๓ แนวปฏิ บ ั ต ิ ห ลั กของการจั ด กระบวนการด้า นสิ ท ธิ ม นุษ ยชน (Guiding Principle for Human Rights Facilitation) ในทางปฏิ บ ั ต ิ เ กี ่ ย วกั บ การจั ด กระบวนการด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนนั ้ น สอดคล้ อ งกั บ หลั ก สิทธิมนุษยชนและหลักการศึกษาของผู้ใหญ่ (Adult-Education Principle) ซึ่งผลลัพธ์ของการจัดกระบวนการ ด้านสิทธิมนุษยชนให้ความสำคัญกับการสร้างความเคารพต่อสิทธิมนุษยชน และศักดิ์ ศรีความเป็นมนุษย์ของ ผู้เข้าร่วม รวมถึงทำให้เกิดการเติมเต็ม และเกิดกิจกรรมการมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้ สำหรับสิทธิมนุษยชนศึกษานั้น มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างเสรีภาพ ความเป็นธรรม และสันติภาพ ซึ ่ ง มั ก ถู ก ท้ า ทายจากสภาพแวดล้ อ มที ่ ย ั ง มี ก ารเอื ้ อ และทำให้ ก ารละเ มิ ด สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนยั ง คงดำรงอยู่ หากสิทธิมนุษยชนศึกษาถูก ถ่ายทอดไปสู่ภาคส่วนต่าง ๆ และผู้คนทุกระดับของสังคมจะก่อเกิด เสรีภาพ ความเป็นธรรม และสันติภาพขึ้นในสังคม ดังนั้น การจัดกระบวนการด้านสิทธิมนุษยชนศึกษาจึงมีความสำคัญ และจำเป็นทีจ่ ะต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น ดังนี้ - ควรอธิบายและแสดงให้เห็นเป็นที่ประจักษ์เกี่ยวกับหลักการของสิทธิมนุษยชน ได้แก่ ความเท่าเทียม ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ การมีส่วนร่วมจากทุกคน และการไม่เลือกปฏิบัติ - ควรจัดลำดับ ความสำคัญ ของความท้ าทายและอุ ปสรรคที่ ต้ อ งเผชิ ญ ความต้อ งการ และความคาดหวังของประชาชนที่ เผชิญกั บการถู กละเมิดสิ ทธิมนุษ ยชนอันเนื่อ งมาจากสถานการณ์ แ ละ สภาพแวดล้อมในชีวิตและอัตลักษณ์ของพวกเขา - สนับสนุนการนำหลักการสิทธิมนุษยชนไปสู่การปฏิบัติ รวมถึงเสริมพลังให้เกิดการเคารพ การคุ้มครอง และการเติมเต็มการเข้าถึงสิทธิของผู้อื่น - เสริมพลังให้เ กิด การเปลี่ย นแปลงทั ศนคติ และพฤติ กรรมอัน นำไปสู่ การเกิดผลลั พ ธ์ ด้านสิทธิมนุษยชน - ส่งเสริมให้เกิดการมีส่วนร่วมจากผู้เข้าร่วมที่หลากหลาย - ให้ความรู้ความเข้าใจในเรื่องต่าง ๆ โดยดึงเอาประสบการณ์ในชีวิตจริงของผู้เข้าร่วม ออกมาโดยใช้มุมมองด้านสิทธิมนุษยชน - ทำให้ผู้เข้าร่วมมีมุมมองและความเข้าใจเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชนที่กว้างขึ้น ผ่านบริบท ด้านสิทธิมนุษยชนทั้งในระดับชาติ และระดับนานาชาติ ในขณะเดียวกัน ก็ต้องส่งเสริมให้เกิดความเข้าใจบริบท ในระดับท้องถิ่นด้วย วิทยากรกระบวนการด้านสิทธิมนุษยชน ควรดำเนินการ ดังนี้ - ใช้ ก ระบวนการมี ส ่ ว นร่ ว ม เครื ่ อ งมื อ และเทคนิ ค ผ่ า นการวางแผน การนำแผนไปสู่ การปฏิบัติ การติดตาม และการประเมินผลโครงการ/กิจกรรมด้านสิทธิมนุษยชน - เสริมพลังให้ผู้เข้าร่วมมีความผูกพันและรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้ - ให้ความสำคัญกับแนวคิดเกี่ยวกับผู้เข้าร่วมเป็นศูนย์กลาง - ปฏิบัติและให้ความสนับสนุนการเรียนรู้ รวมถึงสร้างการมีส่วนร่วมในกระบวนการการเรียนรู้ ร่วมกัน มากกว่าการเป็นผู้ส่งผ่านองค์ความรู้ โดยการเสริมพลัง การสนับสนุนอย่างเต็มกำลัง การฟังอย่างตั้งใจ การแลกเปลี่ยนทางความคิดเห็น ทำให้ผู้เข้าร่วมมีความรู้ความสามารถในการแก้ไขปัญหา และทำให้มั่นใจว่า การจัดกระบวนการจะเกิดสภาพแวดล้อมของการเคารพและให้เกียรติซึ่งกันและกัน