ดังกล่าวแล้ว จากการเปิดเสรีทางการค้าการลงทุนพบว่า “ปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนข้ามพรมแดน” มี
แนวโน้มที่จะเกิดมากขึ้นไม่ว่าจะเป็นกรณีบริษัทต่างชาติเข้ามาลงทุนในประเทศไทย และกรณีบริษัทไทยไป
ลงทุนในต่างประเทศ ทั้งนี้ปัจจุบันก็ยังไม่มีสนธิสัญญาระหว่างประเทศในการกำกับดูแลกรณีการประกอบธุรกิจ
ข้ามพรมแดนที่มีผลกระทบต่อสิทธิมนุษยชนแต่อย่างใด
ในส่วนของการเยียวยาผู้ได้ รับผลกระทบด้านสิทธิ มนุษยชนจากการดำเนินโครงการทั้งของรัฐและ
รัฐวิสาหกิจนั้น พบว่า การเยียวยามั กเกิดขึ้นกับกรณีโครงการที่มีผ ลกระทบด้านสิทธิมนุษยชนกับประชาชน
จำนวนมาก โดยการเยียวยามักเป็นผลจากกระบวนการยุติธรรม เช่น ผลจากคำพิพากษาของศาลซึ่ งมักใช้
ระยะเวลานาน เป็ นภาระแก่ผู้ได้รับผลกระทบในการพิสูจน์ความเสียหาย และมักเกิดขึ้นในรูปแบบของการ
เยียวยาด้านการเงิน เช่น กรณีที่คณะรัฐมนตรีอนุมัติงบประมาณเพื่อเยียวยาให้กับประชาชนที่ได้รับผลกระทบ
จากการพัฒนาท่าอากาศยานภูเก็ต (กรุงเทพธุรกิจ, 6 กันยายน 2559; เนชั่น, 21 กันยายน 2559) อย่างไรก็ดี
ในบางกรณี ศาลก็ได้มีคำพิพากษาให้มีการเยียวยาในรูปแบบอื่นนอกเหนือจากการเยียวยาด้ านการเงินด้วย
เช่น กรณีที่ชาวบ้านคลิตี้ได้รับผลกระทบจากการทำเหมืองแร่ที่ศาลฎีกาแผนกคดีสิ่งแวดล้อมมีคำพิพากษาเมื่อ
วันที่ 10 กันยายน 2560 ให้บ ริษัทคู่ความต้องฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้ให้กลับมาใช้ได้ดังเดิมนอกเหนือจากการชดใช้
ค่าเสียหาย จำนวน 36 ล้านบาท เป็นต้น (BBC THAI, 11 Sep 2017)
จากสถานการณ์ภาพรวมด้านการลงทุนข้างต้น ภาครัฐจึงจำเป็นต้องมีข้อมูลพื้นฐานที่เชื่อถือได้ที่จะ
สามารถระบุถึงช่องว่างของนโยบาย กฎหมาย หรือมาตรการที่เกี่ยวข้องกับการลงทุ นของประเทศว่าเป็ นไป
ตามเสาหลักที่ 1 และเสาหลักที่ 3 ของหลักการ UNGP หรือไม่ อันจะเป็นประโยชน์ในการดำเนิ นการให้
ภาคธุรกิจเคารพสิทธิมนุษยชน ตลอดจนสามารถสนับสนุนการจัดทำแผนปฏิบัติการแห่งชาติว่าด้วยเรื่องธุรกิจ
และสิทธิมนุษยชนของประเทศ (National Action Plan on Business and Human Rights หรือ NAPs) ได้
อีกด้วย
ดังนั้น สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) จึงเห็นควรให้มีโครงการศึกษาวิจัยเรื่อง
“การประเมิน ข้อมูลพื้นฐานระดับชาติด้านธุรกิจและสิ ทธิมนุษยชน (National Baseline Assessment on
Business and Human Rights) : นโยบาย กฎหมาย และมาตรการที่เกี่ยวข้องกับการลงทุนของประเทศ” ขึ้น
เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ช่องว่างที่เกิดขึ้นของนโยบาย กฎหมาย และมาตรการต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการลงทุนของ
ประเทศ ตามหลักการ UNGP ทั้งเสาหลักที่ 1 (protect) และเสาหลักที่ 3 (remedy) ว่านโยบาย กฎหมาย
และมาตรการต่ า ง ๆ เหล่ า นั้ น เป็ น อุ ป สรรคหรื อ เอื้ อ ให้ ภ าคธุ ร กิ จ เคารพสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน และจั ด ทำเป็ น
ข้อเสนอแนะ มาตรการ หรือแนวทางในการส่งเสริมให้การลงทุนของภาคธุรกิจเคารพสิทธิมนุษยชนและมีการ
เยียวยาที่มีประสิทธิผลหากมีการละเมิดสิทธิมนุษยชนเกิดขึ้น ตลอดจนใช้สนับสนุนการทำงานตามกฎหมาย
ของ กสม. ในการตรวจสอบ เรื่ อ งร้ อ งเรี ย น การเฝ้ าระวั งสถานการณ์ สิ ท ธิม นุ ษ ยชน และการเสนอแนะ
มาตรการหรื อแนวทางในการส่ งเสริ มและคุ้ม ครองสิ ท ธิมนุ ษ ยชนในประเด็ น ที่เกี่ยวข้อ งกับ ธุรกิจกั บ สิ ท ธิ
มนุษยชน
4