ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ๓ ค�ำร้องที่ ๗๒/๒๕๕๔: กรณีคนพิการไม่ได้รบั สิทธิให้เข้าท�ำประโยชน์ในเขตปฏิรปู ทีด่ นิ ผู้ร้องอ้างว่า ผู้ร้องเป็นคนพิการทางสายตา ต่อมา ได้ซื้อที่ดินแปลงหนึ่งซึ่งเป็นที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อ เกษตรกรรม แต่เจ้าของเดิมยังไม่ได้ด�ำเนินการขอเอกสารสิทธิให้เข้าท�ำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน (ส.ป.ก.) ผู้ร้อง จึงไปด�ำเนินการเพือ่ ขอออกเอกสารสิทธิ โดยเจ้าหน้าทีส่ ำ� นักงานการปฏิรปู ทีด่ นิ จังหวัดตราดแจ้งว่าไม่สามารถใช้ชอื่ ผู้ร้องเป็นเจ้าของที่ดิน ส.ป.ก. ได้ เนื่องจากระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธกี าร และเงือ่ นไขในการคัดเลือกเกษตรกร ซึง่ จะมีสทิ ธิได้รบั ทีด่ นิ จากการปฏิรปู ทีด่ นิ เพือ่ เกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๓๕ ก�ำหนดไว้วา่ ผูท้ มี่ สี ทิ ธิเข้าท�ำประโยชน์ในทีด่ นิ ส.ป.ก. จะต้องเป็นผูม้ รี า่ งกายสมบูรณ์ ผูร้ อ้ งเห็นว่า ตนสามารถท�ำการ เกษตรได้ ระเบียบดังกล่าวเป็นระเบียบที่จ�ำกัดสิทธิ คณะอนุกรรมการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนด้านกฎหมายและการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม พิจารณา ข้อเท็จจริงประกอบหลักกฎหมาย เช่น รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๓๐ พระ ราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๔ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๒๐ รวมทั้ง ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ข้อ ๒ (๑) และข้อ ๗ กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการ เมือง ข้อ ๒๖ อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ ข้อ ๒ และ ข้อ ๕ แล้วเห็นว่า ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อ เกษตรกรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคัดเลือกเกษตรกร ซึ่งจะมีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูป ที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๓๕ ข้อ ๖ (๔) ก�ำหนดไว้ว่า ว่าผู้ที่มีสิทธิเข้าท�ำประโยชน์ในที่ดิน ส.ป.ก. จะต้องเป็น ผู้มีร่างกายสมบูรณ์ โดยเจ้าหน้าที่ส�ำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดตราดตีความหมายรวมถึงคนพิการทุกประเภท ซึ่งการตีความดังกล่าวเป็นการตีความอย่างแคบ ท�ำให้ผู้ร้องถูกจ�ำกัดสิทธิและเสียสิทธิในการเข้าท�ำประโยชน์ ในเขตปฏิรูปที่ดิน ทั้งที่ผู้ร้องยังมิได้มีการยื่นเรื่องต่อคณะกรรมการเพื่อพิจารณา เนื่องจากในการประกอบอาชีพ เกษตรกรรม บุคคลทีส่ ามารถประกอบอาชีพเกษตรกรรมได้ ควรพิจารณาในเรือ่ งของความสามารถในการประกอบ อาชีพเป็นหลักมากกว่าการพิจารณาจากสภาพร่างกายของบุคคล โดยกรณีที่คนพิการที่เป็นเกษตรกร ถึงแม้ว่าจะ มีความผิดปกติหรือบกพร่องทางด้านร่างกาย แต่หากยังมีความสามารถในการประกอบเกษตรกรรมได้ และเป็น เกษตรกรตามระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการ คัดเลือกเกษตรกร ซึง่ จะมีสทิ ธิได้รบั ทีด่ นิ จากการปฏิรป��� ทีด่ นิ เพือ่ เกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๓๕ ดังนัน้ ในการให้คำ� จ�ำกัด ความตามระเบียบดังกล่าวข้อ ๖ (๔) ค�ำว่า “มีร่างกายสมบูรณ์” ควรมีการก�ำหนดความหมายและแนวทางปฏิบัติ ที่ชัดเจน เพื่อมิให้เป็นการใช้ดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ในการตีความข้อกฎหมายและท�ำให้เกิดการปฏิบัติที่แตกต่างกัน คณะกรรมการสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนแห่ ง ชาติ มี ข ้ อ เสนอแนะเชิ ง นโยบายต่ อ ส�ำ นั ก งานการปฏิ รู ป ที่ ดิ น เพื่ อ การ เกษตรกรรมว่า สมควรให้มีการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมหรือพิจารณาทบทวนระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อ เกษตรกรรม ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคัดเลือกเกษตรกร ซึ่งจะมีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูป ที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๓๕ ข้อ ๖ (๔) เพื่อให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มาตรา ๓๐ พระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ. ๒๕๕๐ มาตรา ๔ มาตรา ๑๕ และมาตรา ๒๐ รวมทั้งปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ข้อ ๒ (๑) และข้อ ๗ กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิ พลเมืองและสิทธิทางการเมือง ข้อ ๒๖ อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ ข้อ ๒ และ ข้อ ๕ ในการไม่เลือกปฏิบัติต่อ บุคคลเพราะเหตุแห่งความพิการ (รายงานผลการพิจารณา ที่ ๒/๒๕๕๕) 40