รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘
ข้อเสนอแนะด้านสิทธิมนุษยชนที่ประเทศไทยได้รับมาปฏิบัติภายใต้กลไก UPR ที่เกี่ยวกับสิทธิที่ได้รับรองไว้ในกติกา ICCPR อนุสัญญา
CAT และอนุสัญญา CED ได้แก่ ศึกษาความเป็นไปได้ในการเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองบุคคลทุกคนจากการหายสาบสูญ
โดยถูกบังคับ ออกหรือแก้ไขกฎหมายให้สอดคล้องกับอนุสัญญา CAT ทบทวนกฎหมายภายในให้สอดคล้องกับบทบัญญัติกฎหมาย
ระหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับเสรีภาพในการแสดงออก ด�ำเนินคดีเกี่ยวกับการละเมิดกฎหมายหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ
และพระราชบั ญ ญั ติ ว ่ า ด้ ว ยการกระท� ำ ผิ ด เกี่ ย วกั บ คอมพิ ว เตอร์ พ.ศ. ๒๕๕๐ โดยเปิ ด เผย โปร่ ง ใส ประกั น ว่ า ผู ้ ถู ก กล่ า วหาจะได้ รั บ
ค�ำปรึกษาทางกฎหมาย ด�ำเนินมาตรการเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาการจับกุมคุมขังผู้โยกย้ายถิ่นฐานตามอ�ำเภอใจ รวมถึงการใช้ความรุนแรง
การละเมิดและแสวงประโยชน์แก่บุคคลดังกล่าว เคารพหลักการไม่ผลักดันกลับกรณีผู้แสวงหาที่พักพิง ผู้ลี้ภัย คุ้มครองกลุ่มเปราะบาง
เช่น โรฮินจา โดยให้สอดคล้องกับกฎหมายระหว่างประเทศ ด�ำเนินความพยายามอย่างต่อเนือ่ งเพือ่ แก้ไขสถานการณ์คา้ มนุษย์ มีการฟืน้ ฟูเยียวยา
ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ เพิ่มความพยายามในการแก้ไขสถานการณ์ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ มีการด�ำเนินการเพื่อประกันว่าข้อกล่าวหา
ว่ามีการละเมิดสิทธิมนุษยชนโดยเจ้าหน้าที่ของรัฐ (ต�ำรวจ เจ้าหน้าที่ด้านความมั่นคง) จะได้รับการสอบสวนและด�ำเนินคดี ชดเชยแก่ผู้เสียหาย
แก้ไขปัญหาการทุจริตและมีการลงโทษเจ้าหน้าที่ของรัฐที่กระท�ำผิด ปฎิรูประบบยุติธรรม ระบบตุลาการ แก้ปัญหาสภาพเรือนจ�ำ
ประเด็ น ที่ ข ้ อ สั ง เกตเชิ ง สรุ ป ของคณะกรรมการ
ICCPR ข้อสังเกตเชิงสรุปของคณะกรรมการ CAT
และข้ อ เสนอแนะด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนที่ ป ระเทศไทย
ไ ด ้ รั บ ม า ป ฏิ บั ติ ภ า ย ใ ต ้ ก ล ไ ก U P R มี ร ่ ว ม กั น
ได้ แ ก่ การประกาศใช้ ก ฎหมายพิ เ ศษด้ า นความมั่ น คงและการ
แก้ ป ั ญ หาความไม่ ส งบในจั ง หวั ด ชายแดนใต้ การสอบสวน
แ ล ะ ด� ำ เ นิ น ค ดี แ ก ่ เ จ ้ า ห น ้ า ที่ ข อ ง รั ฐ ก ร ณี มี ข ้ อ ก ล ่ า ว ห า
เกี่ยวกับการกระท�ำละเมิดสิทธิมนุษยชน กระท�ำทรมาน การท�ำให้
บุคคลสูญหายโดยถูกบังคับ การปรับปรุงสภาพเรือนจ�ำ การปฏิบัติ
ต่อผู้ต้องขังและการให้ผู้ต้องขังได้รับการคุ้มครองทางกฎหมาย
ขั้นพื้นฐาน (ได้รับการแจ้งข้อหา ตลอดจนการพบทนาย แพทย์และ
ญาติ) การให้มีกลไกการส่งกลับคนต่างด้าวตามหลักการไม่ส่งตัว
กลับ การประกันเสรีภาพในการแสดงความเห็น (คุ้มครองนักพิทักษ์
สิทธิมนุษยชน นักข่าว ผู้น�ำชุมชน กฎหมาย) การแก้ปัญหาการค้า
มนุษย์และเยียวยาผูเ้ สียหายจากการค้ามนุษย์ ทัง้ นี้ แผนสิทธิมนุษยชน
แห่งชาติ ฉบับที่ ๓ (พ.ศ. ๒๕๕๗ – ๒๕๖๑) ได้ก�ำหนดแผนในการ
ส่ ง เสริ ม และคุ ้ ม ครองสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนเกี่ ย วกั บ สิ ท ธิ ที่ รั บ รองไว้ ใ น
ICCPR และอนุสัญญา CAT ได้แก่ แผนด้านการเมืองการปกครอง
เน้นการแก้ไขสถานการณ์ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ การให้ประชาชน
ตรวจสอบการใช้อ�ำนาจของภาครัฐ แผนด้านกระบวนการยุติธรรม
เน้ น การเปลี่ ย นโทษประหารชี วิ ต เป็ น จ� ำ คุ ก ตลอดชี วิ ต ศึ ก ษา
ความเป็นไปได้ในการเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครอง
บุ ค คลทุ ก คนจากการหายสาบสู ญ โดยถู ก บั ง คั บ ปรั บ ปรุ ง แก้ ไ ข
35
กฎหมายให้สอดคล้องกับอนุสัญญา CAT ปฎิรูประบบยุติธรรม
การสอบสวนและลงโทษเจ้าหน้าที่ของรัฐเมื่อมีข้อกล่าวหาว่ากระท�ำ
โดยมิ ช อบ แผนของกลุ ่ ม ผู ้ ต ้ อ งหา/ผู ้ ต ้ อ งขั ง เน้ น การปรั บ ปรุ ง
สภาพเรื อ นจ� ำ การปฏิ บั ติ ต ่ อ ผู ้ ต ้ อ งหาหรื อ จ� ำ เลย รวมถึ ง การ
ให้ความช่วยเหลือด้านทนาย การบ�ำบัดฟื้นฟูผู้ต้องหาที่เป็นเด็ก/
เยาวชน การแถลงข่าวหรือท�ำแผนประทุษกรรมโดยค�ำนึงถึงศักดิ์ศรี
ความเป็นคน แผนของกลุ่มผู้พ้นโทษเน้นการช่วยเหลือผู้พ้นโทษเพื่อ
ไม่ให้กระท�ำผิดซ�้ำ แผนของกลุ่มผู้ต้องหาคดียาเสพติดเน้นการฝึก
อาชีพ การบ�ำบัด แผนของกลุ่มเหยื่อ/ผู้เสียหายเน้นการพัฒนา
กลไกช่วยเหลือเยียวยา โดยนัยนี้ แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ยังไม่ครอบคลุมประเด็นที่มีข้อสังเกตเชิงสรุปและข้อเสนอแนะที่ไทย
รับมาปฏิบัติภายใต้กลไก UPR หรือมีแล้วแต่ยังไม่ชัดเจน กล่าวคือ
การใช้ ก ฎหมายพิ เ ศษด้ า นความมั่ น คงซึ่ ง ควรใช้ โ ดยจ� ำ กั ด และ
เท่าที่จ�ำเป็น การสอบสวนและด�ำเนินคดีแก่เจ้าหน้าที่ของรัฐกรณี
มีข้อกล่าวหาว่ามีการละเมิดสิทธิมนุษยชน กระท�ำทรมาน หรือท�ำให้
บุคคลสูญหายโดยถูกบังคับ การชดเชยแก่ผู้เสียหาย การประกัน
เสรีภาพในการแสดงความเห็น รวมถึงคุ้มครองนักข่าวในการเสนอ
ข่าว คุ้มครองผู้พิทักษ์สิทธิมนุษยชน การมีกลไกส่งกลับบุคคล
บนหลักการไม่สง่ ตัวกลับ การด�ำเนินคดีการหมิน่ พระบรมเดชานุภาพ
และตามกฎหมายว่ า ด้ ว ยการกระท� ำ ผิ ด เกี่ ย วกั บ คอมพิ ว เตอร์
อย่างเปิดเผย โปร่งใส การแก้ปัญหาการจับกุมค���มขังผู้โยกย้าย
ถิ่ น ฐานตามอ� ำ เภอใจ การกระท� ำ รุ น แรงและแสวงหาประโยชน์
โดยมิชอบจากคนกลุ่มนี้