การใช้้เสรีีภาพในการแสดงออกของประชาชน
แม้้ว่่าจะได้้รัับการคุ้้�มครองไว้้ แต่่มีีข้้อจำำ�กััดบางประการ
ที่่�ระบุุไว้้ตามกฎหมายหลายฉบัับ โดยในปีี 2566 มีีกรณีี
ที่่�รััฐดำำ�เนิินคดีีต่่อบุุคคลที่่�ใช้้เสรีีภาพในการแสดงออก
ทั้้�งในการชุุมนุมุ และการใช้้สื่่อ� สัังคมออนไลน์์ โดยเฉพาะ
ในคดีีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 และ
พ.ร.บ. ว่่าด้้วยการกระทำำ�ความผิิดเกี่่�ยวกัับคอมพิิวเตอร์์
พ.ศ. 2550 ซึ่่� ง ส่่ ว นใหญ่่ ศ าลจะพิิ พ ากษาลงโทษ
ผู้้�ถููกกล่่ า วหา แต่่ ใ นบางกรณีี ที่่� เ จ้้ า หน้้ า ที่่� ข องรัั ฐ
ได้้ดำำ�เนิินคดีีไปแล้้วแต่่ศาลเห็็นว่่าไม่่ได้้เป็็นผู้้�กระทำำ�ผิิด
“
รััฐจำำ�เป็็นต้้องระมััดระวัังการใช้้
ดุุลยพิินิิจหรืือบัังคัับใช้้กฎหมายที่่�ไม่่รบกวน
การใช้้เสรีีภาพดัังกล่่าวโดยไม่่จำำ�เป็็น
หรืือไม่่ได้้สััดส่่วน
”
เพื่่�อให้้ประชาชนได้้แสดงความคิิดเห็็นได้้อย่่างกว้้างขวาง
และเป็็นประโยชน์์โดยรวมในเรื่่�องที่่�เกี่่�ยวกัับการเมืือง
เศรษฐกิิจหรืือสัังคม ในขณะที่่�การใช้้เสรีีภาพแสดงออก
ผ่่ า นช่่ อ งทางออนไลน์์ มีี ร ายงานเกิิ ดขึ้้� น หลายกรณีี
ที่่�ไปกระทบต่่อสิิทธิิส่่วนบุุคคล สำำ�หรัับการนำำ�เสนอข่่าว
ของสื่่�อมวลชนแม้้ว่่าการทำำ�หน้้าที่่�จะได้้รัับการคุ้้�มครอง
เสรีีภาพของสื่่�อมวลชนตามรััฐธรรมนููญก็็ตาม แต่่ยััง
พบว่่าสื่่�อมวลชนตกเป็็นเป้้าหมายในการข่่มขู่่�คุุกคาม
เพื่่�อขััดขวางการทำำ�หน้้าที่่�ในการนำำ�เสนอข้้อมููลข่่าวสาร
และขณะเดีี ย วกัั นมีี ร ายงานว่่ า การทำำ� หน้้ า ที่่� ข อง
สื่่�อมวลชนไปกระทบต่่อสิิทธิิและเสรีีภาพของบุุคคลอื่่�น
ในหลายกรณีี รวมถึึงเหตุุการณ์์ที่่� กสม. ได้้หยิิบยก
ขึ้้�นตรวจสอบดัังเช่่นในกรณีีรายงานข่่าวของสื่่�อมวลชน
ซึ่่� ง อาจกระทบต่่ อ สิิ ท ธิิ ใ นความเป็็ น อยู่่�ส่่ ว นตัั ว ของ
บุุคคลและไม่่ได้้คำำ�นึึงถึึงการให้้ความคุ้้�มครองเด็็กและ
เยาวชนอย่่างเหมาะสม และบางกรณีีการปฏิิบััติิหน้้าที่่�
ของสื่่�อมวลชนส่่งผลกระทบต่่อสิิทธิิของผู้้�ถููกกล่่าวหา
ที่่�จะได้้รัับการสัันนิิษฐานไว้้ก่่อนว่่าเป็็นผู้้�บริิสุุทธิ์์�จนกว่่า
ศาลจะมีีคำำ�พิิพากษาอัันถึงึ ที่่�สุดว่
ุ า่ เป็็นผู้้�กระทำำ�ความผิิด
ในคดีีอาญา อัันอาจส่่งผลต่่อความเชื่่อ� มั่่�นในกระบวนการ
ยุุ ติิ ธ รรม จึึงเห็็ นว่่ า การใช้้ เ สรีี ภ าพในการแสดงออก
ของประชาชนไม่่ว่า่ จะด้้วยวิิธีกี ารหรืือช่่องทางใด รวมถึึง
การทำำ�หน้้าที่่�ของสื่่�อมวลชนจะต้้องไม่่ขััดต่่อเจตนารมณ์์
ในการใช้้สิิทธิิและเสรีีภาพโดยต้้องเคารพต่่อสิิทธิิของ
บุุคคลอื่่น� ควบคู่่�กันั ด้้วยเพื่่�อให้้สอดคล้้องตามเจตนารมณ์์
ของรััฐธรรมนููญ กติิกา ICCPR และกฎหมายที่่�เกี่่�ยวข้้อง
4
ข้้อเสนอแนะ
ในการส่่งเสริิมและ
คุ้้�มครองสิิทธิิมนุษุ ยชน
กสม. เห็็นควรมีีข้้อเสนอแนะ ดัังนี้้�
4.1 รััฐบาล โดย ตร. และหน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้อง
ควรกำำ�ชับั ให้้ผู้้�บังั คัับใช้้กฎหมายเคารพต่่อการใช้้เสรีีภาพ
ในการแสดงความคิิ ด เห็็ น หรืือการแสดงออกของ
ประชาชน รวมทั้้� ง การจำำ�กัั ด หรืือระงัั บ เสรีี ภ าพไม่่ ว่่ า
ด้้วยวิิธีีการใดจะต้้องเป็็นไปตามที่่�กฎหมายกำำ�หนดและ
สอดคล้้องกัับรััฐธรรมนููญและกติิกา ICCPR นอกจากนี้้�
ดศ. ควรประชาสัั มพัั นธ์์ แ ละสนัั บสนุุ น ให้้ มีี ช่่ อ งทาง
แจ้้ ง เหตุุ ที่่� ป รากฏในระบบคอมพิิ ว เตอร์์ ��� รณีี ที่่� ไ ด้้ รัั บ
ผลกระทบต่่อสิิทธิิความเป็็นอยู่่�ส่่วนตััวและชื่่�อเสีียงของ
บุุคคลหรืือครอบครััว
ที่่�มา: The Matter
02
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
ปััญหาหรืืออุุปสรรค
61