8
การปฏิบัติที่แตกต่างกันจะจัดเป็นการเลือกปฏิบัติซึ่งขัดต่อหลักกฎหมายระหว่างประเทศ เมื่อการ
ปฏิบัตินั้นเกี่ยวข้องกับ “เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ” เมื่อพิจารณาหลักกฎหมายระหว่างประเทศพบว่า
เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติมีการระบุไว้ เช่น
-กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง กาหนดเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ
ครอบคลุม “เชื้อชาติ สีผิว เพศ ภาษา ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมืองหรือความคิดเห็นอื่นใด ชาติหรือ
สังคมดั้งเดิม ทรัพย์สิน กาเนิด หรือสถานะอื่น”11
-กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และ วัฒนธรรม กาหนดเหตุแห่งการเลือก
ปฏิบัติครอบคลุม “เชื้อชาติ สีผิว เพศ ภาษา ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมืองหรือความคิดเห็นอื่นใด
ชาติหรือสังคมดั้งเดิม ทรัพย์สิน กาเนิด หรือสถานะอื่น”12
-อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติในทุกรูปแบบ กาหนดเหตุแห่งการเลือก
ปฏิบัติครอบคลุม “เชื้อชาติ สีผิว เชื้อสาย หรือ ชาติกาเนิด หรือ เผ่าพันธุ์กาเนิด”13
-อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิของคนพิการ กาหนดเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติเฉพาะกรณี “ความพิการ”14
นอกจากนี้ ในระดับ กฎหมายภายในประเทศ ก็ได้มีการกาหนดเหตุแห่ งการเลื อกปฏิบั ติ ไว้ใน
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
สาหรับกฎหมายไทยนั้น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2550 กาหนดเหตุแห่งการ
เลือกปฏิบัติครอบคลุม “ถิ่นกาเนิด เชื้อชาติ ภาษา เพศ อายุ ความพิการ สภาพทางกายหรือสุขภาพ
สถานะของบุคคล ฐานะทางเศรษฐกิจหรือสังคม ความเชื่อทางศาสนา การศึกษาอบรม หรือความคิดเห็น
ทางการเมืองอันไม่ขัดต่อบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ….”
ดั ง นั้ น ในเบื้ อ งต้ น อาจชี้ ใ ห้ เ ห็ น ได้ ว่ า ปั จ จั ย ประการแรกที่ จ ะน ามาใช้ ใ นส่ ว นของกรอบการ
ศึกษาวิจัยก็คือ เหตุแห่ งการเลือกปฏิบั ติซึ่งประกอบด้วยเหตุต่างๆ เช่น เชื้อชาติ เชื้อสาย ชาติกาเนิด
เผ่าพันธุ์กาเนิด ชาติหรือสังคมดั้งเดิม สีผิว เพศ รสนิยมทางเพศ ภาษา ศาสนา ความคิดเห็นทางการเมือง
หรือความคิดเห็นอื่นใด ความพิการ ทรัพย์สิน กาเนิด หรือสถานะอื่น เป็นต้น
2). มิติของการเลือกปฏิบัติ (Area of Discrimination , Area Covered)
การปฏิบัติที่แตกต่างกันอันเกี่ยวข้องกับเหตุแห่งการเลือกปฏิบัติอาจเกี่ยวข้องกับประเด็นต่างๆ
หรือเรียกได้ว่าเกิดขึ้นในมิติต่างๆ ของบุคคลในการดาเนินชีวิต เช่น การทางาน การศึกษา การจ้างงาน
บริการภาครัฐ การประกอบธุรกิจ การประกอบวิชาชีพ การเป็นสมาชิกองค์กร สิ นค้าและบริการใน
ภาคเอกชน การประชุมสัมมนา กิจกรรมสาธารณะ เป็นต้น จะเห็นได้ว่ามิ��ิของการเลือกปฎิบัติอาจมีความ
เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและภาคเอกชน
เมื่อพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยทั้งสองประการแล้วทาให้สามารถจาแนกสภาพปัญหาได้
หลายประการ เช่น
11
Article 2, International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR)
Article 2, International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESCR)
13
Article 1, Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination (CERD)
14
Article 2, Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD)
12