69
และวัฒนธรรมอื่น ๆ เป็นสิ่งที่นักมานุษยวิทยาสนใจในกระบวนการแก้ไขความขั ดแย้ งในแต่ ละวัฒนธรรม บาง
คนพยายามจั ดประเภทของกฎหมายในวั ฒ นธรรมต่ าง ๆ บางคนศึ ก ษาวิ วั ฒ นาการของกฎหมายในแต่ละ
วัฒนธรรม และศึกษารูปแบบของการแก้ปัญหาความขัดแย้ง81
ช่ ว งทศวรรษที่ 1980 ความสนใจเกี่ย วกั บวาทกรรมและส านวนภาษาในกฎหมายเกิดขึ้น
ชัดเจน รวมทั้งมิติประวัติศาสตร์ของกฎหมาย ช่วงชั้นและการขัดขืนต่อต้าน และวิธีการศึกษาใหม่ ๆ ในการทา
ความเข้าใจความคิดในการสร้างกฎหมายพื้นบ้าน การศึกษาวาทกรรมของกฎหมายและการใช้ภาษาในศาล ทา
ให้เห็นว่าภาษาได้สร้างอั ตลั กษณ์แ ละการจั ดประเภทได้ อย่างไร และภาษาทาให้เกิดผลตามมาอย่างไร ภาษา
ทางกฎหมายคือประเด็นข้ อวิจั ยสาหรับ การศึก ษาในแนวนี้ โดยการศึกษาเรื่อ ง History and Power in the
Study of Law New Direction in Legal Anthropology (1989) และ Ethnography and the Historical
Imagination(1992) ต่ า งให้ ข้ อ มู ล ในมิ ติ ป ระวั ติ ศ าสตร์ ทั้ ง ที่ เ กี่ ย วข้ อ งกั บ การเปลี่ ย นแปลงในสถาบั นทาง
กฎหมาย ความคิดและกระบวนการทางกฎหมาย และหนทางที่กฎหมายเข้าไปจั ดลาดับ ช่วงชั้นและการกดขี่
ข่มเหง กฎหมายจึง ถูก มองว่ า เป็ นความลาเอีย ง และเป็นความสั มพัน ธ์ เชิ ง อานาจที่ไ ม่ เ ท่า เที ย ม การศึก ษา
ดังกล่าวชี้ให้เห็นความขัดขืนที่มีต่ อระบบกฎหมาย การคานึงถึงบริบททางชาติพันธุ์ในเรื่องเกี่ยวกับ ช่วงชั้น การ
กี ด กั น และการสร้ า งสรรค์ น าไปสู่ ก ารพู ด ถึ ง กลุ่ มชาติ พัน ธุ์ ใ นศาล มี ก ารตั้ ง ค าถามเกี่ ย วกั บ “ความเป็น
เจ้าของ” ช่วงชั้นและการแบ่ง แยกพรมแดนคื อประเด็น ที่ใ ช้ พิจารณากฎหมายที่ มีใ นระดับ ท้ องถิ่น ระดับ รั ฐ
และระดับชาติ ซึ่งเป็นสิ่งที่นักมานุษยวิทยากาลังให้ความสนใจมากขึ้น 82
การตีความด้วยมุมมองมนุษยนิ ยม ทาให้กฎหมายมิใช่สิ่งที่ มั่น คงถาวรโดยตั ดขาดจากบริ บ ท
อื่น ๆ แต่กฎหมายเป็นรูปแบบของจิน ตนาการเพื่ อสร้างความจริงแบบหนึ่ ง กฎหมายทาให้มองเห็น วัฒนธรร ม
โดยเฉพาะความคิ ดของคนสองกลุ่ ม คือนักกฎหมายกับคนธรรมดา บางกรณีการตัดสินของศาลมิ ได้ ขึ้น อยู่ กั บ
ตั ว บทกฎหมาย แต่ ขึ้ น อยู่ กั บ กฎศา สนาและควา มสั ม พั น ธ์ ท า งสั ง คม บทบาทของกฎหมายใน ทา ง
ขนบธรรมเนียมประเพณี และวิธีการที่กฎหมายถูกสร้างขึ้ นมา วิธีการที่กฎหมายถูกใช้ และถูกตีความ นาไปสู่
การศึกษาในแนวใหม่83
นั ก มานุ ษ ยวิ ท ยาทางกฎหมายจึง สนใจศึ ก ษาหน้ าที่ ก ฎหมาย และวิ ธีใ นการแสดงออก ซึ่ง
มุมมองการแสดงออกของกฎหมายของ Leopold Pospisil84 และ Bronislaw Malinowski ระบุว่า "ในชุมชน
แบบดั้งเดิม เชื่อว่ากฎหมายควรมีการกาหนดโดยหน้าที่ ซึ่งไม่ใช่รูปแบบ นั่นคือเราควรจะเห็นสิ่งที่เป็นข้อ ตกลง
กั น ความเป็ น จ��ิ ง ทางสั ง คมวิ ท ยา และกลไกทางวั ฒ นธรรมที่ ท าหน้ าที่ ใ นการบัง คั บ ใช้ ก ฎหมาย ” ดั งนั้น
กฎหมายได้รับการศึกษาในรูปแบบที่อาจแบ่งออกได้โดย: 1) กฎเกณฑ์ที่กาหนด 2) แบบแผนที่ต้องปฏิบัติ และ
3) ตัวอย่างของข้อพิพาทโต้แย้ง
81
แหล่งเดิม.
แหล่งเดิม.
83
แหล่งเดิม.
84
From The Anthropology of Laws: A Comparative Theory (pp.196), by Pospisil, Leopold.
82