02
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
กระทำำ� ความผิิ ด ในคดีี อ าญา จึึงมีี ข้้ อ เสนอแนะให้้
ตร. กำำ�ชัับการปฏิิบััติิหน้้าที่่�ในการดููแลพื้้�นที่่�เกิิดเหตุุ
รวมถึึงการให้้ข่่าวแก่่สื่่�อมวลชนให้้สอดคล้้องกัับหลััก
สิิทธิิมนุุษยชน70 และสืืบเนื่่�องจากกรณีีเจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจ
ทำำ� ให้้ สื่่� อ มวลชนได้้ รัั บบ าดเจ็็ บ ในระหว่่ า งการสลาย
การชุุมนุุมเมื่่�อปีี 2564 กสม. เห็็นว่่าการปฏิิบััติิหน้้าที่่�
ข อ ง เ จ้้ า ห น้้ า ที่่� ตำำ� ร ว จ ใ น ก า ร ดูู แ ล ก า ร ชุุ มนุุ ม
โดยไม่่ระมััดระวัังและไม่่เป็็นไปตามกฎหมายอัันส่ง่ ผลให้้
สื่่�อมวลชนได้้รัับบาดเจ็็บเป็็นการละเมิิดเสรีีภาพของ
สื่่อ� มวลชนในการที่่�จะได้้รับั ความปลอดภััยจากการปฏิิบัติั ิ
หน้้าที่่� และมีีข้้อเสนอแนะให้้ ตร. ใช้้กำำ�ลัังและเครื่่�องมืือ
ควบคุุ มฝูู งชนให้้ ส อดคล้้ อ งกัั บ กฎหมายและใช้้
ความระมัั ด ระวัั ง เพื่่� อ เป็็ น การคุ้้�มครองเสรีีภาพของ
สื่่�อมวลชนในการนำำ�เสนอข่่าว และให้้ผู้้�รัับผลกระทบ
ได้้รัับการชดเชยเยีียวยา71
ด้้านการส่่งเสริิมการใช้้เสรีีภาพในการแสดงออก
และเสรีี ภ าพของสื่่� อ มวลชน กสม. ได้้ ร่่ ว มกัั บสภ า
การสื่่�อมวลชนแห่่งชาติิเพื่่�อทบทวนหลัักการและจััดทำำ�
แนวปฏิิบัติั ที่่ิ เ� กี่่�ยวข้้องกัับการนำำ�เสนอข่่าวในกระบวนการ
ยุุ ติิ ธ รรมทางอาญาให้้ ส อดคล้้ อ งกัั บ หลัั ก การด้้ า น
สิิทธิิมนุษุ ยชน คุ้้�มครองข้้อมููลส่่วนบุุคคลของผู้้�ตกเป็็นข่า่ ว
ทั้้�งที่่�เป็็นผู้้�ต้้องหา จำำ�เลย ผู้้�เสีียหาย รวมทั้้�งครอบครััว
และบุุคคลใกล้้ชิิด ป้้องกัันการตีีตราและตััดสิินล่่วงหน้้า
โดยสัั ง คมทั้้� ง ที่่� ศ าลยัั ง ไม่่ มีี คำำ� พิิ พ ากษาอัั นถึึ ง ที่่� สุุ ด
ว่่าบุุคคลนั้้�นเป็็นผู้้�กระทำำ�ความผิิดในคดีีอาญา ซึ่่�งขััดต่่อ
หลัั ก สัั นนิิ ษ ฐานไว้้ ก่่ อ นว่่ า เป็็ นผู้้�บริิ สุุ ท ธิ์์� จน กว่่ า จะมีี
คำำ� พิิ พ ากษา และยัั ง นำำ� ไปสู่่� ก ารละเมิิ ดสิิ ท ธิิ ใ น
ความเป็็ น อยู่่�ส่่ ว นตัั ว เกีี ย รติิ ย ศ และชื่่� อ เสีี ย งของ
ผู้้�ที่่�ตกเป็็นข่่าว นอกจากนี้้� เมื่่�อมีีการเผยแพร่่ส่่งต่่อ
ข้้อมููลในโลกออนไลน์์ก็็ย่่อมกระทบต่่อสิิทธิิที่่�จะถููกลืืม72
หากเป็็ น กรณีี ที่่� พิิ สููจน์์ แ ล้้ ว ว่่ า ไม่่ ใ ช่่ ผู้้� กระทำำ� ความผิิ ด
หรืือไม่่มีีส่่วนเกี่่�ยวข้้อง หรืือได้้รัับโทษจนครบแล้้ว
70จาก
60
3
การประเมิินสถานการณ์์
สิิทธิิมนุษุ ยชน
พััฒนาการหรืือความก้้าวหน้้า
รััฐธรรมนููญและกติิกา ICCPR ให้้การรัับรอง
และคุ้้�มครองเสรีีภาพในการแสดงออกและเสรีีภาพของ
สื่่� อมวลชน โดยในปีี 2566 ภาพรวมประชาชนและ
สื่่�อมวลชนสามารถใช้้สิิทธิิและเสรีีภาพได้้อย่่างเต็็มที่่�
โดยมีี ก ฎหมายที่่� ร ะบุุ เ ป็็ นข้้ อ ยกเว้้ น ไว้้ อ ย่่ า งชัั ด แจ้้ ง
เพื่่�อให้้เจ้้าหน้้าที่่�ของรััฐไม่่ไปขััดขวางหรืือเป็็นอุุปสรรค
ในการใช้้ สิิ ท ธิิ ดัั ง กล่่ า วของประชาชน และมีี ก ลไกที่่�
ฝ่่ายตุุลาการถ่่วงดุุลและคานอำำ�นาจฝ่่ายบริิหาร ซึ่่ง� ในปีีนี้้�
มีีคำำ�พิิพากษายกฟ้้องคดีีที่่�เกี่่�ยวกัับการแสดงออกและ
การตรวจทานเพื่่�อระงัับการเผยแพร่่ข้อ้ มููลผ่่านช่่องทาง
ออนไลน์์ ที่่� อ าจไปกระทบต่่ อ สิิ ท ธิิ ข องบุุ ค คลอื่่� น หรืือ
คุ้้�มครองประโยชน์์ของสาธารณะ รวมถึึงให้้หน่่วยงาน
ของรััฐจ่่ายค่่าชดเชยแก่่ผู้้�เสีียหายที่่�เกิิดจากการปฏิิบััติิ
หน้้าที่่�ของรััฐ ในขณะที่่�การกำำ�กัับดููแลสื่่�อมวลชนและ
การทำำ�สื่่� อ ให้้ ส อดคล้้ อ งกัั บ หลัั ก การสิิ ท ธิิ มนุุ ษ ยชน
ภาคส่่วนต่่างๆ เห็็นความสำำ�คััญและร่่วมกัันผลัักดััน
โดยมีีสภาการสื่่�อมวลชนแห่่งชาติิร่่วมกัับ กสม. เพื่่�อให้้
มีีการทบทวนการนำำ�เสนอข่่าวในกระบวนการยุุติิธรรม
ให้้สอดคล้้องกัับหลัักสิิทธิิมนุุษยชน รวมทั้้�งการทำำ�งาน
ร่่วมกัันของสื่่�อมวลชนในการกำำ�กัับดููแลกัันเองในการ
นำำ� เสนอข่่ า วและคุ้้�มครองสิิ ท ธิิ ข องบุุ ค คลอื่่� น มิิ ใ ห้้
ถููกละเมิิ ด อัั น เป็็ น การสนัั บสนุุ น ให้้ สื่่� อ มวลชนสร้้ า ง
ความเข้้มแข็็งและสามารถใช้้เสรีีภาพในการเสนอข่่าวสาร
หรืือการแสดงความคิิดเห็็นตามจริิยธรรมแห่่งวิิชาชีีพ
ได้้สอดคล้้องตามรััฐธรรมนููญ มาตรา 35 และกติิกา
ICCPR ข้้อ 19
รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิทิ ธิิมนุษุ ยชน ที่่� 46/2566 เรื่่อ� ง สิิทธิิในกระบวนการยุุติธิ รรม สิิทธิิเด็็ก และสิิทธิิในความเป็็นอยู่่�
ส่่วนตััว เกีียรติิยศ ชื่่�อเสีียง และครอบครััว กรณีีขอให้้ตรวจสอบการปฏิิบััติิหน้้าที่่�ของเจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจ.
71จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ที่่� 71 - 73/2566 เรื่่�อง เสรีีภาพในการชุุมนุุมโดยสงบ และเสรีีภาพในการ
เสนอข่่าวสารของสื่่อ� มวลชน กรณีีเจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจควบคุุมฝููงชนใช้้ความรุุนแรงสกััดกั้้น� การเคลื่่อ� นขบวนของผู้้�ชุุมนุม
ุ เมื่่�อวัันที่่� 18 พฤศจิิกายน 2565.
72สิิทธิิที่่�จะถููกลืืมเป็็นสิิทธิิที่่�ถููกกล่่าวถึึงในกฎหมายคุ้้�มครองข้้อมููลส่่วนบุุคคลของสหภาพยุุโรป (General Data Protection Regulation :
GDPR) ข้้อ 17 ซึ่่�งกำำ�หนดว่่า “เจ้้าของข้้อมููลมีีสิิทธิิขอให้้ผู้้�ควบคุุมข้อ้ มููลลบข้้อมููลส่่วนบุุคคลที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับตน และผู้้�ควบคุุมจะต้้องมีีหน้้าที่่�ในการ
ลบข้้อมููลส่่วนบุุคคลโดยไม่่ชัักช้้า” สิิทธิิดัังกล่่าวสอดคล้้องกัับสิิทธิิในความเป็็นอยู่่�ส่่วนตััวตาม ICCPR ข้้อ 17.