‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް‬ ‫ރައްކާތެރިކޮށް‪،‬‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ބޭނުންވާ‬ ‫އެފަރާތްތަކަށް‬ ‫ވަރަށް ސާފުކޮށް ދޭހަވާކަމެކެވެ‪.‬‬ ‫އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނީ ނިޒާމްގެ ތެރޭގައި‬ ‫ހިމެނެނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ‪،‬‬ ‫ޚާއްޞަގޮތެއްގައި‬ ‫ލިބިދޭ‬ ‫ޤާނޫނުއަސާސީގެ‬ ‫މި‬ ‫ޙައްޤުތަކާއި‬ ‫ދެވަނަ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ޙައްޤުތައް ރާއްކާތެރިކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނު ‪2010‬‬ ‫‪ii‬‬ ‫މީހުން‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ބާބުން‬ ‫އާއި‬ ‫ކަނޑައެޅުމާއި‪،‬‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރި މީހުންގެ ދަފްތަރު އެކުލަވާލުމާއި‪ ،‬ބެލެހެއްޓުމުގެ‬ ‫‪R-2/2011‬‬ ‫ގަވާއިދު‬ ‫‪iii‬‬ ‫އަދި ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ހުޅުވާލައިގެން ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމެއްގައި ބައިވެރިވި އާއްމު ފަރާތްތަކެއް‬ ‫މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި މާލީ އެހީތެރިކަން‬ ‫ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ގަވާއިދު ‪ ivR-3/2011‬އެވެ‪ .‬މީގެ އިތުރުން‪،‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 35‬ވަނަ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެއިން ބައިވެރިވެފައިވާ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ‬ ‫މާއްދާގެ (ހ) ގައި “ޢާއިލާގެ ފަރާތުންނާއި ޖަމާޢަތުގެ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ފަރާތުންނާއި ދައުލަތުގެ ފަރާތުން ޚާއްޞަ އެހީތެރިކަމާއި‬ ‫ބައިނަލްއަޤްވާމީ‬ ‫ޚާއްސަ ރައްކާތެރިކަން ލިބުމަކީ ކުޑަކުދިންނާއި ޅަފުރައިގެ‬ ‫މުޢާހަދާއަކީވެސް މި ނިޒާމްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މުހިންމު‬ ‫ކުދީންނަށް‬ ‫ލިބިގެންވާ‬ ‫ޙައްޤެއްކަމަށާއި‬ ‫ކުޑަކުދީންނާއި‬ ‫ބައެކެވެ‪.‬‬ ‫ޅަފުރައިގެ‬ ‫ކުދީންނަށް‬ ‫އެއްވެސްގޮތަކުން‬ ‫ހާނިއްކަކޮށް‪،‬‬ ‫މުޢާހަދާތައް‪،‬‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ޚާއްޞަގޮތެއްގައި‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމުގެ‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫ޖިންސީގޮތުން އަނިޔާކޮށް އެއްވެސް ގޮތަކުން ތަފާތުކޮށް‬ ‫އެކަށީގެންނުވާ އިޤްތިޞާދީ‪ ،‬އިޖްތިމާޢީ ކަންތައްތަކުގައި‬ ‫ބައިވެރިކޮށް އެ މީހުންގެ ފުށުން ނާޖާއިޒް މަންފާތައް‬ ‫ޙާޞިލްކުރުމަށް‬ ‫ހަމަ‬ ‫މަސައްކަތްކޮށްގެން‬ ‫އެކަކުވެސް‬ ‫ނުވާނެ‪ ”...‬ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 36‬ވަނަ‬ ‫މާއްދާގެ (ހ) ގައި “އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ ތަފާތުކުރުމެއްނެތި‬ ‫އުނގެނުމުގެ ޙައްޤު ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލިބިގެންވާ‪ ”...‬ކަމަށް‬ ‫ހުޅުވާލައިގެން ބޭއްވުނު އަޑުއެހުމެއްގެ ތެރެއިން‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު‪ ،‬މި މާއްދާގެ (ށ) ގައި “ފަށާ ތަޢުލީމާއި‬ ‫‪2008‬‬ ‫ވަނަ އަހަރު ފާސްކޮށްފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ‬ ‫މެދުމަދަރުސީ‬ ‫ތަޢުލީމު‬ ‫ދަޢުލަތުން‬ ‫ހިލޭ‬ ‫ފޯރުކޮށްދޭން‬ ‫ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދެވަނަ ބާބުގެ ‪ 17‬ވަނަ‬ ‫ވާނެކަމަށާއި ކުދީންނަށް ފަށާ ތަޢުލީމާއި މެދުމަދަރުސީ ތަޢުލީމު‬ ‫ޙައްޤުތަކާއި‬ ‫ދިނުމަކީ އެ ކުދީންގެ މައިންބަފައިންނާއި ދައުލަތުގެ މައްޗަށް‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވާ‬ ‫ގޮތުގެ‬ ‫ލާޒިމް ކަމެއްކަމަށް އަދި މަތީ ތަޢުލީމު އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު‬ ‫ތަފާތުކުރުމެއްނެތި‬ ‫ކޮންމެ‬ ‫ހުޅުވައިލެވިފައި‬ ‫މާއްދާގައި‬ ‫މި‬ ‫މިނިވަންކަމަކީ‬ ‫މަތީން‬ ‫މީހަކަށްމެ‬ ‫ބާބުގައި‬ ‫މި‬ ‫އެއްވެސް‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވާ‬ ‫ބާބުގައި‬ ‫ގޮތަކުން‬ ‫ލިބިގެންވާ‬ ‫ޙައްޤެއްކަމަށް‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައި‬ ‫އެންމެހައި‬ ‫ރައްޔިތުންނަށް‬ ‫ޢާންމުކޮށް‬ ‫އޮންނާންވާނެ‪ ”...‬ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫އޮތުމަކީ ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންނަށް ޙައްޤުތައް‬ ‫ލިބިދިނުމުގައި އެއްވެސް ތަފާތުކުރުމެއް އޮވެގެން ނުވާނެކަން‬ ‫‪ 2010‬ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން ‪ 22‬ވަނަ ދުވަހު ރައްޔިތުންގެ‬ ‫ނުއިވި ހުރި އަޑުތައް‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް އުނގެނުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިދީފައިވާ މިންވަރު ދެނެގަތުމަށް ހިންގި ނޭޝަނަލް އިންކުއަރީގެ ރިޕޯޓް‬ ‫‪23‬‬