58
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๖
๒.๓.๑ สถานการณ์ด้านสิทธิชุมชนและการมีส่วนร่วม
ในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
๑) เกณฑ์การประเมิน
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๕๖ มาตรา ๕๗
มาตรา ๖๖ และมาตรา ๖๗ ได้รับรองสิทธิของบุคคลในการได้รับข้อมูล คำ�ชี้แจง และเหตุผลจากหน่วยงาน
ของรัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือราชการส่วนท้องถิ่น ก่อนการอนุญาตหรือดำ�เนินโครงการหรือกิจกรรมใดที่อาจ
มีผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม สุขภาพอนามัย คุณภาพชีวิต หรือส่วนได้เสียสำ�คัญอื่นใดที่เกี่ยวกับ
ตนหรือชุมชนท้องถิ่น และมีสิทธิแสดงความคิดเห็นของตนต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อนำ�ไปประกอบ
การพิ จ ารณาในเรื่ อ งดั ง กล่ า ว และรั บ รองสิ ท ธิ ข องบุ ค คลในชุ ม ชนที่ จ ะมี ส่ ว นร่ ว มกั บ รั ฐ และชุ ม ชน
ในการคุ้มครองส่งเสริม และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม เพื่อให้การดำ�รงชีพอยู่ได้อย่างปกติและต่อเนื่องใน
สิ่งแวดล้อมที่จะไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขอนามัย สวัสดิภาพ หรือคุณภาพชีวิตของตน เป็นสิทธิและ
เสรีภาพที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๖๗ วรรคสอง ให้การรับรอง
คุ้มครองไว้ โดยกำ�หนดให้โครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรง ทั้งทาง
ด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อม ท���ัพยากรธรรมชาติ และสุขภาพ ต้องจัดให้มีการประเมินผลกระทบ และจัดให้
มี ก ระบวนการรั บ ฟั ง ความคิ ด เห็ น ก่ อ นดำ � เนิ น การ ซึ่ ง สิ ท ธิ ดั ง กล่ า วนี้ เ องได้ ก่ อ ให้ เ กิ ด ภาระหน้ า ที่ แ ก่
หน่วยงานของรัฐที่จะต้องให้ความคุ้มครอง โดยเปิดโอกาสแก่บุคคลในชุมชน และผู้มีส่วนได้เสีย ได้เข้ามา
มีส่วนร่วมทั้งในกระบวนการพิจารณา และตัดสินใจต่อโครงการหรือกิจกรรมที่จะเกิดขึ้นด้วยและเพื่อ
ให้ บุ ค คลสามารถใช้ สิ ท ธิ ก ารมี ส่ ว นร่ ว มนี้ ไ ด้ อ ย่ า งถู ก ต้ อ งและรอบด้ า น หน่ ว ยงานของรั ฐ ที่ เ กี่ ย วข้ อ ง
รวมทั้ ง องค์ ก รปกครองส่ ว นท้ อ งถิ่ น ยั ง มี ห น้ า ที่ ต้ อ งเปิ ด เผยและเผยแพร่ ข้ อ มู ล ข่ า วสาร และมี ห น้ า ที่
จัดให้มีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นก่อนการดำ�เนินการ ทั้งนี้ ตามสิทธิและเสรีภาพในข้อมูลข่าวสาร
ที่รัฐธรรมนูญให้การรับรองและคุ้มครองอีกด้วย