ใ นกรณีี ที่่� ผู้้� ใช้้ เ สรีี ภ า พ ใน ก า รชุุ มนุุ ม ห รืื อ
การจััดกิิจกรรมที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับประเด็็นทางการเมืือง
“
แม้้จะไม่่ถููกดำำ�เนิินคดีีจากการชุุมนุุม
แต่่อาจตกเป็็นเป้้าหมายที่่�จะถููกติิดตาม
ความเคลื่่�อนไหว
”
ในปีี 2566 มีี ร ายงานผู้้�ที่่� เ คยเข้้ า ร่่ ว มการชุุ มนุุ ม
หรืือเคยทำำ�กิจิ กรรมเคลื่่อ� นไหวทางการเมืืองถููกเจ้้าหน้้าที่่�
ตำำ�รวจนอกเครื่่อ� งแบบขอเข้้าพบและติิดตามเพื่่�อป้้องกััน
การเข้้าร่่วมชุุมนุุมในระหว่่างที่่�มีีขบวนเสด็็จฯ การถููก
ขัั ด ขวางไม่่ ใ ห้้ ทำำ�กิิ จ กรรมในระหว่่ า งการลงพื้้� นที่่�
ต่่างจัังหวััดของนายกรััฐมนตรีี การถููกเจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจ
เข้้าไปในโรงเรีียนเพื่่�อติิดตามเด็็กที่่�เป็็นผู้้�ต้้องหาในคดีี
เกี่่�ยวกัับการชุุมนุุม นอกจากนี้้�มีีรายงานว่่าประชาชน
ที่่� เ คยเข้้ า ร่่ ว มการชุุ มนุุ ม หรืือเป็็ นผู้้�จัั ด การชุุ มนุุ มถูู ก
คุุกคามโดยบุุคคลไม่่ทราบฝ่่ายหรืือกลุ่่�มที่่�มีีความเห็็น
ไม่่ตรงกััน อาทิิ กรณีีเยาวชนหญิิงนัักกิิจกรรมทางการเมืือง
ถููกสมาชิิกกลุ่่�มที่่�เห็็นต่า่ งขู่่�ดำ�ำ เนิินคดีีและทำำ�ร้า้ ยร่่างกาย
เพื่่�อให้้ยุติุ กิ ารร่่วมกิิจกรรม กรณีีนักั กิิจกรรมทางการเมืือง
ถููกทำำ�ร้้ า ยร่่ า งกายภายในหมู่่�บ้้ า น ในขณะเดีี ย วกัั น
มีี ก รณีี เ ยาวชนที่่� เ ข้้ า ร่่ ว มชุุ มนุุ ม และถููกควบคุุ มตัั ว ไว้้
ส่่งผลกระทบต่่อการรายงานตััวเพื่่�อศึึกษาต่่อในระดัับ
ชั้้�นมััธยมศึึกษาตอนปลาย
สำำ�หรัับบุคุ คลที่่�ได้้รับั ผลกระทบจากการใช้้เสรีีภาพ
ในการชุุมนุุมได้้ยื่่�นคำำ�ร้้องต่่อหน่่วยงานของรััฐเพื่่�อขอ
ให้้ มีี ก ารชดเชยหรืือเยีี ย วยา ยธ. โดยกรมคุ้้�มครอง
สิิทธิิและเสรีีภาพให้้ความช่่วยเหลืือแก่่ผู้้�ได้้รัับผลกระทบ
จากการชุุ มนุุ มที่่� บริิ เ วณแยกสามเหลี่่� ย มดิิ น แดง
เมื่่�อปีี 2564 - 2565 จำำ�นวน 19 ราย เป็็นเงิิน 529,202 บาท
อย่่างไรก็็ตาม แม้้ว่่าผู้้�เสีียชีีวิิตจากการชุุมนุุมที่่�บริิเวณ
แยกสามเหลี่่�ยมดิินแดงในปีี 2564 จะได้้รัับการเยีียวยา
อีีกทั้้�ง กสม. มีีข้้อเสนอแนะให้้ ตร. เร่่งรััดการสืืบสวน
สอบสวนคดีี ดััง กล่่ า ว พร้้ อมทั้้� งนำำ�ผู้้� กระทำำ�ความผิิ ด
เข้้ า สู่่� ก ระบวนการยุุ ติิ ธ รรมโดยเร็็ ว 56 แต่่ พ นัั ก งาน
สอบสวนได้้มีคี วามเห็็นสรุปุ สำำ�นวนคดีีให้้งดการสอบสวน
เนื่่�องจากไม่่ทราบตััวผู้้�กระทำำ�ความผิิด
2
การดำำ�เนิินการของ กสม.
ในปีี 2566 กสม. ได้้ติดต
ิ ามสถานการณ์์การชุุมนุมุ
และรัับเรื่่�องร้้องเรีียน รวมถึึงหยิิบยกกรณีีที่่�เกี่่�ยวข้้อง
กัับการใช้้เสรีีภาพในการชุุมนุุมขึ้้�นตรวจสอบ 4 คำำ�ร้้อง
ได้้แก่่ กรณีีเยาวชนหญิิงที่่�เข้้าร่่วมการชุุมนุุมถููกจัับกุุม
ด้้วยความรุุนแรง กรณีีเยาวชนหญิิงซึ่่�งเข้้าร่่วมกิิจกรรม
ทางการเมืืองถููกข่่มขู่่�โดยผู้้�ดำำ�รงตำำ�แหน่่งทางการเมืือง
กรณีีจำำ�เลยในคดีีเกี่่�ยวกัับการชุุมนุุมและการแสดงออก
ถููกพัันธนาการด้้วยกุุญแจเท้้าใน��ารเดิินทางไป-กลัับ
ระหว่่างศาลกัับเรืือนจำำ� และกรณีีการปิิดกั้้�นเส้้นทาง
ไม่่ให้้ผู้้�ชุุมนุุมเคลื่่�อนขบวนไปยัังบริิเวณหน้้าทำำ�เนีียบ
รััฐบาลและนำำ�ไปสู่่�การกระทบกระทั่่�งกัันระหว่่างผู้้�ชุุมนุุม
กัับเจ้้าหน้้าที่่�รััฐ
นอกจากนี้้� กสม. มีีรายงานผลการตรวจสอบ
ที่่� เ กี่่� ย วกัั บ เสรีี ภ าพในการชุุ มนุุ มที่่� สำำ�คัั ญ เช่่ น กรณีี
นัักกิิจกรรมทางการเมืืองเยาวชนหญิิงถููกคุุกคามสิิทธิิ
และเสรีีภาพ กสม. เห็็นว่า่ การติิดตามผู้้�เสีียหายเป็็นการ
คุุกคามสิิทธิิและเสรีีภาพในชีีวิติ และร่่างกายและเสรีีภาพ
ในการแสดงความคิิดเห็็นอันั เป็็นการละเมิิดสิทิ ธิิมนุษุ ยชน
จึึงมีีข้อ้ เสนอแนะให้้ ตร. ตรวจสอบการติิดตามผู้้�เสีียหาย
และให้้ดำำ�เนิินการที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการละเมิิดสิทิ ธิิมนุษุ ยชน
ตามหน้้าที่่�และอำำ�นาจต่่อไป57 กรณีีการสลายการชุุมนุุม
ของกลุ่่�ม “ราษฎรหยุุ ด APEC 2022” ที่่� บริิ เ วณ
ถนนดิินสอ เมื่่�อวัันที่่� 18 พฤศจิิกายน 2565 กสม.
เห็็นว่่าการปฏิิบััติิหน้้าที่่�ของเจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจขาดความ
ระมัั ด ระวัั ง และไม่่ เ ป็็ น ไปตามกฎหมายและหลัั ก การ
สิิ ท ธิิ มนุุ ษ ยชนเป็็ น การละเมิิ ดสิิ ท ธิิ มนุุ ษ ยชน จึึงมีี
02
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
1.3. ผลกระทบด้้านอื่่�นที่่เ� กี่่ย� วเนื่่�อง
จากการใช้้เสรีีภาพในการชุุมนุมุ
56จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิท
ิ ธิิมนุษุ ยชน ที่่� 119/2565 เรื่่อ� ง สิิทธิิและเสรีีภาพในชีีวิติ และร่่างกาย กรณีีกล่่าวอ้้างว่่า ประชาชน
ได้้รัับบาดเจ็็บสาหััสจากการใช้้กระสุุนยางในการสลายการชุุมนุุมของเจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจชุุดควบคุุมฝููงชน.
57จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ที่่� 48/2566 เรื่่�อง สิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม กรณีีกล่่าวอ้้างว่่า นัักเคลื่่�อนไหว
ทางการเมืืองถููกคุุกคามสิิทธิิและเสรีีภาพจากเจ้้าหน้้าที่่�ของรััฐ.
53