ให้สูญหาย พ.ศ. ....๒๘ นอกจากนี้ ได้มีการน�ำหลักการเกี่ยวกับการป้องกันการทรมานมาบรรจุในแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ฉบับที่ ๓ (พ.ศ. ๒๕๕๗ – ๒๕๖๑) ในส่วนแผนสิทธิมนุษยชนด้านกระบวนการยุติธรรม โดยให้มีกิจกรรม เช่น เผยแพร่
ความรู ้ ค วามเข้ า ใจเกี่ ย วกั บ สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนในกระบวนการยุ ติ ธ รรมและประชาชน สอบสวนข้ อ กล่ า วหาการละเมิ ด
สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนโดยทุ ก ฝ่ า ยในจั ง หวั ด ชายแดนภาคใต้ และด� ำ เนิ น การเพื่ อ ปรั บ ปรุ ง สถานการณ์ ภ าคใต้ เ พื่ อ น� ำ ไปสู ่
การยกเลิกการใช้กฎหมายพิเศษด้านความมั่นคง ก�ำหนดนิยาม “การทรมาน” ในประมวลกฎหมายอาญา ออกกฎหมายให้
การทรมานเป็นความผิดอาญา แก้ไขกฎหมายทีเ่ กีย่ วข้องทัง้ หมดให้สอดคล้องกับอนุสญ
ั ญา CAT ปรับปรุงกลไกการตรวจสอบ
ร้องเรียนเรื่องการทรมานภายในประเทศให้เป็นกลางและเป็นอิสระในปี ๒๕๖๑ เป็นต้น
นับตัง้ แต่รฐั บาลได้บงั คับใช้กฎหมายพิเศษด้านความมัน่ คงในพืน้ ทีจ่ งั หวัดชายแดนภาคใต้ และเมือ่ มีการรัฐประหาร
พบว่า มีบทบัญญัติของกฎหมายท�ำให้บุคคลมีโอกาสเสี่ยงต่อการกระท�ำที่ไม่สอดคล้องกับพันธกรณีตามกติกา ICCPR และ
อนุสัญญา CAT กล่าวคือ พระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ มาตรา ๑๕ ทวิ ให้อ�ำนาจเจ้าหน้าที่ด้าน
ความมั่นคงกักตัวบุคคลที่มีเหตุควรสงสัยเพื่อสอบถามได้เป็นเวลา ๗ วัน โดยไม่ต้องขอหมายจับจากศาล พระราชก�ำหนด
บริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. ๒๕๔๘ ก�ำหนดให้เจ้าหน้าที่สามารถควบคุมตัวบุคคลได้ ๗ วัน อาจขอขยาย
เวลาได้ครั้งละ ๗ วัน แต่ไม่เกิน ๓๐ วัน ในสถานที่ที่ไม่ใช่ที่ควบคุมตัวตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และ
ค�ำสั่ง คสช. ที่ ๓/๒๕๕๘ ที่ให้อ�ำนาจเจ้าพนักงานรักษาความสงบเรียบร้อยมีอ�ำนาจเรียกตัวบุคคลเพื่อมาสอบถามข้อมูลหรือ
ให้ถ้อยค�ำที่เป็นประโยชน์ และมีอ�ำนาจควบคุมตัวได้ไม่เกิน ๗ วัน
ส�ำหรับการป้องกันและการคุม้ ครองบุคคลจากการถูกกระท�ำทรมานในสถานที่
ท�ำให้บคุ คลเสือ่ มเสียอิสรภาพนัน้ ในการบริหารจัดการเรือนจ�ำและปฏิบตั ติ อ่ ผูถ้ กู คุมขัง
ภายใต้ความรับผิดชอบของกรมราชทัณฑ์ตามพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. ๒๔๗๙
พบว่า มีบทบัญญัติลงโทษทางวินัยแก่ผู้ต้องขังโดยการขังเดี่ยวไม่เกิน ๓ เดือน โดย
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนประจ�ำกติกาฯ ได้มีความเห็นทั่วไปที่ ๒๐ เกี่ยวกับสิทธิ
พลเมืองและสิทธิทางการเมือง ข้อ ๗ ว่า การขังเดีย่ วทีย่ าวนานของผูถ้ กู คุมตัวหรือผูต้ อ้ งขัง
อาจเป็นการกระท�ำต้องห้ามตามข้อ ๗ ของกติกา ICCPR๒๙ โดยข้อก�ำหนดขั้นต�่ำของ
องค์การสหประชาชาติในการปฏิบตั ติ อ่ ผูต้ อ้ งขัง (United Nations Standard Minimum
Rules for the Treatment of Prisoners) (ข้อก�ำหนดแมนเดลา - Mandela Rules)
ปี ๒๕๕๘ ข้อ ๔๔ ก�ำหนดว่า การขังเดี่ยวต่อเนื่องกันเป็นเวลานาน หมายถึง การขังเดี่ยว
เป็นเวลาเกินกว่า ๑๕ วันติดต่อกัน ซึ่งกรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม ได้มีการแก้ไขพระราชบัญญัติราชทัณฑ์ โดยได้มีการปรับแก้
บทบัญญัติลงโทษทางวินัยแก่ผู้ต้องขังเป็นการขังเดี่ยวไม่เกิน ๑ เดือน๓๐ นอกจากนี้ กสม. ได้ด�ำเนินโครงการตรวจเยี่ยมสถานที่เสี่ยง
ต่อการถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน : สถานีตำ� รวจและเรือนจ�ำ พบว่า เรือนจ�ำมีปญั หาแออัด ปัญหาจ�ำนวนผูต้ อ้ งขังไม่ได้สดั ส่วนกับผูค้ มุ ๓๑
สถานการณ์การทรมาน กสม. ได้รับเรื่องร้องเรียนโดยกล่าวอ้างว่าถูกเจ้าหน้าที่ท�ำร้ายร่างกาย ซ้อมทรมาน
เพื่อให้การรับสารภาพหรือให้ข้อมูล หรือในขณะจับกุมหรือควบคุมตัวอย่างต่อเนื่อง โดยตั้งแต่ปี ๒๕๕๐ – ๒๕๕๙ พบว่า
ได้รับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการทรมานจ�ำนวน ๑๐๒ ค�ำร้อง๓๒ ซึ่งเป็นค�ำร้องที่เกิดขึ้นในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ และ
ค�ำร้องที่เกิดขึ้นในพื้นที่อื่น มีทั้งกรณีที่กล่าวหาว่าเป็นการกระท�ำของเจ้าหน้าที่ทหารและเจ้าหน้าที่ต�ำรวจ
จาก การเข้าเป็นภาคีอนุสญ
ั ญาระหว่างประเทศว่าด้วยการคุม้ ครองบุคคลทุกคนจากการบังคับให้สาบสูญ, ๒๕๕๙, สืบค้นจาก http://www.ryt9.com/s/cabt/2427722
From CCPR General Comment No. 20: Article 7 (Prohibition of Torture, or Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment, Op.cit.
๓๐
พระราชบัญญัติราชทัณฑ์ พ.ศ. ๒๕๖๐ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๔/ตอนที่ ๒๑ ก/หน้า ๑/๑๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐
๓๑
จากเอกสารถอดบทเรียนโครงการตรวจเยี่ยมสถานที่เสี่ยงต่อการถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน สถานีต�ำรวจและเรือนจ�ำ ประจ�ำปีงบประมาณ ๒๕๕๔ – ๒๕๕๕ (น.๑๕),
โดย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, ๒๕๕๙, กรุงเทพฯ: ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ.
๓๒
จาก ระบบสารสนเทศเพื่อการรวบรวมและบริการสารสนเทศด้านสิทธิมนุษยชน: ฐานข้อมูลเรื่องร้องเรียน, โดย ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ,
สืบค้นเมื่อ ๒๕๖๐ จาก http://hris.nhrc.or.th/
๒๘
๒๙
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
68
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙