สืบเนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 หรือโรคโควิด 19 รัฐบาล จึงได้อาศัยอ�ำนาจตามพระราชก�ำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉกุ เฉิน พ.ศ. 2548 ทัว่ ราชอาณาจักร มีผลตัง้ แต่ วันที่ 26 มีนาคม 2563 และได้มีการออกข้อก�ำหนด (ฉบับที่ 1) ระบุถึงมาตรการต่าง ๆ เพื่อควบคุมการแพร่ระบาด ของโรคโควิด 19 รวมถึงการห้ามการเสนอข่าวหรือท�ำให้แพร่หลายทางสื่อต่าง ๆ ซึ่งมีข้อความหรือข่าวสารเกี่ยวกับ สถานการณ์โรคโควิด 19 อันไม่เป็นความจริงและอาจท�ำให้ประชาชนเกิดความหวาดกลัว หรือเจตนาบิดเบือนข้อมูล ข่าวสารอันท�ำให้เกิดความเข้าใจผิดจนกระทบต่อการดูแลรักษาความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หากมีการน�ำเสนอข่าวในลักษณะดังกล่าว ให้เจ้าหน้าทีเ่ ตือนให้ระงับหรือสัง่ ให้แก้ขา่ ว หากเป็นกรณีทมี่ ผี ลกระทบรุนแรง ให้ด�ำเนินคดีตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระท�ำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 หรือพระราชก�ำหนด การบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 และให้ศูนย์บริหารสถานการณ์แพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัส โคโรนา 2019 เป็นศูนย์กลางจัดให้มีการแถลงหรือชี้แจงข่าวเพื่อสร้างความรับรู้และความเข้าใจแก่ประชาชนเป็นประจ�ำ และต่อเนื่อง172 ซึ่งพบกรณีประชาชนเผยแพร่ข่าวปลอมเกี่ยวกับการระบาดของโรคโควิด 19 และถูกด�ำเนินคดี ตามกฎหมายแล้วหลายราย173 แต่ไม่พบรายงานการด�ำเนินคดีกับสื่อมวลชน ผลกระทบที่มีต่อการท�ำหน้าที่ของสื่อมวลชน ในช่วงต้นเดือนเมษายน 2563 รัฐบาลได้ออกข้อก�ำหนด ห้ามประชาชนออกนอกเคหสถานหรือมาตรการเคอร์ฟิว ระหว่างเวลา 22.00-04.00 น. ของวันถัดไป เว้นแต่เป็น ผู้มีหน้าที่ต้องปฏิบัติงานในบางลักษณะ มาตรการดังกล่าวได้ส่งผลกระทบต่อการท�ำหน้าที่รายงานของผู้สื่อข่าว โดยเมือ่ วันที่ 6 เมษายน 2563 เพจเฟซบุก๊ ของสมาคมผูส้ อื่ ข่าวต่างประเทศแห่งประเทศไทย ได้โพสต์แถลงการณ์และจดหมาย เปิดผนึกถึงพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีระบุว่า สมาคมฯ มีความยินดีในความพยายามของรัฐบาล ในการควบคุมการแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ในประเทศไทยและได้ปฏิบัติตามมาตรการความปลอดภัยทางสังคม โดยไม่รีรอ ซึ่งรวมถึงมาตรการในการปิดสมาคมเป็นการชั่วคราวและระงับกิจกรรม อย่างไรก็ตาม สมาคมฯ เชื่อว่า ในแง่มุมหนึ่งมาตรการในช่วงการประกาศเคอร์ฟิวทั่วประเทศห้ามประชาชนเดินทางออกนอกเคหสถาน ระหว่างเวลา 22.00-04.00 น. ที่บังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 3 เมษายน 2563 นั้น จะส่งผลกระทบร้ายแรงต่อการรายงานข่าวที่ส�ำคัญ สมาคมฯ ร้องขอให้นายกรัฐมนตรีพิจารณาว่า นักข่าวที่ได้รับการออกบัตรประจ�ำตัวสื่อจากรัฐบาลสามารถเดินทางไป ท�ำข่าวส�ำคัญในช่วงเวลาเคอร์ฟิวได้หรือไม่174อย่างไรก็ดี ไม่ปรากฏว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้มีการตอบสนองต่อ ข้อเรียกร้องดังกล่าวแต่อย่างใด กระทั่งวันที่ 12 มิถุนายน 2563 ได้มีการออกข้อก�ำหนด (ฉบับที่ 10)175 ยกเลิกการ ห้ามออกนอกเคหสถานทั่วราชอาณาจักรเฉพาะเหตุอันเนื่องจากสถานการณ์โรคโควิด 19 ตั้งแต่เวลา 23.00 น. ของวันที่ 14 มิถุนายน พ.ศ. 2563 จึงส่งผลให้สื่อมวลชนสามารถท�ำหน้าที่ได้ตามปกติ 172 จาก ข้อก�ำหนดออกตามความในมาตรา 9 แห่งพระราชก�ำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 (ฉบับที่ 1) ราชกิจจานุเบกษา ประกาศ ณ วันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2563. 173 จาก ปอท.บุ ก ค้ น 15 จุ ด รวบ 2 มื อ ปล่ อ ยข่ า วปลอม 'ไวรั ส โคโรนา, โดย ประชาไท, 2563. สื บ ค้ น จาก https://prachatai.com/journal/2020/01/86145 174 จาก สมาคมผู้สื่อข่าวต่างประเทศออก ร้องนายกฯ ให้นักข่าวลงพื้นที่ระหว่างเคอร์ฟิวได้, โดย Ilaw FREEDOM, 2563. สืบค้นจาก https://freedom.ilaw.or.th/node/805 175 จาก ข้อก�ำหนดออกตามความมาตรา 9 แห่งพระราชก�ำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 (ฉบับที่ 10) ราชกิจจานุเบกษา ประกาศ ณ วันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2563. 104 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ National Human Rights Commission of Thailand