เชียงราย ชุมนุมประท้วงฟาร์มหมู โดยผูจ้ ดั การชุมนุมได้ปฏิบตั ติ ามกฎหมาย
ดังกล่าวและยุตกิ ารชุมนุมอย่างสงบ๑๑๖ หรือสมาพันธ์แรงงานอุตสาหกรรม
แห่งประเทศไทย (CILT) ร่วมกับ INDUSTRIALL GLOBAL UNION ได้จัด
เสวนาเรือ่ ง “พระราชบัญญัตกิ ารชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. ๒๕๕๘ ผลกระทบ
ต่อการใช้สิทธิของแรงงานตามพระราชบัญญัติแรงงานสัมพันธ์ พ.ศ.
๒๕๑๘” โดยชี้ให้เห็นถึงปัญหาของการบังคับใช้กฎหมายและการตีความ
ของเจ้ า หน้ า ที่ รั ฐ ต่ อ การชุ ม นุ ม ของผู ้ ใ ช้ แ รงงานตามพระราชบั ญ ญั ติ
แรงงานสัมพันธ์ พ.ศ. ๒๕๑๘ มาตรา ๙๙ (๔) ทีไ่ ด้ระบุเรือ่ งการให้สทิ ธิสหภาพ
แรงงานและลูกจ้างชุมนุมกันได้โดยตรง แต่มาตรา ๓ ของพระราชบัญญัติ
การชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. ๒๕๕๘ ระบุไว้ว่า พระราชบัญญัตินี้ไม่ใช้บังคับ
แก่การชุมนุมสาธารณะในกรณีใดบ้างซึ่งในวงเล็บ (๕) ได้ยกเว้นการชุมนุม
หรือการประชุมตามบทบัญญัตแิ ห่งกฎหมาย ซึง่ ทีผ่ า่ นมารัฐจ�ำกัดสิทธิและ
เสรีภาพของกลุ่มผู้ใช้แรงงาน เช่น สหภาพแรงงานซันโคโกเซ ประเทศไทย
ชุมนุมที่กระทรวงแรงงานเมื่อวันที่ ๖ มกราคม ๒๕๕๙ และถูกไม่ให้ชุมนุม
เพราะกฎหมายจนน�ำมาสู่การควบคุมตัวผู้จัดการชุมนุม๑๑๗
การถูกจ�ำกัดสิทธิของชาวบ้านกลุ่มฅนรักษ์บ้านเกิดบ�ำเหน็จณรงค์ จังหวัดชัยภูมิ ที่รวมตัวกันร่วมพิธีท�ำบุญ
ถวายภัตตาหารเพล และต่อด้วยการเสวนาแลกเปลีย่ น “ผลกระทบถ่านหินและประสบการณ์การต่อสูข้ องชาวบ้าน” โดยการ
รวมตัวดังกล่าว ซึ่งสืบเนื่องจากมาจากกรณีเจ้าหน้าที่ทหารและหน่วยงานฝ่ายความมั่นคงในพื้นสั่งห้ามจัดทอดผ้าป่าสามัคคี
เพือ่ ระดมทุนในการต่อสูค้ ดั ค้านการก่อสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหินบ�ำเหน็จณรงค์ ซึง่ มีกำ� หนดจัดงานในวันที่ ๒๖ - ๒๗ มีนาคม ๒๕๕๙
โดยระบุวา่ ผิดกฎหมายเป็นภัยต่อความมัน่ คงและสร้างความแตกแยกในชุมชน ท�ำให้ชาวบ้านต้องเลือ่ นการจัดงานผ้าป่าออกไป
อย่างไม่มกี ำ� หนด โดยกิจกรรมช่วงเช้ามีเจ้าหน้าทีข่ บั รถมาวนเวียนสังเกตการณ์ ส่วนช่วงบ่ายมีเจ้าหน้าทีต่ ำ� รวจในเครือ่ งแบบ
และนอกเครื่องแบบสังเกตการณ์รอบที่ใช้จัดกิจกรรม๑๑๘ หรือกรณีเครือข่ายประชาชนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนยื่นหนังสือ
อุทธรณ์ค�ำสั่งของสถานีต�ำรวจนางเลิ้งที่ห้ามเครือข่ายชุมนุมคัดค้าน ตามค�ำสั่ง คสช. ที่ ๓/๒๕๕๙ และ ๔/๒๕๕๙ อันมีผล
ยกเลิกกฎหมายผังเมืองในเขตเศรษฐกิจพิเศษ๑๑๙
๓.๔.๔ การประเมินสถานการณ์
แม้รฐั ธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชัว่ คราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ จะบัญญัตริ บั รองและคุม้ ครองสิทธิเสรีภาพ
และความเสมอภาคทีเ่ คยได้รบั มาไว้ในกฎหมายดังกล่าว แต่สทิ ธิในเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น ยังคงถูกจ�ำกัด ตรวจสอบ
ควบคุมอย่างเข้มงวดผ่านการบังคับใช้กฎหมายหลายฉบับที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการแสดงความเห็นในด้านการเมือง
การปกครอง ตลอดจนการชุมนุมสาธารณะ แม้จะเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับนโยบายสาธารณะหรือโครงการของรัฐและเอกชน
ที่มีผลกระทบต่อประชาชนและชุมชน โดยกฎหมายส�ำคัญที่ใช้ในการก�ำกับ ควบคุมการใช้เสรีภาพในการแสดงความเห็น
ได้แก่ ประมวลกฎหมายอาญา พระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. ๒๕๕๘ พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระท�ำความผิด
เกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ ค�ำสั่งของ คสช. และค�ำสั่งหัวหน้า คสช. ที่เปิดโอกาสให้เจ้าหน้าที่ใช้ดุลพินิจได้อย่าง
กว้างขวาง มีผลให้เกิดการปฏิบตั ทิ แี่ ตกต่างกันและมีอำ� นาจมากขึน้ โดยเฉพาะจากค�ำสัง่ คสช. ที่ ๓/๒๕๕๙ เรือ่ ง มอบอ�ำนาจ
การอนุมัติและลงนามค�ำสั่งแต่งตั้งเจ้าพนักงานป้องกันและปราบปรามและผู้ช่วยเจ้าพนักงานป้องกันและปราบปราม
ตามค�ำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ ๑๓/๒๕๕๙ ในการกระท�ำความผิดอาญาบางประการที่เป็นภยันตรายต่อความสงบเรียบร้อย
จาก ชาวบ้านเชียงรายประท้วงฟาร์มหมู ระบุชมุ นุมตาม ‘พ.ร.บ.ชุมนุมสาธารณะ’ เป็นครัง้ แรก, โดยประชาไท, ๒๕๕๙, สืบค้นจาก http://prachatai.com/journal/2016/01/63397
จาก เทศบาลนครแม่สอดจัดโครงการ”ต้นกล้าตากล้อง…ท่องเทีย่ ววิถไี ทยนครแม่สอด”ส่งเสริมการถ่ายภาพแหล่งท่องเทีย่ วนครแม่สอดแสดงศักยภาพของเยาวชนไทย, ๒๕๕๘,
สืบค้นจาก http://www.citizenthaipbs.net/node/7584
๑๑๘
จาก ชาวบ้านบ�ำเหน็จฯ ล้อมวงคุยในทีส่ ว่ นบุคคล ต�ำรวจยังขูค่ นให้ใช้พนื้ ทีจ่ ดั กิจกรรมมีความผิด, ๒๕๕๙, สืบค้นจาก https://tlhr2014.wordpress.com/2016/03/28/bamnet_policethreat/
๑๑๙
จาก สน.นางเลิง้ ยันหลังชาวบ้านอุทธรณ์ จะชุมนุมค้านปลดล็อคผังเมืองต้องขอหัวหน้า คสช., ๒๕๕๙, สืบค้นจาก https://prachatai.com/journal/2016/02/64282
๑๑๖
๑๑๗
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
96
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙