๓.๒ สิทธิในกระบวนการยุติธรรม ๓.๒.๑ หลักการสิทธิมนุษยชน กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและ สิทธิทางการเมือง (International Covenant on Civil and Political Rights: ICCPR) ข้อ ๒ ข้อ ๙ ข้อ ๑๐ ข้อ ๑๔ ได้รับรองสิทธิในกระบวนการยุติธรรมของบุคคล ได้แก่ สิทธิ ที่จะไม่ถูกจับกุมหรือควบคุมตัวโดยอ�ำเภอใจ สิทธิที่จะได้รับ แจ้งถึงเหตุผลและข้อหาในการจับกุม สิทธิที่จะมีเวลาและ ได้รับความสะดวกเพียงพอแก่การเตรียมการเพื่อต่อสู้คดี สิทธิในการได้รับการสันนิษฐานว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ สิทธิในการ ได้รับการปล่อยตัวชั่วคราว สิทธิในการตรวจสอบความชอบ ด้วยกฎหมายของการจับกุมหรือควบคุม สิทธิในการได้รับ การเยียวยาในกรณีถูกจับกุมหรือควบคุมตัวโดยไม่ชอบ สิทธิที่จะได้รับการปฏิบัติด้วยความมีมนุษยธรรมและเคารพใน ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิที่จะได้รับความเสมอภาคในการพิจารณาของศาลและตุลาการ สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาโดย เปิดเผยและเป็นธรรมจากตุลาการทีม่ คี วามเป็นอิสระและเป็นกลาง สิทธิทจี่ ะได้รบั การพิจารณาโดยไม่ชกั ช้าเกินความจ�ำเป็น สิทธิที่จะซักถามพยานซึ่งเป็นปรปักษ์กับตน สิทธิที่จะได้รับความช่วยเหลือจากล่าม สิทธิที่จะไม่ถูกบังคับให้เบิกความ เป็นปรปักษ์ต่อตนเองหรือให้รับสารภาพผิด สิทธิที่จะได้รับการทบทวนการลงโทษและค�ำพิพากษาโดยคณะตุลาการ ระดับเหนือขึ้นไป สิทธิที่จะไม่ถูกพิจารณาหรือลงโทษซ�้ำในการกระท�ำความผิดเดียวกัน ส�ำหรับเด็กและเยาวชน นอกจากจะได้รบั การคุม้ ครองสิทธิดงั ทีก่ ล่าวมาข้างต้นแล้ว ยังได้รบั การคุม้ ครองเป็นพิเศษ โดยกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ข้อ ๖ ข้อ ๑๐ และข้อ ๑๔ ได้ก�ำหนดห้ามประหารชีวิต แก่บุคคลที่อายุต�่ำกว่า ๑๘ ปี การแยกผู้ต้องหาที่เป็นเด็กและเยาวชนออกจากผู้ต้องหาที่เป็นผู้ใหญ่ และให้น�ำตัวขึ้นพิจารณา พิพากษาคดีให้เร็วทีส่ ดุ เท่าทีจ่ ะท�ำได้ ผูก้ ระท�ำผิดทีเ่ ป็นเด็กและเยาวชนต้องได้รบั การจ�ำแนกออกจากผูก้ ระท�ำผิดทีเ่ ป็นผูใ้ หญ่ และต้องได้รับการปฏิบัติให้เหมาะสมกับวัย วิธีพิจารณาความให้เป็นไปโดยค�ำนึงถึงอายุและส่งเสริมการแก้ไขฟื้นฟู ความประพฤติ ค�ำพิพากษาอาจปกปิดได้ในกรณีจ�ำเป็นเพื่อประโยชน์ของเด็กและเยาวชน สิทธิในกระบวนการยุติธรรมได้รับรองไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ หมวด ๓ สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย ส่วนที่ ๔ สิทธิในกระบวนการยุติธรรม มาตรา ๓๙ และมาตรา ๔๐ คือ สิทธิในการ ได้รบั การสันนิษฐานว่าเป็นผูบ้ ริสทุ ธิ์ สิทธิในการเข้าถึงกระบวนการยุตธิ รรมได้โดยง่าย สะดวก รวดเร็ว และทัว่ ถึง สิทธิในการ ได้รับการพิจารณาโดยเปิดเผย การได้รับทราบข้อเท็จจริงและตรวจเอกสารอย่างเพียงพอ การเสนอข้อเท็จจริง ข้อโต้แย้ง และพยานหลักฐานของตน การคัดค้านผู้พิพากษาหรือตุลาการ การได้รับการพิจารณาโดยผู้พิพากษาหรือตุลาการที่นั่ง พิจารณาคดีครบองค์คณะ และการได้รับทราบเหตุผลประกอบค�ำวินิจฉัย ค�ำพิพากษา หรือค�ำสั่ง สิทธิที่จะให้คดีของตน ได้รับการพิจารณาอย่างถูกต้อง รวดเร็ว และเป็นธรรม สิทธิในการได้รับการสอบสวนอย่างถูกต้อง รวดเร็ว เป็นธรรม และการไม่ให้ถ้อยค�ำเป็นปฏิปักษ์ต่อตนเอง สิทธิได้รับความคุ้มครอง และความช่วยเหลือที่จ�ำเป็นและเหมาะสมจากรัฐ ส่วนค่าตอบแทน ค่าทดแทน และค่าใช้จ่ายที่จ�ำเป็น ให้เป็นไปตามที่กฎหมายบัญญัติ เป็นต้น ซึ่งสิทธิดังกล่าวยังคงได้รับ การรับรองโดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ มาตรา ๔ รายงานผลการประเมินสถานการณ์ 72 ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙