56 รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๖ หลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ จึงให้ความคุ้มครองสิทธิของ บุคคลในเรื่องนี้โดยการกำ�หนดให้รัฐจะต้องดำ�เนินนโยบายพื้นฐานด้านกระบวนการยุติธรรม ใน ๓ ประเด็น หลัก ได้แก่ การดูแลการปฏิบัติและการบังคับใช้กฎหมายของเจ้าหน้าที่ของรัฐ การคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ ของบุคคล และการจัดให้มีกฎหมายเพื่อจัดตั้งองค์กรปฏิรูปด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม ทั้งนี้ เพื่อให้เป็นหลักประกันในการคุ้มครองสิทธิของบุคคลมิให้ได้รับผลกระทบจากการดำ�เนินกระบวนการ ยุ ติ ธรรมของรัฐเกินกว่ากรณีที่จำ�เป็น โดยต่อมา รัฐ บาลได้แ ถลงต่อรัฐ สภาว่าจะดำ�เนินนโยบายด้ า น กระบวนการยุติธรรมอย่างครอบคลุม ทั้งประเด็นด้านกฎหมาย มาตรการ และการบังคับใช้กฎหมายของ เจ้าหน้าที่ของรัฐ ตลอดจนการดำ�เนินการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมในเชิงรุกโดยกระบวนการ มีส่วนร่วมของประชาชน แถลงการณ์ดังกล่าวแสดงออกถึงความมุ่งมั่นและความพยายามของรัฐบาล ที่จะปรับปรุงและแก้ไขมาตรการของรัฐ รวมถึงการปฏิบัติของเจ้าหน้าที่รัฐในการอำ�นวยความยุติธรรม แก่ประชาชน ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับหลักการของสิทธิมนุษยชน ในปี ๒๕๕๖ จะเห็นได้ว่า มีสถานการณ์ด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรมที่เป็นความ ก้ า วหน้ า คื อ การที่ รั ฐ บาลให้ ค วามสำ � คั ญ ต่ อ ข้ อ เสนอเกี่ ย วกั บ การยกเลิ ก การใช้ เ ครื่ อ งพั น ธนาการต่ อ ผู้ ต้ อ งขั ง ขององค์ ก รภายในและระหว่ า งประเทศอย่ า งจริ ง จั ง จนกระทั่ ง นำ � มาสู่ ม าตรการปลดตรวน ผู้ต้องขังเป็นครั้งแรก เมื่อวันที่ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๕๖ ที่เรือนจำ�กลางบางขวาง จังหวัดนนทบุรี อันถือ ได้ ว่ า รั ฐ บาลได้ ใ ห้ ค วามสำ � คั ญ และเคารพต่ อ หลั ก ศั ก ดิ์ ศ รี ค วามเป็ น มนุ ษ ย์ และสมควรท���่ ทุ ก ภาคส่ ว น จะสนับสนุนการดำ�เนินการของรัฐบาลในเรื่องนี้ให้ขยายและนำ�ไปสู่การปฏิบัติที่ครอบคลุมทุกเรือนจำ� และทัณฑสถานต่อไป นอกจากนี้ สถานการณ์ ด้ า นสิ ท ธิ ใ นกระบวนการยุ ติ ธ รรมที่ เ ป็ น ความก้ า วหน้ า อี ก ประการหนึ่ง คือ แนวคิดและการดำ�เนินการของรัฐบาลเกี่ยวกับการยกเลิกโทษประหารชีวิต ที่องค์กร ภาครัฐและองค์กรพัฒนาเอกชน ได้ให้ความสำ�คัญในเรื่องนี้อย่างจริงจัง จนกระทั่งกรมคุ้มครองสิทธิ และเสรีภาพได้ผลักดันเรื่องดังกล่าวให้อยู่ในแผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ ๓ พ.ศ. ๒๕๕๗-๒๕๖๑ ด้วยการเสนอให้ปรับเปลี่ยนโทษประหารชีวิตเป็นจำ�คุกตลอดชีวิตแทน การดำ�เนินการของหน่วยงาน ของรั ฐ ดั ง กล่ า วนี้ ถื อ เป็ น การดำ � เนิ น การที่ ส อดคล้ อ งกั บ หลั ก การด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนตามรั ฐ ธรรมนู ญ และปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนให้การรับรองไว้ ในการที่จะต้องพึงเคารพในคุณค่าของชีวิตมนุษย์