40
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๖
๒.๑.๒ เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของบุคคลและสื่อมวลชน
๑) เกณฑ์การประเมิน
(๑) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๔๕–๔๘
ได้ประกันเสรีภาพของบุคคลในการแสดงความคิดเห็น เสรีภาพในการเผยแพร่ข่าวสารของสื่อมวลชน
การจำ�กัดเสรีภาพนี้ ทำ�ได้เฉพาะเพื่อรักษาความมั่นคงของรัฐ การไม่ละเมิดสิทธิของผู้อื่น การรักษา
ความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี
(๒) กติ ก าระหว่ า งประเทศว่ า ด้ ว ยสิ ท ธิ พ ลเมื อ งและสิ ท ธิ ท างการเมื อ ง
(International Covenant on Civil and Political Rights : ICCPR) ข้อ ๑๙ (๑) บุคคล
ทุ ก คนมี สิ ท ธิ ที่ จ ะมี ค วามคิ ด เห็ น โดยปราศจากการแทรกแซง (๒) บุ ค คลทุ ก คนมี สิ ท ธิ ใ นเสรี ภ าพแห่ ง
การแสดงออก สิทธินี้รวมถึงเสรีภาพที่จะแสวงหา รับและเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารและความคิดทุกประเภท
โดยไม่ คำ � นึ ง ถึ ง พรมแดน ทั้ ง นี้ ไม่ ว่ า ด้ ว ยวาจา เป็ น ลายลั ก ษณ์ อั ก ษรหรื อ
การตี พิ ม พ์ ใ นรู ป ของศิ ล ปะ หรื อ โดยอาศั ย สื่ อ ประการอื่ น ตามที่ ต นเลื อ ก
(๓) การใช้สิทธินี้ต้องมีหน้าที่และความรับผิดชอบพิเศษควบคู่ไปด้วย การจำ�กัด
สิทธิดังกล่าว ต้องบัญญัติไว้ในกฎหมายและจำ�เป็นต่อ (ก) การเคารพสิทธิ
หรื อ ชื่ อ เสี ย งของบุ ค คลอื่ น (ข) การรั ก ษาความมั่ น คงของชาติ หรื อ ความ
สงบเรียบร้อย หรือการสาธารณสุข หรือศีลธรรมของประชาชน
๒) สถานการณ์การใช้เสรีภาพในการแสดง
ความคิดเห็น
จากปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองที่มีมาอย่างต่อเนื่อง
หลายปี ทำ � ให้ เ กิ ด การแบ่ ง ฝั ก แบ่ ง ฝ่ า ย เกิ ด ความขั ด แย้ ง ระหว่ า งกลุ่ ม ทาง
การเมือง โดยแต่ละฝ่ายได้ใช้เสรีภาพเพื่อการแสดงออกถึงจุดยืนและความเห็น
ทางการเมือง ซึ่งเป็นสิทธิอันชอบธรรมที่พึงกระทำ�ได้ในสังคมประชาธิปไตย
แต่จากข้อเท็จจริงการใช้เสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นและการแสดงออก
ทางการเมืองของบุคคลหรือกลุ่มการเมืองในช่วงปีที่ผ่านมา พบว่า บางครั้ง
มี เจตนาเพื่ อ ปลุ ก เร้ า หรื อ ก่ อ ให้ เ กิ ด การกระทำ � ที่ ผิ ด ทางกฎหมาย หรื อ เป็ น
ลั ก ษณะที่ อ าจก่ อ ให้ เ กิ ด ความรุ น แรงขึ้ น ในสั ง คมได้ ขาดความอดทนต่ อ
ความเห็ น ที่ แ ตกต่ า ง ส่ ง ผลให้ ก ารแสดงความคิ ด เห็ น ของบุ ค คลตกอยู่ ใ น
ภาวะที่ไม่ปลอดภัย สังคมมีความหวาดกลัว และทำ�ให้การใช้เหตุผลในการ
หาทางออกร่วมกันเพื่อแก้ไขปัญหาสำ�คัญของประเทศลดน้อยลงไปด้วย