ดังนั้น จึงกล่าวได้ว่ารัฐยังคงใช้มาตรการและกลไกทางกฎหมายในการจ�ำกัดสิทธิและเสรีภาพของประชาชน เกินความจ�ำเป็น โดยขาดการพิจารณายกเลิกหรือปรับปรุงกฎหมายที่หมดความจ�ำเป็น หรือไม่สอดคล้องกับสภาพการณ์ หรือที่เป็นอุปสรรคต่อการด�ำรงชีวิตของประชาชน ๒. สถานการณ์ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรม สถานการณ์สิทธิมนุษยชนด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม แนวทางในการประเมินสถานการณ์ พิจารณาตามหลักการว่าด้วยการท�ำให้สทิ ธิซงึ่ รับรองไว้ในกติการะหว่างประเทศด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (ICESCR) โดยบัญญัติไว้ในข้อ ๒ ให้รัฐภาคีแต่ละรัฐรับด�ำเนินการโดยเอกเทศ และโดยความร่วมมือและความช่วยเหลือ ระหว่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ทางเศรษฐกิจและวิชาการโดยใช้ประโยชน์สูงสุดจากทรัพยากรที่มีอยู่ เพื่อให้สัมฤทธิ์ผล ในการท�ำให้สทิ ธิซงึ่ รับรองไว้ในกติกานีเ้ ป็นจริงอย่างบริบรู ณ์ โดยล�ำดับด้วยวิธที งั้ ปวงทีเ่ หมาะสม รวมทัง้ การก�ำหนดมาตรการ ทางกฎหมายด้วย ในส่วนนี้แบ่งสถานการณ์ออกเป็น ๓ เรื่องหลัก ได้แก่ (๑) สิทธิทางการศึกษา (๒) สิทธิด้านสุขภาพ และ (๓) สิทธิในการประกอบอาชีพและการท�ำงาน โดยสรุปได้ดังนี้ ภาพรวมสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๙ สิทธิด้านการศึกษา รัฐมีนโยบายและมาตรการต่าง ๆ ในการประกันการเข้าถึงสิทธิทางการศึกษาภาคบังคับ โดยไม่มคี า่ ใช้จา่ ยขัน้ พืน้ ฐาน และ มีความพยายามอย่างต่อเนือ่ งทีจ่ ะด�ำเนินการเพือ่ ให้บรรลุสทิ ธิทางการศึกษาโดยล�ำดับ ซึง่ สอดคล้องกับข้อ ๑๓ ของกติกา ICESCR ในปี ๒๕๕๙ รัฐได้มีการด�ำเนินการให้เกิดความก้าวหน้าในสิทธิทางการศึกษาหลายประการ อาทิ เช่น การสนับสนุน งบประมาณด้านการศึกษา คิดเป็นร้อยละ ๒๐ ของงบประมาณ รายจ่ายทัง้ หมดอย่างต่อเนือ่ ง การประกันการเข้าถึงการศึกษา ภาคบังคับโดยไม่มีการเก็บค่าใช้จ่าย และขยายให้ครอบคลุม ถึงการศึกษาขั้นพื้นฐาน ๑๕ ปี การขับเคลื่อนการปฏิรูป การศึกษาในระดับภูมิภาค โดยค�ำนึงถึงการมีส่วนร่วมของ ภาคประชาสังคม การแก้ไขพระราชบัญญัตกิ องทุนเงินให้กยู้ มื เพือ่ การศึกษา พ.ศ. ๒๕๔๑ เพือ่ ลดข้อจ�ำกัดการเข้าถึงกองทุนกูย้ มื เพื่ อ การศึ ก ษา โดยมิ ไ ด้ จ� ำ กั ด เฉพาะเยาวชนที่ ข าดแคลน ทุนทรัพย์เท่านัน้ แต่เพิม่ โอกาสให้เยาวชนทีเ่ รียนดีและต้องการ ศึกษาสาขาวิชาขาดแคลน หรือสาขาทีเ่ ป็นความต้องการเพือ่ พัฒนาประเทศ ได้เข้าถึงสิทธิทางการศึกษาในขัน้ อุดมศึกษา หรือ ขั้นวิชาชีพมากขึ้น ทั้งนี้ ยังพบข้อท้าทายที่ส�ำคัญ กล่าวคือ • การด�ำเนินการปฏิรปู ระบบการศึกษาอย่างจริงจังเพือ่ พัฒนาคุณภาพการศึกษาโดยรวม โดยเฉพาะอย่างยิง่ การ ดูแลกลุม่ เด็กและเยาวชนทีอ่ ยูใ่ นภาวะเสีย่ ง กลุม่ เด็กไร้รฐั ไร้สญ ั ชาติ กลุม่ ชาติพนั ธุแ์ ละผูล้ ภี้ ยั รวมถึงกลุม่ เด็กทีต่ ดิ ตามแรงงาน ต่างด้าว กลุ่มผู้ด้อยโอกาส และกลุ่มประชาชนที่อยู่ในชนบทให้เข้าถึงสิทธิทางการศึกษาที่สอดคล้องกับความต้องการ • การจัดการระบบศึกษาทีย่ งั ไม่สอดคล้องกับระบบสังคม วัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิง่ การสอนผ่านระบบพหุภาษา ่ หรือภาษาแม่ ตลอดจนการรักษารากทางวัฒนธรรมและฐานทรัพยากรของชุมชน โดยมีขอ้ ติดขัดในการด�ำเนินการตามมาตรา ๑๒ บทที ๒ ของพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ และที่แก้ไขเพิ่มเติม และกฎกระทรวงว่าด้วยสิทธิขององค์กรชุมชน และ องค์กรเอกชนในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานในศูนย์การเรียน พ.ศ.๒๕๕๕ ทัง้ นี้ การท�ำให้บรรลุผลสิทธิทางการศึกษาจะเป็นฐานทีส่ ำ� คัญ ในการส่งเสริมและสนับสนุนการบรรลุสทิ ธิมนุษยชน ประเภทอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นสิทธิด้านสุขภาพ สิทธิแรงงาน หรือสิทธิทางการเมืองและสิทธิพลเมือง รายงานผลการประเมินสถานการณ์ 51 ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙