4.1 มาตรฐานในการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน ตามมาตรฐานแล้วสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติสามารถที่จะก�ำหนดประเด็นที่จะคุ้มครองสิทธิมนุษยชนเองได้ตาม สถานการณ์ที่น่าสนใจในเวลานั้น ๆ หรืออาจคุ้มครองสิทธิมนุษยชนจากการจัดการกับข้อร้องเรียนของบุคคลหรือหน่วยงานอื่น หากมีอ�ำนาจกึ่งตุลาการตามที่กฎหมายก�ำหนด โดยในการจัดการกับข้อร้องเรียนนั้น สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติต้องพัฒนา แนวทางและหลักเกณฑ์ในการรับข้อร้องเรียน โดยเปิดเผยให้ประชาชนทราบอย่างโปร่งใสและเข้าถึงง่าย ทั้งนี้ หลักเกณฑ์ ดังกล่าวจะช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถตัดสินใจรับหรือไม่รับเรื่องร้องเรียนได้หากเป็นเรื่องที่ชัดเจนและไม่ยุ่งยากซับซ้อนมาก อันจะเป็นการอ�ำนวยความสะดวกและตอบสนองต่อความต้องการของผู้ร้องเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ไกล่เกลี่ยและ ระงับข้อพิพาท สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติควรให้ความส�ำคัญกับกระบวนการไกล่เกลี่ยและระงับข้อพิพาท ก่อนจะด�ำเนินการตรวจสอบข้อร้องเรียน เนื่องจากจะช่วยให้การท�ำงานคุ้มครองสิทธิมนุษยชน เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ เยียวยาแก่ผู้ร้องเรียนได้อย่างรวดเร็ว และลดเวลาการท�ำงานของเจ้าหน้าที่ อย่างไรก็ดี กระบวนการนี้ต้องด�ำเนินการโดยเจ้าหน้าที่ที่ผ่านการฝึกอบรม และต้องเป็นกรณีที่ไม่ ร้ายแรงหรือมีผลกระทบในวงกว้าง การตรวจสอบข้อร้องเรียนที่รับเรื่องแล้วจะต้องด�ำเนินการโดยเจ้าหน้าที่ที่ผ่านการฝึกอบรมแล้ว เท่านัน้ และต้องท�ำไปเพือ่ ให้ได้ผลการวินจิ ฉัยว่าเรือ่ งทีร่ อ้ งเรียนดังกล่าวเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน หรือไม่เท่านั้น มิใช่การสืบสวนหรือสอบสวนเพื่อลงโทษผู้กระท�ำความผิดตามกระบวนการยุติธรรม อันจะเป็นการซ�้ำซ้อนกับหน้าที่ของฝ่ายตุลาการ การวางแผน หากมีการสัมภาษณ์หรือเก็บข้อมูลจากผู้เกี่ยวข้องกับข้อร้องเรียนจะต้องท�ำด้วยการวางแผน ล่วงหน้าอย่างมีโครงสร้างและมีวัตถุประสงค์ในการหาข้อมูล ทั้งนี้ สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ต้องท�ำให้มั่นใจว่ากระบวนการทั้งหมดต้องท�ำโดยค�ำนึงถึงความปลอดภัยและการรักษาความลับของ ผู้มีส่วนได้เสียที่เกี่ยวข้อง ผลการตรวจสอบจะต้องถูกน�ำไปสู่กระบวนการวินิจฉัยโดยเร็ว เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อ ผู้ร้องเรียน โดยหากผลการวินิจฉัยเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน ทางสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ อาจมีข้อเสนอแนะที่เหมาะสมในการแก้ไขปัญหาหรือเยียวยาแก่บุคคล หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้หากสมควร สถาบันฯ อาจก�ำหนดให้บุคคลหรือหน่วยงานด�ำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่งเพื่อ ป้องกันมิให้มีการละเมิดสิทธิมนุษยชนในท�ำนองเดียวกันนี้อีก ติดตามการ ด�ำเนินการ ด�ำเนินการ การวินิจฉัย สถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติควรติดตามการด�ำเนินการแก้ไขการการละเมิดสิทธิมนุษยชน ของบุคคลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง แล้วรายงานแก่นายกรัฐมนตรี หรือรัฐสภาตามแนวทางที่กฎหมายก�ำหนดไว้ ทั้งนี้ หากสมควร ควรมีการเผยแพร่กรณีที่ไม่มีการ ด�ำเนินการตามมาตรการการแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนให้สาธารณชนทราบด้วย 65 มาตรฐานและแนวทางการด�ำเนินงานของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ