กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ
ส่วนแรก ศึกษาแนวคิด ความหมาย ของการเลือกปฏิบัติและความเท่าเทียมกัน โดยจ�ำแนก
ประเด็นศึกษาย่อย ๆ ดังนี้
• ศึกษาลักษณะและความหมายของการเลือกปฏิบัติ ทั้งการเลือกปฏิบัติโดยตรงและโดยอ้อม
• ศึกษาหลักการเลือกปฏิบตั ทิ ไี่ ม่เป็นธรรม (Unfair Discrimination) ตามกฎหมายระหว่างประเทศ
กฎหมายต่างประเทศ และกฎหมายไทย
• ศึกษาการเลือกปฏิบัติตามกฎหมายไทยปัจจุบันเปรียบเทียบกับกรอบการเลือกปฏิบัติตาม
กฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศและกฎหมายต่างประเทศ เพื่อชี้ให้เห็นการเลือกปฏิบัติที่สอดคล้องกับ
กฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ และการเลือกปฏิบัติในความหมายที่กว้างกว่า “เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ”
• ศึกษาหลักความเท่าเทียมกันหรือหลักความเสมอภาค (Principle of Equality)
• ศึกษามาตรการยืนยันสิทธิเชิงบวก (Affirmative Action)
• ศึกษาขอบเขตของ “การเลือกปฏิบัติ” ตามกฎหมายไทยและต่างประเทศ
• ศึกษารูปแบบของการบัญญัตกิ ฎหมายเกีย่ วกับการเลือกปฏิบตั ิ เพือ่ เป็นตัวแบบ (Model) ในการ
น�ำเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อไป
ส่วนทีส่ อง ศึกษาสภาพข้อเท็จจริงและประเด็นปัญหาการเลือกปฏิบตั ิ จากค�ำร้องต่อคณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติ และสภาพข้อเท็จจริงที่ได้มาจากการสัมภาษณ์ ประชุมกลุ่มย่อย รับฟังความคิดเห็น โดยจ�ำแนก
ประเด็นวิเคราะห์ตามสภาพปัญหากรณีต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น เช่น การเลือกปฏิบัติในกรณีบริการภาครัฐ กรณีการให้นม
บุตรจากอกแม่ (Breastfeeding) การเลือกปฏิบัติในมิติของบริการภาครัฐกรณีการศึกษา การเลือกปฏิบัติในกรณีการ
คุกคามทางเพศ (Sexual Harassment) การสื่อสารที่ท�ำให้เกิดความเกลียดชัง (Hate Speech) การคุ ้ ม ครองผู ้ ถู ก
เลือกปฏิบัติในภาคเอกชน การเลือกปฏิบัติในด้านสินค้าและบริการ การเลือกปฏิบัติด้านสินค้าและบริการต่อผู้ติดเชื้อ
เอชไอวี การเลือกปฏิบัติด้วยเหตุอัตลักษณ์ทางเพศ (Gender Identity) กับการใช้ห้องน�้ำสาธารณะ กรณีการเลือก
ปฏิบัติเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการส�ำหรับบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ กรณีการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุตาบอดสี
กรณีการเลือกปฏิบัติในมิติการเกณฑ์ทหาร เป็นต้น
การศึกษาในส่วนแรก จะท�ำให้เกิดความเข้าใจแนวคิด ความหมาย ขอบเขต ของการเลือกปฏิบัติ
ในกรอบกฎหมายสิทธิมนุษยชน รวมทั้งการจ�ำแนกการเลือกปฏิบัติตามกฎหมายสิทธิมนุษยชนกับการเลือกปฏิบัติใน
กรอบกฎหมายอื่นหรือในมิติอื่น การศึกษาในส่วนที่สองเป็นการชี้ให้เห็นการปรับใช้หลักกฎหมายเกี่ยวกับการห้าม
เลือกปฏิบัติในมิติต่าง ๆ อันท�ำให้เห็นว่ากฎหมายไทยที่เป็นอยู่ในปัจจุบันครอบคลุมการห้ามเลือกปฏิบัติตามกฎหมาย
ระหว่างประเทศเพียงใด อย่างไรก็ตาม ผู้วิจัยมีข้อพิจารณาในเบื้องต้นว่า เนื่องจากการวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลักใน
การศึกษาภาพรวมของปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับหลักความเท่าเทียมกันหรือหลักความเสมอภาคและการห้ามเลือก
ปฏิบัติในประเทศไทย โดยมิได้มุ่งศึกษาเฉพาะกรณีปัญหากรณีใดกรณีหนึ่ง ดังนั้น ในส่วนที่สอง จึงเป็นเพียงการ
หยิบยกประเด็นปัญหาต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นจากการส�ำรวจ ศึกษา และการเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ จัดกลุ่มสนทนา
รับฟังความคิดเห็น มาวิเคราะห์ภายใต้กรอบแนวคิดกฎหมายสิทธิมนุษยชน เพื่อสะท้อนให้เห็นปัญหาในภาพรวมว่า
ภายใต้กฎหมายไทยที่มีอยู่ในปัจจุบันนั้น การคุ้มครองความเท่าเทียมกันและการห้ามเลือกปฏิบัติเพียงพอและ
ครอบคลุมแล้วหรือไม่ เพียงใด อันจะน�ำไปสู่ข้อเสนอแนะต่อไป
35