รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘ ๓.๓ ค�ำพิพากษา ในปี ๒๕๕๘ ศาลอุทธรณ์มคี ำ� พิพากษาคดีทเี่ คยสร้างความสะเทือน ขวัญต่อประชาชน คือ คดีข่มขืนและฆาตกรรมเด็กหญิงบนขบวน รถไฟสายนครศรีธรรมราช - กรุงเทพฯ โดยศาลอุทธรณ์พิพากษา ยืนตามศาลชั้นต้นลงโทษประหารชีวิตจ�ำเลยที่ ๑ และจ�ำเลยที่ ๑ ไม่ใช้สทิ ธิฎกี าคดีจงึ ถึงทีส่ ดุ โดยจ�ำเลยที่ ๑ ต้องโทษตามค�ำพิพากษา ศาลอุทธรณ์ให้ประหารชีวิต อย่างไรก็ตาม ห้ามมิให้บังคับคดี ตามค�ำพิพากษาจนกว่าจะได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติในประมวล กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาว่าด้วยอภัยโทษ ๓.๔ การออกกฎหมายที่มีโทษประหารชีวิต การออกกฎหมายทีม่ โี ทษประหารชีวติ ได้มกี ารออกกฎหมายส�ำหรับ ลงโทษแก่ผกู้ ระท�ำความผิดตามพระราชบัญญัตปิ ระกอบรัฐธรรมนูญ ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๕๘๗๔ ซึ่งที่ผ่านมาไม่เคยก�ำหนดโทษประหารชีวิตไว้ในพระราชบัญญัติ ดังกล่าว และพระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดบางประการต่อการ เดินอากาศ พ.ศ. ๒๕๕๘๗๕ เดิมมีการก�ำหนดโทษประหารชีวิต และเมื่อมีการออกกฎหมายใหม่ก็ยังคงโทษประหารชีวิต ๓.๕ แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ ๓ (พ.ศ. ๒๕๕๗ – ๒๕๖๑)๗๖ แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ ๓ ด้านกระบวนการยุติธรรม ก� ำ หนดข้ อ เสนอแนะเชิ ง ปฏิ บั ติ ก ารให้ มี ก ารเปลี่ ย นแปลงโทษ ประหารชี วิ ต ให้ เ ข้ า สู ่ ก ารพิ จ ารณาของรั ฐ สภาเป็ น โทษจ� ำ คุ ก ตลอดชีวิต เพื่อสานต่อวัตถุประสงค์ในการยกระดับกฎหมาย ที่ เ กี่ ย วข้ อ งกั บ สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนภายในประเทศให้ ส อดคล้ อ งกั บ มาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากล โดยด�ำเนินการ (๑) เผยแพร่ให้ ๔ ความรู้ด้านกฎหมายสิทธิมนุษยชนแก่บุคลากรในกระบวนการ ยุ ติ ธ รรม และประชาชน โดยเฉพาะแนวคิ ด เรื่ อ งศั ก ดิ์ ศ รี ความเป็นมนุษย์ และสิทธิในการมีชีวิตซึ่งเป็นสิทธิขั้นพื้นฐาน (๒) ประกาศพักการประหารชีวิตในทางปฏิบัติอย่างเป็นทางการ ทันที และสนับสนุนมติพักการใช้โทษประหารชีวิตของที่ประชุม สมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ (๓) เสนอแก้ไขกฎหมายเพื่อ ลดจ�ำนวนความผิดอาญาที่มีบทลงโทษประหารชีวิต โดยเฉพาะ อาชญากรรมที่ ไ ม่ ถื อ เป็ น อาชญากรรมอุ ก ฉกรรจ์ ที่ สุ ด ตามข้ อ บทที่ ๖ วรรคสอง ของกติ ก าระหว่ า งประเทศว่ า ด้ ว ยสิ ท ธิ พลเมื อ งและสิ ท ธิ ท างการเมื อ ง (๔) ลงนามและให้ สั ต ยาบั น รับรองพิธีสารเลือกรับ ฉบับที่ ๒ ของกติการะหว่างประเทศว่าด้วย สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง เรือ่ ง มุง่ ยกเลิกโทษประหารชีวติ ภายในปี ๒๕๖๑ และ (๕) สร้างเรือนจ�ำความมั่นคงสูงเพื่อรองรับ นักโทษประเภทคดีอุกฉกรรจ์ การประเมินสถานการณ์ สถานการณ์โทษประหารชีวติ ในประเทศไทยสามารถพิจารณาจากความคิดเห็นของสังคมต่อโทษประหารชีวติ กฎหมายทีก่ ำ� หนดโทษประหาร ชีวิต แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และสถิติโทษประหารชีวิตในประเทศไทย ดังนี้ ๔.๑ ในขณะที่ประเทศไทยก�ำหนดแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ ๓ (พ.ศ. ๒๕๕๗ - ๒๕๖๑) ซึ่งมีขั้นตอนการด�ำเนินการให้ เสนอแก้ไขกฎหมายเพือ่ ลดจ�ำนวนความผิดทางอาญาทีม่ บี ทลงโทษ ประหารชีวิต โดยเฉพาะอาชญากรรมที่ไม่ถือเป็นอาชญากรรม อุกฉกรรจ์ที่สุด ลงนามและให้สัตยาบันรับรองพิธีสารเลือกรับ ฉบับที่ ๒ ของกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและ สิทธิทางการเมือง เรือ่ ง มุง่ ยกเลิกโทษประหารชีวติ ภายใน ปี ๒๕๖๑ แต่ในปี ๒๕๕๘ กลับออกพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่า ด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๕๘ ก�ำหนดฐานความผิดใหม่ทมี่ โี ทษประหารชีวติ ซึง่ แต่เดิมไม่มี กล่าวคือ กรณีเจ้าหน้าที่ของรัฐ เจ้าหน้าที่ของรัฐต่างประเทศ หรือเจ้าหน้าที่ ขององค์การระหว่างประเทศ เรียก รับ หรือยอมจะกระท�ำการหรือ ไม่กระท�ำการอย่างใดในต�ำแหน่ง ไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบ ด้วยหน้าที่ และยังคงโทษประหารชีวิตไว้ในพระราชบัญญัติว่าด้วย ๗๔ มาตรา ๑๒๓/๒๒ ผู้ใดเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐ เจ้าหน้าที่ของรัฐต่างประเทศ หรือเจ้าหน้าที่ขององค์การระหว่างประเทศ เรียก รับ หรือยอมจะรับทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดส�ำหรับตนเอง หรือผู้อื่นโดยมิชอบ เพื่อกระท�ำการหรือไม่กระท�ำการอย่างใดในต�ำแหน่งไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่ ต้องระวางโทษจ�ำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจ�ำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่ หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต ๗๕ มาตรา ๑๘ ผู้ใดกระท�ำการอย่างหนึ่งอย่างใด ดังต่อไปนี้ ต้องระวางโทษประหารชีวิต จ�ำคุกตลอดชีวิต หรือจ�ำคุกตั้งแต่สิบห้าปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่หกแสนบาทถึงแปดแสนบาท (๑) ท�ำลายอากาศยานในระหว่างบริการ และ (๒) ท�ำให้อากาศยานในระหว่างบริการเสียหายจนเป็นเหตุให้อากาศยานนั้นไม่สามารถท�ำการบินได้ หรือเป็นเหตุหรือน่าจะเป็นเหตุให้เกิดอันตรายต่อ ความปลอดภัยของอากาศยานในระหว่างการบิน ๗๖ แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติฉบับที่ ๓ (พ.ศ. ๒๕๕๗ –๒๕๖๑) กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม กันยายน ๒๕๕๖, น.๓๘ 53