๖
บทที่ ๒
แนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง
สิทธิมนุษยชนเป็นสิทธิของมนุษย์ อันถือเป็นสิทธิตามธรรมชาติ ซึ่งมนุษย์ทั้งหลายที่เกิดมาต่างมีความเท่า
เทียมกัน อย่างไรก็ดีแนวคิดเรื่องสิทธิมนุษยชนอาจมีความเกี่ยวข้องกับสิทธิและเสรีภาพมากมายหลายด้าน เช่น
สิทธิในชีวิต เสรีภาพในร่างกายหรือความเสมอภาค
กระบวนการยุ ติธ รรมทางอาญาเป็ นแขนงหนึ่งที่มีความเกี่ยวข้องกับสิ ทธิมนุษยชน เนื่องจากผลของ
กระบวนการดังกล่าวอาจส่งผลให้เกิดการจากัดสิทธิหรือเกิดการก้าวล่วงยังขอบเขตเสรีภาพของบุคคลที่อยู่ภายใต้
กระบวนการดังกล่าว เช่น การถูกดาเนินคดีโดยการถูกลงโทษปรับหรือจาคุก
ทั้งนี้ ความผิดฐานละเมิดอานาจศาลเป็นอีกฐานความผิดหนึ่งที่อาจเกิดขึ้นในระหว่างการดาเนินการทาง
กระบวนการยุติธรรม ซึ่งหากพิจารณายังบริบททางกฎหมายระหว่างประเทศที่ไทยมีพันธกรณีและกฎหมายภายใน
ของประเทศไทยจะพบว่ามีการบัญญัติถึงฐานความผิดเรื่องการละเมิดอานาจศาลทั้งสิ้น
๒.๑ หลักสิทธิมนุษยชนทั่วไป
United Nations Human Rights: Office of the high commissioner ได้ให้ความหมายของ “สิทธิ
มนุษยชน” ว่า สิทธิมนุษยชนเป็นสิทธิที่มีอยู่ตามธรรมชาติของมนุษย์ทุกคน ไม่ว่าจะเป็นส���ญชาติ แหล่งที่พักอาศัย
เพศ เชื้อชาติ แหล่งกาเนิด สีผิว ศาสนา ภาษาหรือในสถานะภาพใด ๆ ก็ตาม มนุษย์ทุกคนล้วนมีสิทธิในความเป็น
มนุษย์ โดยปราศจากการเลือกปฏิบัติ ซึ่งสิทธิที่มีอยู่ตามธรรมชาติเหล่านี้ ต่างต้องพึ่งพากัน มีความสัมพันธ์ ซึ่งกัน
และกันและไม่สามารถแบ่งแยกออกจากกันได้
สิทธิมนุษยชนสากลมักได้รับการรับรองโดยกฎหมาย โดยปรากฏในรูปแบบของสนธิสัญญา กฎหมาย
ระหว่างประเทศ หลักการทั่วไปและแหล่ง ที่มาของกฎหมายระหว่างประเทศ กฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่าง
ประเทศได้กลายเป็นข้อกาหนดให้รัฐบาลกระทาการหรือละเว้นกระทาการบางประการเพื่อที่เป็นการสนับสนุนและ
คุ้มครองสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพพื้นฐานของปัจเจกบุคคลหรือกลุ่มบุคคล๓
จากความหมายขององค์การสหประชาชาติ ทาให้เห็นลักษณะสาคัญของสิทธิมนุษยชน ๔ ประการ คือ
ประการที่หนึ่ง ความเป็นสากลและมิอาจพรากไปได้ ประการที่สอง พึ่งพาอาศัยกันและแยกจากกันไม่ได้ ประการ
ที่สาม เท่าเทียมกันและไม่เลือกปฏิบัติ และประการที่สี่ สิทธิมนุษยชนประกอบด้วยสิทธิและหน้าที่
๓
United Nations Human Rights: Office of the high commissioner, what are human rights, (Online) Available from
http://www.ohchr.org/EN/Issues/Pages/WhatareHumanRights.aspx, [5 Oct 2016].