ส�ำหรับการด�ำเนินการทางกฎหมายต่อผู้ชุมนุม เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2563 พล.ต.ต. ปิยะ ต๊ะวิชัย
รองผู้บัญชาการต�ำรวจนครบาลได้เปิดเผยความคืบหน้าการด�ำเนินคดีกับกลุ่มผู้ชุมนุมว่าได้มีการจับกุมผู้ต้องหาคดี
ความมั่นคงรวมทั้งสิ้น 85 ราย ผู้ต้องหา 79 คน โดยเฉพาะคดีมั่วสุมตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ส่วนคดีตามพระราชก�ำหนด
การบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 สามารถจับกุมได้ 68 ราย คดีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา
110 (ประทุษร้ายพระราชินี) 3 ราย คดีตามมาตรา 116 ยุยงปลุกปั่น 13 ราย และคดีตามพระราชบัญญัติความสะอาด
และความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. 2535 2 ราย ส่วนการด�ำเนินคดีทั่วทั้งประเทศตั้งแต่กลางเดือน
กรกฎาคมที่ผ่านมาด�ำเนินคดีไปแล้วกว่า 140 คดี ใน 26 จังหวัด63
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในสถานการณ์เฉพาะ
สืบเนือ่ งจากการชุมนุมอย่างต่อเนือ่ งในหลายพืน้ ทีท่ วั่ ประเทศ จึงมีความพยายามเพือ่ แก้ไขปัญหาความเห็นต่าง
ทางการเมืองด้วยสันติวิธี โดยเมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน 2563 นายชวน หลีกภัย ประธานรัฐสภา ได้แถลงถึงการหารือ
ร่วมกันกับประธานวุฒิสภา วิปฝ่ายค้าน และประธานวิปฝ่ายรัฐบาล กรณีการตั้งคณะกรรมการสมานฉันท์โดยที่ประชุม
มีมติเห็นชอบองค์ประกอบของคณะกรรมการให้มีผู้แทนจากฝ่ายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ทั้งผู้แทนฝ่ายผู้ชุมนุม ผู้แทนรัฐบาล
ผู้แทน ส.ส. ฝ่ายรัฐบาลและ ส.ส. ฝ่ายค้าน ผู้แทนสมาชิกวุฒิสภา ผู้แทนฝ่ายที่มีความเห็นอื่น และผู้ทรงคุณวุฒิ
รวม 21 คน โดยคณะกรรมการมีหน้าทีศ่ กึ ษารูปแบบการสร้างความปรองดอง หากผูช้ มุ นุมไม่เข้าร่วมเป็นกรรมการ รัฐสภา
คงต้องท�ำหน้าทีต่ ามภารกิจต่อไป แต่จะพยายามให้ทกุ ฝ่ายเข้ามามีสว่ นร่วม ซึง่ ต้องให้เวลาแต่ละฝ่ายในการตัดสินใจ64 ทัง้ นี้
เมือ่ วันที่ 11 มกราคม 2564 นายชวน หลีกภัย ประธานรัฐสภา ได้ลงนามในประกาศรัฐสภาแต่งตัง้ กรรมการสมานฉันท์แล้ว
บทที่ 2
ในปี 2563 นอกจากการชุมนุมเพือ่ แสดงความคิดเห็นและเสนอข้อเรียกร้องทางการเมืองแล้ว ยังมีกลุม่ ประชาชน
ที่สนใจในหลากหลายประเด็นทางเศรษฐกิจและสังคมเข้าร่วมการชุมนุมเพื่อน�ำเสนอปัญหาที่กลุ่มของตนประสบ
เช่น กลุม่ บุคคลทีม่ คี วามหลากหลายทางเพศ กลุม่ แรงงาน และกลุม่ สิง่ แวดล้อม ฯลฯ ในขณะเดียวกัน มีการชุมนุมเพือ่ สะท้อน
ปัญหาการด�ำเนินโครงการพัฒนาของรัฐที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่อยู่อาศัยและที่ท�ำกิน
รวมถึ ง คุ ณ ภาพชี วิ ต ของประชาชน เช่ น กลุ ่ ม รั ก ษ์ โ ตนสะตอ ซึ่ ง เดิ น ทางมาชุ ม นุ ม อยู ่ บ ริ เวณท�ำเนี ย บรั ฐ บาล
เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2563 เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาล โดยเฉพาะกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ยุติการด�ำเนินโครงการ
อ่างเก็บน�้ำเหมืองตะกั่วอ�ำเภอป่าบอน จังหวัดพัทลุง โดยอ้างว่าการด�ำเนินโครงการดังกล่าวไม่มีการจัดรับฟัง
ความเห็นของประชาชนอย่างรอบด้าน ซึ่งกรณีนี้ ได้มีรายงานการตรวจสอบเรื่องร้องเรียนของ กสม. เมื่อปี 2558
ว่าการสร้างเขื่อนดังกล่าวไม่มีความจ�ำเป็นเพราะสามารถหาทางออกการจัดการน�้ำในรูปแบบอื่นได้65 กรณีโครงการ
จะนะเมืองต้นแบบอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต ซึ่งได้มีการเปิดเวทีรับฟังความเห็น เมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม 2563
โดยเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2563 กสม. ได้เรียกร้องให้ทุกภาคส่วนด�ำเนินการโดยค�ำนึงถึงหลักสิทธิมนุษยชนและ
เรียกร้องไปยังศูนย์อ�ำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ในฐานะผู้รับผิดชอบโครงการให้การจัดเวที
รับฟังความคิดเห็นควรเปิดโอกาสให้ประชาชนทุกฝ่ายมีส่วนร่วม และหน่วยงานฝ่ายความมั่นคงต้องก�ำชับให้เจ้าหน้าที่
ระมัดระวังการปฏิบัติหน้าที่ที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งรุนแรง รวมถึงประชาชนและภาคประชาส��งคมที่เข้าร่วมเวที
63
จาก สรุปภาพรวมด�ำเนินคดีกับกลุ่มผู้ชุมนุมตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2563 ถึงปัจจุบัน กว่า 140 คดี ใน 26 จังหวัด,
โดย ข่าวไทยพีบีเอส, 2563. สืบค้นจาก https://news.thaipbs.or.th/content/298069
64
จาก “ชวน” เคาะแล้วคณะกรรมการสมานฉันท์ 21 คนมาจากม็อบ 2 คน, โดย ไทยโพสต์, 2563. สืบค้นจาก
https://www.thaipost.net/main/detail/84867
65
จาก กลุม่ รักษ์โตนสะตอปักหลักชุมนุมหน้าท�ำเนียบ, โดย ไอเอ็นเอ็นนิวส์, 2563. สืบค้นจาก https://www.innnews.
co.th/politics/news_760979/
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
61