กรณีลูกจ้างถูกเลิกจ้างและไม่ได้รับสิทธิประโยชน์มากกว่าปีงบประมาณ 2562 สูงถึงร้อยละ 74 ซึ่งกรมสวัสดิการและ
คุ้มครองแรงงานได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงและให้ค�ำแนะน�ำช่วยเหลือให้แรงงานได้รับการคุ้มครองสิทธิตามกฎหมาย
นอกจากนี้ รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังได้มีการด�ำเนินการเพื่อส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิของแรงงานกลุ่มต่าง ๆ
ให้ดียิ่งขึ้น เช่น มีความคืบหน้าในการแก้ไขพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. 2518 และพระราชบัญญัติแรงงาน
รัฐวิสาหกิจสัมพันธ์ พ.ศ. 2543 มีการจัดท�ำร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตแรงงานนอกระบบ
พ.ศ. .... และปรับปรุงกฎหมายการขยายอายุให้แรงงานอิสระที่มีอายุเกิน 60 ปี แต่ไม่เกิน 65 ปีบริบูรณ์ สามารถ
สมัครเป็นผู้ประกันตนตามมาตรา 40 ของกฎหมายประกันสังคมได้ ส่วนกลุ่มแรงงานต่างด้าวที่ได้รับผลกระทบจาก
โรคโควิด 19 เช่นเดียวกันนั้น รัฐมีมาตรการเยียวยาและผ่อนปรนให้อยู่ในประเทศไทยและท�ำงานได้ต่อไป ในกลุ่ม
แรงงานประมงซึง่ ส่วนใหญ่เป็นแรงงานต่างด้าว 3 สัญชาติ ได้มกี ารออกประกาศเพือ่ ให้การคุม้ ครองการได้รบั ค่าตอบแทน
รายเดือน ความช่วยเหลือจากรัฐในการตรวจทานความถูกต้องของสัญญาจ้าง และการประกันสุขภาพ เป็นต้น ทั้งนี้
กสม. มีข้อเสนอแนะต่อรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น การส่งเสริมให้ความรู้แก่กลุ่มแรงงานถึงสิทธิประโยชน์
ตามกฎหมายแรงงานและช่องทางในการร้องเรียน การบังคับใช้กฎหมายคุม้ ครองแรงงานอย่างเคร่งครัด การประชาสัมพันธ์
ให้แรงงานนอกระบบเข้าสู่ระบบประกันสังคมให้มากขึ้น และให้แรงงานต่างด้าวมีความรู้ความเข้าใจในกฎหมายแรงงาน
เป็นต้น
ในส่วนของสิทธิชุมชนกับการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ในปี 2563 รัฐบาลได้ส�ำรวจการถือครองที่ดิน
ของประชาชนในพื้นที่เขตอุทยานแห่งชาติและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเพื่อออกมาตรการผ่อนผันให้ประชาชนในพื้นที่
มีสิทธิอยู่อาศัยและเข้าท�ำประโยชน์ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ได้ แต่ภาคประชาชนยังมีข้อห่วงกังวลเกี่ยวกับกฎหมายป่าชุมชน
ทีต่ อ้ งอยูน่ อกเขตป่าอนุรกั ษ์ อาจท�ำให้ชมุ ชนทีอ่ าศัยและพึง่ พิงป่าไม้ทอี่ ยูใ่ นเขตป่าอนุรกั ษ์ไม่สามารถขอจัดตัง้ ป่าชุมชนได้
กลุม่ ชาติพนั ธุช์ าวกะเหรีย่ งและชาวเลยังประสบปัญหาเรือ่ งทีอ่ ยูอ่ าศัย ทีท่ �ำกินและบางรายถูกด�ำเนินคดีโดยหน่วยงานรัฐ
นอกจากนี้ การด�ำเนินโครงการของรัฐหรือที่รัฐเป็นผู้อนุญาตให้ด�ำเนินการที่มีผลกระทบต่อชุมชนยังขาดการมี
ส่วนร่วมของประชาชนอย่างเพียงพอในหลายกรณี เช่น การขออนุญาตเกี่ยวกับเหมืองแร่ หรือการสร้างก�ำแพงกันคลื่น
ชายฝั่งทะเล ในประเด็นนี้ กสม. มีข้อเสนอแนะต่อรัฐบาล อาทิ ควรปรับปรุงหรือแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายที่มีอยู่ให้รับรอง
สิทธิชุมชนเพื่อให้ชุมชนรวมถึงกลุ่มชาติพันธุ์ สามารถมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติกับรัฐได้ การให้
ประชาชนในพื้นที่มีส่วนร่วมให้ข้อคิดเห็นต่อการด�ำเนินโครงการที่อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิต รวมถึง
มีมาตรการเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบอย่างเหมาะสม
ในประเด็นสิทธิดา้ นสุขภาพ ในปี 2563 รัฐบาลมีการด�ำเนินการต่อเนือ่ งเพือ่ ให้ประชาชนเข้าถึงบริการสาธารณสุข
อย่างทั่วถึง เช่น การพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิ การลดความแออัดในโรงพยาบาลโดยใช้เทคโนโลยี การจัดหาวัคซีน
ป้องกันโรค เป็นต้น ส่วนสถานการณ์สุขภาพที่ควรติดตามและเฝ้าระวัง คือ ปัญหาสุขภาพจิต โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
การฆ่าตัวตายโดยถ่ายทอดสดทางสื่อออนไลน์ และการบริการให้ค�ำปรึกษาแก่ผู้ที่มีปัญหาสุขภาพจิตอาจยังไม่เพียงพอ
ปัญหามลพิษจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM 2.5) ที่ยังเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยประชาชนบางส่วน
ยังขาดความรูค้ วามเข้าใจและขาดอุปกรณ์ในการป้องกันตนเองจากฝุน่ ละอองขนาดเล็ก ในส่วนของการใช้สารเคมีปอ้ งกัน
และก�ำจัดศัตรูพชื ทีก่ ระทบต่อสุขภาพ มีบางภาคส่วนทีเ่ รียกร้องให้ยงั คงใช้พาราควอตและคลอร์ไพริฟอสต่อไป เนือ่ งจาก
ยังไม่สามารถหาสารทดแทนให้แก่เกษตรกรทีม่ ปี ระสิทธิภาพและราคาทีเ่ หมาะสมได้ ทัง้ นี้ กสม. มีขอ้ เสนอแนะต่อรัฐบาล
และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น การเร่งด�ำเนินการในเชิงรุกเพื่อส�ำรวจและวางแผนเพื่อช่วยเหลือคนที่ส่งสัญญาณ
การฆ่าตัวตายบนสื่อสังคมออนไลน์ การสร้างความรู้ความเข้าใจถึงอันตรายและการป้องกันตนเองจากปัญหา��ุ่นละออง
PM 2.5 รวมทั้งการจัดให้ประชาชนเข้าถึงอุปกรณ์ในการป้องกันตนเองอย่างเพียงพอและในราคาที่เข้าถึงได้ และเร่งหา
มาตรการรองรับที่เหมาะสมส�ำหรับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับเกษตรกรในการใช้สารก�ำจัดศัตรูพืชเพื่อใช้งาน
ส�ำหรับสิทธิด้านการศึกษาพบว่า สถิติการเข้าถึงการศึกษาของประชากรในวัยเรียนของประเทศไทยในปี 2563
ยังอยู่ในระดับที่น่าเป็นห่วง ประชากรในวัยเรียนประมาณ 2 ล้านคนยังไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาสถิตินักเรียน
ที่ออกจากการศึกษากลางคันจะมีแนวโน้มลดลงและอยู่ในระดับต�่ำ และรัฐบาลได้มีความพยายามที่เป็นรูปธรรม
16
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand