รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘ สถานการณ์สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ๔.๑ ๔.๑.๑ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ๑) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับชั่วคราว พุทธศักราช ๒๕๕๗ มาตรา ๔ ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญนี้ ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ เสรีภาพ และความ เสมอภาค บรรดาที่ชนชาวไทยเคยได้รับการคุ้มครองตามประเพณีการปกครองประเทศไทยในระบอบประชาธิปไตยอันมี พระมหากษัตริยท์ รงเป็นประมุข และตามพันธกรณีระหว่างประเทศทีป่ ระเทศไทยมีอยูแ่ ล้ว ย่อมได้รบั การคุม้ ครองตามรัฐธรรมนูญนี ้ ๒) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ ในหมวดสิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทย ได้รับรองสิทธิเสรีภาพ และความเสมอภาคของประชาชน ทีเ่ กีย่ วข้องกับสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมไว้อย่างกว้างขวาง เช่น สิทธิในทรัพย์สนิ สิทธิและเสรีภาพในการประกอบ อาชีพ สิทธิและเสรีภาพในการศึกษา สิทธิในการได้รับบริการสาธารณสุขและสวัสดิการจากรัฐ สิทธิของผู้บริโภค การห้ามเกณฑ์ แรงงาน เสรีภาพในการรวมกันเป็นสหภาพและสิทธิอนุรักษ์หรือฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่นและทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อม เป็นต้น ตลอดจนในหมวดแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ มาตรา ๘๔ (๗) ก�ำหนดให้รัฐต้องดําเนินการสงเสริมใหประชากร วัยทํางานมีงานทํา คุมครองแรงงานเด็กและสตรี จัดระบบแรงงานสัมพันธและระบบไตรภาคีที่ผูท�ำงานมีสิทธิเลือกผูแทน ของตน จัดระบบประกันสังคม รวมทัง้ คุม ครองใหผ ทู าํ งานทีม่ คี ณ ุ คา อยา งเดียวกันได้รบั คา ตอบแทน สิทธิประโยชน และสวัสดิการ ที่เปนธรรมโดยไมเลือกปฏิบัติ ๔.๑.๒ สนธิสัญญาระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทยเป็นภาคี ๑) กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม (ICESCR) ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีโดยการภาคยานุวัติ และมีผลบังคับใช้ ตั้งแต่ วันที่ ๕ ธันวาคม ๒๕๔๒ โดยท�ำค�ำแถลง ตีความข้อ ๑ วรรคหนึง่ เกีย่ วกับสิทธิในการก�ำหนดเจตจ�ำนงของตนเอง โดยมิให้ตคี วามรวมถึงการแบ่งแยกดินแดนหรือเอกภาพ ทางการเมือง เนื้อหาของกติกาฉบับนี้มี ๕ ส่วน ๓๑ ข้อ ๓ ส่วนแรก (ข้อ ๑-๑๕) เป็นสารบัญญัติว่าด้วยสิทธิต่าง ๆ ส่วนที่ ๔ (ข้อ ๑๖-๒๕) ว่าด้วยการเสนอรายงานทั้งของรัฐภาคีและในระหว่างองค์กรของสหประชาชาติ ของการให้ความช่วยเหลือ และการประชุมทางวิชาการและการตีความ และส่วนที่ ๕ (ข้อ ๒๖-๓๑) ว่าด้วยการลงนามเข้าเป็นรัฐภาคี การมีผลบังคับใช้ ความครอบคลุมของกติกา การแก้ไขและการเก็บรักษาต้นฉบับ ส่วนที่เป็นสารบัญญัติ ๑๕ ข้อ ก�ำหนดสิทธิต่าง ๆ ของประชาชน ได้แก่ การก�ำหนดเจตจ�ำนงของตน การจัดการทรัพยากรและการประกันสิทธิของรัฐภาคี ที่จะต้องให้สิทธิแก่ทั้งประชาชนและ ผูท้ ไี่ ม่ใช่คนชาติของตน การประกัน สิทธิความเท่าเทียมกันในเรือ่ งเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมระหว่างชายหญิงและเพือ่ ความ เท่าเทียมกันในสังคม ประชาธิปไตย การห้ามลิดรอนสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน การรับรองสิทธิในการท�ำงานหาเลี้ยงชีพด้วย สภาพการท�ำงานทีย่ ตุ ธิ รรม คา่ จ้างทีเ่ ป็นตามความเป็นอยู ่ และสภาพการท�ำงานทีป่ ลอดภัย ถูกสุขลักษณะ การก่อตัง้ สหภาพแรงงาน สิทธิของคนงาน สิทธิในสวัสดิการสังคม การประกันสังคม สิทธิของครอบครัวในฐานะจ�ำเป็น สังคมพื้นฐานทางธรรมชาติ สิทธิของมารดา เด็ก ผู้เยาว์ และความคุ้มครองสิทธิในมาตรฐานการครองชีพ ที่เพียงพอในปัจจัย ๔ โดยเฉพาะเรื่องอาหาร โดยปลอดจากความหิวโหยและการแบ่งสรรอาหาร สิทธิด้านสุขภาพ สุขลักษณะ บริการทางการแพทย์ การควบคุมโรคระบาด โดยเฉพาะอนามัยทารก สิทธิทางการศึกษา ซึ่งประถมศึกษาจะเป็นการศึกษาภาคบังคับที่ให้เปล่าแก่ทุกคน และการศึกษา ในระดับมัธยมศึกษาและอุดมศึกษาที่เหมาะสมเท่าเทียมกัน รวมถึงการศึกษาขั้นพื้นฐานที่จะต้องส่งเสริมให้มากที่สุด สิทธิที่จะ มีส่วนร่วมของประชาชนในด้านวัฒนธรรม วิทยาศาสตร์ และการดูแลจากภาครัฐที่จะคุ้มครองอนุรักษ์และการพัฒนา รวมทั้งการเผยแพร่ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และทางวัฒนธรรม 68 บทที่ ๔ สถานการณ์สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม เกณฑ์การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชน