70
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๖
๓ การประเมินสถานการณ์ด้านเสรีภาพในการประกอบอาชีพ
ปัญหาเกษตรกรไม่ได้รับความเป็นธรรมจากระบบเกษตรพันธสัญญา และมีข้อเสียเปรียบ
ในเรื่องเอกสาร กรณีที่ต้องไปต่อสู้กันในชั้นศาลจึงมักเป็นฝ่ายแพ้คด��� และมีหนี้สินล้นพ้นตัวจนไม่สามารถ
ประกอบอาชีพได้ ซึ่งขัดกับมาตรา ๔๓ และมาตรา ๔ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช
๒๕๕๐ เนื่องจากเกษตรกรไม่สามารถแข่งขันโดยเสรีอย่างเป็นธรรม และไม่สามารถจะประกอบอาชีพได้
จากการมีหนี้สินล้นพ้นตัวซึ่งจะเป็นการลดทอนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ในที่สุด ประเด็นเหล่านี้กำ�ลัง
กลายเป็นปัญหาใหญ่และลุกลามไปทั่วประเทศ รัฐจึงต้องเข้ามาแทรกแซงเพื่อให้เกิดความเป็นธรรม
ตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน (UDHR) และกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ
สังคม และวัฒนธรรม ด้วยการแก้ไขพระราชบัญญัติข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมให้ครอบคลุมข้อสัญญาใน
ระบบเกษตรพันธสัญญา ปรับปรุงระบบยุติธรรมเชิงรุกที่เกษตรกรสามารถเข้าถึงได้ง่ายและรวดเร็ว เช่น
ให้ อั ย การจั ง หวั ด เป็ น ผู้ ต รวจร่ า งสั ญ ญาก่ อ นที่ เ กษตรกรจะลงนามในสั ญ ญา และยุ ติ ธ รรมจั ง หวั ด รั บ
เรื่องราวร้องทุกข์เมื่อเกิดปัญหาไม่ได้รับความเป็นธรรม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ให้คำ�แนะนำ�เรื่อง
มาตรฐานพันธุ์พืชหรือพันธุ์สัตว์ รวมทั้งมาตรฐานในความปลอดภัยในการดูแลรักษา ตลอดจนรัฐต้อง
กำ�หนดมาตรการจูงใจในการส่งเสริมบทบาทของธุรกิจต่อความรับผิดชอบสังคม (CSR) เพื่อมิให้เกิดการ
ละเมิดสิทธิมนุษยชนตามหลักการของ UN Global compact และ ISO 26000