60 รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๖ (๒) ผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชองประชาชนจากโครงการ ของรัฐและเอกชน (๒.๑) กรณีเหตุการณ์น้ำ�มันดิบรั่วในอ่าวไทย จากเหตุ ก ารณ์ น้ำ � มั น ดิ บ ของบริ ษั ท พี ที ที โกลบอล เคมิ ค อล จำ � กั ด (มหาชน) รั่วไหลจากท่อส่งน้ำ�มันในทะเลอ่าวไทยพื้นที่จังหวัดระยอง ส่งผล กระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติทางทะเล และความสูญเสียทางเศรษฐกิจและ การท่องเที่ยวในพื้นที่จังหวัดระยองและพื้นที่ใกล้เคียง ทำ�ให้ชาวประมงไม่ สามารถจับปลาและค้าขายอาหารทะเลได้ ส่งผลถึงรายได้ที่ต้องลดลง นอกจากนี้ เหตุการณ์น้ำ�มันดิบรั่วไหลได้ส่งผลกระทบต่อเนื่องถึงกลุ่มอาชีพอื่นๆ เช่น ธุรกิจ โรงแรม ร้านอาหาร และแม่ค้าหาบเร่ ทำ�ให้ต้องเปลี่ยนอาชีพ จากเหตุการณ์นี้ หน่ ว ยงานรั ฐ ในพื้ น ที่ ไ ด้ แ ต่ ง ตั้ ง คณะทำ � งานขึ้ น มาหลายชุ ด เพื่ อ การแก้ ไข ปัญหาแล้ว โดยการรับเรื่องร้องเรียน และรวบรวมความเสียหายเพื่อการเยียวยา ผู้ได้รับผลกระทบขึ้น แต่กระบวนการแก้ไขปัญหาดังกล่าวกลับไม่ให้ความเป็น ธรรมต่อผู้ได้รับผลกระทบ เนื่องจากหน่วยงานรัฐไม่ได้ตรวจสอบและพิสูจน์ ความเสียหายที่แท้จริงให้ครอบคลุมทุกกลุ่มอาชีพ และให้เป็นไปตามระยะเวลา ของความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง รวมถึงการตรวจสอบเพื่อประเมินความเสียหาย ต่อสภาพแวดล้อม แต่กลับวางหลักเกณฑ์การชดใช้ค่าเสียหายและเงื่อนไขต่างๆ ขึ้นเอง โดยไม่เปิดโอกาสให้ผู้ได้รับผลกระทบโดย��รงได้เข้ามามีส่วนร่วมในการ กำ�หนดหลักเกณฑ์ที่จะเกี่ยวข้องกับชุมชน ทำ�ให้การเยียวยาชดใช้ ไม่สอดคล้อง และเพียงพอกับความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง และก่อให้เป็นภาระของผู้ได้ รับ ผลกระทบต่อไปที่ต้องไปพิสูจน์ความเสียหายและเรียกร้องความเป็นธรรมเอง ทั้งที่ความเสียหายเหล่านั้นตนมิได้เป็นผู้ก่อขึ้น สำ�หรับความคุ้มครองต่อสิทธิของชุมชนจากเหตุการณ์นี้พบว่า หน่วยงานรัฐที่มี อำ�นาจหน้าที่ไม่สามารถบังคับใช้กฎหมายเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาดังกล่าวให้เกิดประสิทธิภาพ ทำ�ให้ ผลกระทบแพร่กระจายออกไปในวงกว้าง และไม่ได้ประเมินความเสียหายเพื่อนำ�ไปเรียกร้องหรือดำ�เนินคดี ต่อผู้ก่อมลพิษ และทั้งยังไม่มีแผนการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติทางทะเลที่มีมาตรฐาน ผลกระทบดังกล่าว จึงยังดำ�รงอยู่ในปัจจุบันและยาวนานไปในอนาคตด้วย (๒.๒) กรณีการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรม จากการที่ ป ระชาชนในชุ ม ชนได้ รั บ ความคุ้ ม ครองสิ ท ธิ ตามรั ฐ ธรรมนู ญ แห่ ง ราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ ในการมีส่วนร่วมในการจัดการ บำ�รุงรักษา และใช้ประโยชน์