรวบรวมพยานหลักฐานและยื่นค�ำขอให้ศาลมีค�ำสั่งระงับการท�ำให้แพร่หลายหรือลบข้อมูลคอมพิวเตอร์
เป็นจ�ำนวน 50 ค�ำสั่งศาล 1,145 URLs ทั้งนี้ การกระท�ำดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อการใช้เสรีภาพในการแสดง
ความคิดเห็นหรือการเข้าถึงข้อมูลของประชาชนที่ได้รับการรับรองตามรัฐธรรมนูญ
2. สิทธิในความเป็นอยู่ส่วนตัว จากสถานการณ์ชุมนุมที่เกิดขึ้น ข้อมูลจากการรายงานเหตุการณ์ตามที่ปรากฏ
เผยแพร่ต่อสาธารณะ และการลงพื้นที่สังเกตการณ์ของพนักงานเจ้าหน้าที่ของส�ำนักงาน กสม. พบว่า เจ้าหน้าที่ของรัฐ
ทัง้ ในและนอกเครือ่ งแบบมีการใช้อปุ กรณ์บนั ทึกภาพถ่ายและภาพเคลือ่ นไหวในพืน้ ทีช่ มุ นุม ซึง่ ต่อมาในภายหลังปรากฏว่า
ได้มีการน�ำภาพของแกนน�ำ ผู้ชุมนุม ภาพเหตุการณ์ระหว่างการชุมนุมที่บันทึกไว้ดังกล่าวไปใช้ในการด�ำเนินคดี
รวมถึงการด�ำเนินการใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการชุมนุม เป็นต้น
3. การใช้ค�ำพูดที่สร้างความเกลียดชัง (hate speech) ท่ามกลางสถานการณ์ที่มีความแตกต่างทางความ
คิดเห็น การใช้วาจาสร้างความเกลียดชังต่อฝ่ายทีม่ คี วามเห็นตรงข้ามปรากฏให้เห็นอย่างต่อเนือ่ ง ซึง่ รวมถึงภาพวาดการ์ตนู
ล้อเลียน ภาพถ่าย คลิปวิดีโอ ทั้งนี้ การสื่อสารแสดงความเกลียดชังต่อบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่มีอุดมการณ์ทางการเมือง
ทีแ่ ตกต่าง ยัว่ ยุให้เกิดความเกลียดชัง อาจน�ำไปสูก่ ารใช้ความรุนแรง และอาจลุกลามบานปลายได้ โดยเฉพาะในสือ่ ออนไลน์
มีผู้น�ำเนื้อหาที่มีระดับความรุนแรงและลักษณะการสื่อสารความเกลียดชังไปเผยแพร่ในวงกว้าง และหากปล่อยให้มี
การสร้างและเผยแพร่ความเกลียดชังอย่างไร้การก�ำกับดูแล อาจท�ำลายวัฒนธรรมแห่งการเคารพซึ่งกันและกัน
คุกคามศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ น�ำไปสู่การท�ำลายบรรยากาศแห่งการใช้เสรีภาพในการแสดงออกของบุคคล
4. การชุมนุมเพื่อแสดงความคิดเห็นทางการเมืองที่ผ่านมาหลายครั้งผู้ชุมนุมนัดรวมตัวที่สถานีรถไฟฟ้า
ส่งผลให้มกี ารปิดสถานีรถไฟฟ้าชัว่ คราวเพือ่ ความปลอดภัยของประชาชนทุกคน และพบว่ามีการท�ำลายทรัพย์สนิ เสียหาย
ข้อเสนอแนะ จากสถานการณ์การชุมนุมในปี 2563 กสม. มีข้อเสนอแนะต่อกรณีการใช้เสรีภาพในการชุมนุม
โดยสงบและปราศจากอาวุธ ดังนี้
1. รั ฐ บาลและหน่ ว ยงานที่ เ กี่ ย วข้ อ งควรอ�ำนวยความสะดวกให้ ป ระชาชนได้ ใช้ เ สรี ภ าพในการชุ ม นุ ม
โดยสงบตามสมควร รวมทั้งให้การคุ้มครองแก่ผู้ชุมนุม เจ้าหน้าที่ด้านการสาธารณสุข การท�ำหน้าที่สื่อ และประชาชน
ทั่วไป เพื่อประกันการใช้เสรีภาพขั้นพื้นฐานตามที่รัฐธรรมนูญและกติกา ICCPR ให้การรับรอง ทั้งนี้ การจ�ำกัดสิทธิ
ดังกล่าวควรเป็นไปตามที่กฎหมายก�ำหนดอย่างเคร่งครัด
2. รัฐบาลและส�ำนักงานต�ำรวจแห่งชาติต้องก�ำชับเจ้าหน้าที่ของรัฐพึงใช้ความระมัดระวังอย่างยิ่งในการรักษา
ความสงบเรียบร้อยตามกฎหมายให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล และควรหลีกเลี่ยงการใช้ก�ำลังต่อการชุมนุมที่สงบ
และปราศจากอาวุธแม้ว่าจะมีบุคคลบางส่วนที่อาจก่อความวุ่นวายในระหว่างการชุมนุม หากมีความจ�ำเป็นที่ไม่อาจ
หลีกเลี่ยงได้ที่ต้องใช้มาตรการต่าง ๆ เพื่อยุติเหตุการณ์ที่มีความรุนแรงหรือการละเมิดกฎหมาย โดยมาตรการดังกล่าว
จะต้องสอดคล้องกับความจ�ำเป็นและได้สัดส่วนตามมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากลอย่างเคร่งครัด และควรมีคู่มือการ
68
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand