รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘ ก า ร พั ฒ น า เ ข ต เ ศ ร ษ ฐ กิ จ พิ เ ศ ษ จากการที่ รั ฐ บาล มีนโยบายในการพัฒนาพืน้ ทีบ่ ริเวณชายแดนทีเ่ ชือ่ มต่อกับประเทศ เพื่ อ นบ้ า นในอาเซี ย น เพื่ อ พั ฒ นาคุ ณ ภาพชี วิ ต ของประชาชน ส่ ง เสริ ม การค้ า และการลงทุ น และรองรั บ การเปิ ด ประชาคม เศรษฐกิจอาเซียนนั้น จึงก�ำหนดให้มีการตั้งเขตพัฒนาเศรษฐกิจ พิเศษขึ้น๑๔ รวม ๑๐ พื้นที่ ได้แก่ เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษตาก เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษมุกดาหาร เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ สระแก้ว เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษสงขลา เขตพัฒนาเศรษฐกิจ พิ เ ศษตราด เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษหนองคาย เขตพั ฒ นา เศรษฐกิจพิเศษนราธิวาส เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษเชียงราย เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษนครพนม และเขตพัฒนาเศรษฐกิจ พิเศษกาญจนบุรี และมีค�ำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ ๑๗/๒๕๕๘ เรื่อง “การจัดหาที่ดินเพื่อใช้ประโยชน์ในเขตพัฒนาเศรษฐกิจ พิเศษ” เร่งรัดกระบวนการจัดหาพื้นที่ซึ่งจ�ำเป็นต้องใช้ใน การจัดท�ำเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ เพื่อให้การด�ำเนินการ สัมฤทธิ์ผลโดยเร็ว โดยมีสาระส�ำคัญในการก�ำหนดให้พื้นที่ ตามค�ำสั่งตกเป็นที่ราชพัสดุ อันมีผลเป็นการเพิกถอนสภาพ ที่ ดิ น ต่ า ง ๆ และให้ บ รรดาที่ ดิ น ที่ ต กเป็ น ที่ ร าชพั ส ดุ ต าม ค�ำสั่งนี้ ไม่อยู่ภายใต้บังคับข้อก�ำหนดเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์ ตามกฎกระทรวงให้ใช้บังคับผังเมืองรวม จนกว่าจะมีการ จัดท�ำผังเมืองรวมขึ้นใช้บังคับส�ำหรับที่ดินอันเป็นพื้นที่พัฒนา หลังจากมีการจัดตั้งพื้นที่พัฒนาแล้ว ทั้งนี้ ผลจากการด�ำเนิน นโยบายดั ง กล่ า วท� ำ ให้ ป ระชาชนจ� ำ นวนมากได้ รั บ ความ เดือดร้อน และการเร่งรัดกระบวนการจัดหาพืน้ ทีส่ ำ� หรับจัดท�ำ เขตเศรษฐกิจพิเศษตามค�ำสั่งหัวหน้า คสช.ที่ ๑๗/๒๕๕๘ ส่งผลให้การด�ำเนินการดังกล่าวขาดความรอบคอบและขาด การค� ำ นึ ง ถึ ง การมี ส ่ ว นร่ ว ม ท� ำ ให้ ป ระชาชนที่ ไ ด้ รั บ ความ เดือดร้อนคัดค้านและยื่นข้อร้องเรียนต่อ กสม. ให้ด�ำเนินการ ตรวจสอบ ทั้งในลักษณะการใช้ที่ดินและทรัพยากรสาธารณะ ประโยชน์เป็นพื้นที่การลงทุนของกลุ่มทุน การเวนคืนที่ดิน เพื่ อ จั ด หาพื้ น ที่ ต ามนโยบาย และการจ่ า ยค่ า ชดเชยที่ ไ ม่ สอดคล้องกับความเป็นจริง ๑๓ รายงานผลการตรวจสอบ ที่ ๖๘๓-๗๒๔/๒๕๕๘ ลงวันที่ ๑๐ สิงหาคม ๒๕๕๘ เรื่อง สิทธิในการจัดการที่ดินและป่า กรณีประชาชนร้องเรียนการด�ำเนินการของเจ้าหน้าที่รัฐ อ้างค�ำสั่ง คณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ ๖๔/๒๕๕๗ และฉบับที่ ๖๖/๒๕๕๗ ก่อให้เกิดปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชน ๑๔ ประกาศคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ ที่ ๑/๒๕๕๘ เรื่อง ก�ำหนดพื้นที่เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ ลงวันที่ ๑๙ มกราคม ๒๕๕๘ และประกาศคณะกรรมการนโยบาย เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ ที่ ๒/๒๕๕๘ เรื่อง ก�ำหนดพื้นที่เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ ระยะที่ ๒ ลงวันที่ ๒๔ เมษายน ๒๕๕๘ 14 บทที่ ๒ ภาพรวมสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘ ข้อ ๒.๑ ทีก่ ำ� หนดว่า “การด�ำเนินการใด ๆ ต้องไม่สง่ ผลกระทบ ต่อประชาชนผู้ยากไร้ ผู้ที่มีรายได้น้อย และผู้ไร้ที่ดินท�ำกิน ซึ่งได้อาศัยอยู่ในพื้นที่เดิมนั้นก่อนค�ำสั่งนี้มีผลบังคับใช้ ยกเว้น ผู้ที่บุกรุกใหม่ จะต้องด�ำเนินการสอบสวนและพิสูจน์ทราบ เพื่อก�ำหนดวิธีปฏิบัติที่เหมาะสมและด�ำเนินการตามขั้นตอน ต่อไป” โดย กสม. ได้รับเรื่องร้องเรียนกรณีที่ผู้ได้รับผลกระทบ จากค�ำสัง่ คสช. ที่ ๖๔ และ ๖๖/๒๕๕๗ ทัง้ นี้ กสม. ได้ตรวจสอบ ข้อเท็จจริงกรณีตามค�ำร้อง๑๓ และมีข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ไปยังคณะรัฐมนตรี ผู้อ�ำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน ราชอาณาจักร และปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อมเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว