‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ޙިމާޔަތްކުރުމުގެ ޤައުމީ ސިޔާސަތުގެ ރިވިއު‬ ‫‪.2‬‬ ‫މިނިސްޓްރީ އޮފް ލޯ އެންޑް ޖެންޑަރއިން އެކުލަވާލައި‪،‬‬ ‫މިސިޔާސަތުގެ މަޤްޞަދުތައްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން‬ ‫ފަށާފައިވާ‬ ‫ކުރުމަށް މިމުއްދަތަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތުތަކުގައި މިސިޔާސަތު‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ހިމާޔަތްކުރުމުގެ‬ ‫ކުރިއަށްދާ މިންވަރު ގަވާއިދުން މޮނިޓަރކުރުން މުހިންމުކަން‬ ‫އޮކްޓޯބަރު‬ ‫ޤައުމީ‬ ‫‪2013‬‬ ‫ސިޔާސަތަކީ‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ގައި‬ ‫ޢަމަލުކުރަން‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމާއި‬ ‫ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ‬ ‫އެހީތެރިކަން‬ ‫ތަންފީޛުކުރުމަށާއި‬ ‫މިސިޔާސަތު ޑްރާފްޓް ކުރެވެމުންދިޔައިރު ‪ 2013‬ވަނަ އަހަރުގެ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންނަށް ހަމަހަމަ ފުރުޞަތުތައް‬ ‫ކުރީކޮޅުގައި މިސިޔާސަތަށް ކޮމެންޓް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު‬ ‫ލިބިދީ‪ ،‬އެމީހުންގެ ޙައްޤުތައް ހިމާޔަތްކޮށްދިނުމަށްޓަކައި‪،‬‬ ‫މިކޮމިޝަނަށް ލިބިފައިވެއެވެ‪ .‬އެގޮތުން މިކޮމިޝަނުންވަނީ‬ ‫ދައުލަތުން ޢަމަލުކުރާނެ ސިޔާސަތުކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫މިސިޔާސަތުގައި‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ޤާނޫނު‬ ‫މާލީ‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ފާހަގަކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި‬ ‫ކުރަންވާނެކަންކަން‬ ‫ދާއިރާތަކުން‬ ‫މިއީ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ކަށަވަރުކޮށްދީ‪ ،‬ދިވެހި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި‪،‬‬ ‫އެކި‬ ‫ޤާނޫނުތަކާއި‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވެފައިވާ ބައިނަލްޢަޤްވާމީ‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ލާޒިމްކުރާ‬ ‫ސަރުކާރުގެ‬ ‫މުޢާހަދާތަކުގެ‬ ‫ދަށުން‬ ‫ދައުލަތުގެ‬ ‫މައްޗަށް‬ ‫މިގޮތުން ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމާއި ކޮމިއުނިޓީ ބޭސްޑް‬ ‫ކަންކަން ޢަމަލީގޮތުން ތަންފީޒްކުރުމަށް އެކަށައަޅާ މުހިންމު‬ ‫ރިހެބިލިޓޭޝަން (ސީ‪.‬ބީ‪.‬އާރު)‪ ،‬ޞިއްޙީ ދާއިރާއާއި ތަޢުލީމީ‬ ‫ސިޔާސަތަކަށްވާއިރު‪ ،‬އޭރު ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ސިޔާސަތަކީ‬ ‫ދާއިރާއާއި ވަޒީފާއާއި ތަމްރީނުގެ ދާއިރާއާއި ބޯހިޔާވަހިކަމާއި‬ ‫މަތީގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ކަންކަން ކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ‬ ‫ދަތުރުފަތުރުގެ ވަސީލަތްތަކާއި އިޖުތިމާޢީ ރައްކާތެރިކަމުގެ‬ ‫ފެންވަރެއްގައި ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ސިޔާސަތެއް ނޫންކަން‬ ‫ދާއިރާއިން ކުރާނެ ކަންކަން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި މީގެ‬ ‫ފާހަގަކޮށްފައެވެ‪ .‬މިސިޔާސަތުގައި ނުކުޅެދުންތެރ��ކަންހުންނަ‬ ‫އިތުރުން އަންހެންނުން‪ ،‬ކުޑަކުދިން އަދި އުމުރުން ދުވަސްވީ‬ ‫ފަރާތްތަކުގެ ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމުގައި ދައުލަތުން‬ ‫މީހުންނަށް ޚާއްޞަކޮށްގެން ކުރިއަށްގެންދާނެ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި‬ ‫ގެންގުޅެންޖެހޭ އުޞޫލުތައް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި‬ ‫އެސިސްޓިވް ޑިވައިސަސް ފޯރުކޮށްދިނުމާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތުތައް‬ ‫ބަޔާންކޮށްދީފައި ނުވާތީ‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖެ ބައިވެރިވާ އިންސާނީ‬ ‫ހިމަނާފައިވެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް މިސިޔާސަތުގައި މިކަންކަން‬ ‫ޙައްޤުތަކާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާތަކަށާއި‪ ،‬އިންސާނީ‬ ‫މުއްދަތުތަކެއް‬ ‫ޙައްޤުތަކާބެހޭ އެހެން މަސްދަރުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް‪ ،‬މި‬ ‫ދީފައިނެތްކަން ފާހަގަކުރަންޖެހެއެވެ‪ .‬އަދި މިސިޔާސަތުގައި‬ ‫ސިޔާސަތު އަލުން މުރާޖާޢާކުރުމަށް ‪ 2013‬މާރޗްގައި‬ ‫އެކުލަވާލާފައިވާ މަސައްކަތްތައް ކުރިއަށްދާ މިންވަރު ގަވާއިދުން‬ ‫މިކޮމިޝަނުންވަނީ އެއިރުގެ މިނިސްޓްރީ އޮފް ޖެންޑަރ‪،‬‬ ‫ބަލާނީ ކޮންމެ ދެ އަހަރަކުން އެއްފަހަރު ތަރައްޤީޤެ މަޝްރޫޢު‬ ‫ފެމިލީ‬ ‫ހުށަހަޅާފައެވެ‪.‬‬ ‫މުރާޖައާ ކުރާ ދުވަސްވަރާ ދިމާވާގޮތަށްކަމަށް މިސިޔާސަތުގެ‬ ‫މިހާރު ފާސްކޮށްފައިވާ ސިޔާސަތުގައި ކޮމިޝަނުގެ ބައެއް‬ ‫‪ 25‬ވަނަ ސަފުޙާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‪،‬‬ ‫ހުށަހެޅުންތަކަށް ރިއާޔަތްކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫ކުރުމަށް‬ ‫ވަކި‬ ‫ޓައިމްލައިންއެއް‬ ‫ނުވަތަ‬ ‫އެންޑް‬ ‫ހިއުމަން‬ ‫ރައިޓްސްއަށް‬ ‫“މުޖުތަމަޢުގެ ތެރެއިން އެކަކު އެނެކަކަށް ދޭންވާ އަޅާލުމާއި ލޯބި‪ ،‬އަދި‪ ،‬އަވަށްޓެރިންނަށް ބަހައްޓަންޖެހޭ‬ ‫ގާތްކަމާއި އޯގާތެރިކަން މިހާރަކަށް އައިސް ނުފެންނަކަން އެއީ ވަރަށް ހިތާމައާއެކު އަޅުގަނޑުމެން ފާހަގަކުރާ‬ ‫ކަމެއް‪”.‬‬ ‫‪ -‬ކޮމިޝަންގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް ޝަމްޢޫން ޙަމީދު ‪-‬‬ ‫ނުއިވި ހުރި އަޑުތައް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިވާ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ހިންގި ނޭޝަނަލް އިންކުއަރީގެ ރިޕޯޓް‬ ‫‪33‬‬