1.2 การบัังคัับบุุคคลให้้สููญหาย
มีีรายงานความคืืบหน้้าผลการพิิจารณาในคดีี
การหายตััวไปของนายพอละจีี รัักจงเจริิญ หรืือบิิลลี่่�
“
02
โดยศาลอาญาคดีีทุุจริิตและ
ประพฤติิมิิชอบกลางพิิพากษาจำำ�คุุก
อดีีตหััวหน้้าอุุทยานแห่่งชาติิ แก่่งกระจาน
เป็็นเวลา 3 ปีี ไม่่รอลงอาญา
ในความผิิดฐานควบคุุมตััวนายบิิลลี่่�
โดยไม่่ชอบด้้วยกฎหมายและมีีคำำ�สั่่�ง
ยกฟ้้องข้้อหาฆ่่าโดยเจตนา
”
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
เนื่่� อ งจากไม่่ มีี ห ลัั ก ฐานเพีี ย งพอ 33 สำำ� หรัั บผู้้�สูู ญหาย
รายอื่่� น มีี ญ าติิ เ ข้้ า ยื่่� น หนัั ง สืื อ ร้้ อ งทุุ ก ข์์ ต่่ อ ศป.ทส.
เพื่่�อขอให้้ตรวจสอบหรืือสอบสวนตาม พ.ร.บ. ป้้องกััน
และปราบปรามการทรมานฯ34 รวมทั้้�งขอให้้ติิดตาม
คนไทยที่่�สููญหายในต่่างประเทศ35 ซึ่่ง� ยัังไม่่มีคี วามคืืบหน้้า
ในการดำำ� เนิิ น การ ทั้้� ง นี้้� ยธ. เสนอให้้ ป ระเทศไทย
เข้้ า เป็็ นภ าคีี อ นุุ สัั ญ ญา CPED ตามที่่� ไ ด้้ ล งนามไว้้
เมื่่�อวัันที่่� 9 มกราคม 2555 ซึ่่�งอยู่่�ในชั้้�นการสอบถาม
ความเห็็นจากหน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้อง36 รวมถึึงรััฐบาล
ได้้ประกาศคำำ�มั่่น� ในโอกาสครบรอบ 75 ปีี ปฏิิญญาสากล
ว่่าด้้วยสิิทธิิมนุุษยชน เรื่่�อง การผลัักดัันความคืืบหน้้า
ของพัั นธ กรณีี แ ละการดำำ� เนิิ น การด้้ า นสิิ ท ธิิ มนุุ ษ ยชน
ของไทย โดยให้้สััตยาบัันอนุุสััญญาระหว่่างประเทศ
ว่่ า ด้้ ว ยการคุ้้�มครองบุุ ค คลทุุ ก คนจากการสููญหาย
โดยถููกบัังคัับ37
2
การดำำ�เนิินการของ กสม.
ในปีี 2566 กสม. ไม่่มีีเรื่่�องร้้องเรีียนเกี่่�ยวกัับ
การบัั ง คัั บบุุ ค คลให้้ สูู ญหายแต่่ ไ ด้้ รัั บ เรื่่� อ งร้้ อ งเรีี ย น
ที่่�เกี่่�ยวข้้องกัับการกระทำำ�ที่่โ� หดร้้ายและการกระทำำ�ทรมาน
จำำ�นวน 21 คำำ�ร้้อง เพิ่่�มขึ้้�นเมื่่�อเทีียบกัับปีี 2565 ซึ่่�งมีี
จำำ�นวน 10 คำำ�ร้้อง โดยมีีตััวอย่่างคำำ�ร้้อง เช่่น กรณีี
กล่่าวอ้้างว่่าเจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจทำำ�ร้้ายร่่างกายเพื่่�อบัังคัับ
ให้้รัับสารภาพ กรณีีการลงโทษทหารที่่�ถููกนำำ�ตััวไปรัับใช้้
กรณีีทหารเกณฑ์์ถููกลงโทษเกิินสมควรแก่่เหตุุ และกรณีี
ทหารเกณฑ์์ เ สีี ย ชีี วิิ ต ระหว่่ า งฝึึ ก ทหารใหม่่ เป็็ นต้้ น
โดย กสม. ได้้มีีรายงานผลการตรวจสอบการละเมิิด
สิิทธิิมนุุษยชนอัันเกี่่�ยวข้้องกัับกรณีีการกระทำำ�ทรมาน
ที่่�สำำ�คััญ ดัังนี้้�
1. กรณีีกล่่าวอ้้างว่่าเจ้้าหน้้าที่่�ตำ�ำ รวจหน่่วยปราบปราม
ยาเสพติิ ดข่่ มขู่�่ แ ละทำำ�ร้้ า ยร่่ า งกายเพื่่� อ ให้้ บุุ ค คล
ที่่�ถููกจัับกุมรั
ุ บส
ั ารภาพ ซึ่่ง� กสม. เห็็นว่า่ การปฏิิบัติั หิ น้้าที่่�
ของเจ้้ า หน้้ า ที่่� ตำำ� รวจภายใต้้ ร ะเบีี ย บคณะกรรมการ
ป้้ อ งกัั น และปราบปรามยาเสพติิ ดว่่ า ด้้ ว ยแนวทาง
การประสานงานคดีียาเสพติิด พ.ศ. 2553 กำำ�หนดให้้
เจ้้ า หน้้ า ที่่� ต้้ อ งจัั ด ให้้ มีี ก ารบัั นทึึ ก ภาพและเสีี ย งขณะ
ซัั ก ถาม แต่่ ไ ม่่ ป รากฏว่่ า มีี ก ารระบุุ ถึึ ง หลัั ก ฐาน
การบัันทึึกภาพและเสีียงในบัันทึึกการตรวจค้้นจัับกุุม
เมื่่� อ พิิ จ ารณาประกอบกัั บข้้ อ มููลอื่่� น แล้้ ว จึึงเชื่่� อ ได้้ ว่่ า
เจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจทำำ�ร้า้ ยร่่างกายเพื่่�อบัังคัับให้้รับส
ั ารภาพ
ในระหว่่างที่่�ถููกควบคุุมตัวั อัันเป็็นการละเมิิดสิทิ ธิิมนุษุ ยชน
โดยมีี ข้้ อ เสนอแนะให้้ ห น่่ ว ยงานต้้ นสัั ง กัั ดต รวจสอบ
การปฏิิ บัั ติิ ห น้้ า ที่่� ข องเจ้้ า หน้้ า ที่่� พร้้ อ มดำำ� เนิิ น การ
ตามกฎหมายและระเบีียบที่่�เกี่่�ยวข้้อง38
33จาก ศาลจำำ�คุุกชััยวััฒน์์ 3 ปีี ฐานจัับกุุม “บิิลลี่่�” โดยมิิชอบ, โดย เบนาร์์นิิวส์์, 28 กัันยายน 2566. สืืบค้้นจาก https://www.benarnews.
42
org/thai/news/th-karen-billy-09282023040530.html
34 จาก ศููนย์์ ป้้ อ งกัั น และปราบปรามการทรมานอุ้้� ม หายฯ (ศ��.ทส.) นัั ด ภรรยาสุุ รชัั ย ด่่ า นวัั ฒ นานุุ ส รณ์์ สอบคำำ� ให้้การเพิ่่� ม เติิ ม ,
โดย มููลนิิธิผิ สานวััฒนธรรม, 6 พฤษภาคม 2566. สืืบค้นจ
้ าก https://crcfthailand.org/2023/05/06/center-for-the-prevention-and-suppressionof-torture-appointment-surachais-wife/
35จาก ศป.ทส. รัับคดีี ‘วัันเฉลิิม’ สููญหาย สืืบสวนต่่อแล้้ว, โดย คมชััดลึึก, 1 มิิถุุนายน 2566. สืืบค้้นจาก https://www.komchadluek.
net/news/crime/550167
36จาก หนัังสืือกรมคุ้้�มครองสิิทธิิและเสรีีภาพ ที่่� ยธ 0411/120 ลงวัันที่่� 22 พฤศจิิกายน 2566. งานเดิิม.
37จาก รองนายกรััฐมนตรีีและรััฐมนตรีีว่่าการกระทรวงการต่่างประเทศร่่วมฉลองงานครบรอบ 75 ปีี UDHR ให้้คำำ�มั่่�น ไทยมุ่่�งส่่งเสริิม
และคุ้้�มครองสิิทธิิมนุุษยชน, โดย กระทรวงการต่่างประเทศ, 12 ธัันวาคม 2566. สืืบค้้นจาก https://www.mfa.go.th/th/content/dpmfm111223
38จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ที่่� 59/2566 เรื่่�อง สิิทธิิและเสรีีภาพในชีีวิิตและร่่างกาย และสิิทธิิของบุุคคล
ในทรััพย์์สิินอัันเกี่่�ยวเนื่่�องกัับสิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม กรณีีกล่่าวอ้้างว่่า เจ้้าหน้้าที่่�ตำำ�รวจทำำ�ลายทรััพย์์สิินระหว่่างการตรวจค้้น ข่่มขู่่�และทำำ�ร้้าย
ร่่างกายผู้้�ต้้องหาระหว่่างการควบคุุมตััว.