กรณีีการกล่่าวอ้้างว่่ามีีการกระทำทรมาน
หรืื อ ทำร้้ า ยร่่ า งกายผู้้�ต้้ อ งสงสัั ย ในคดีีความมั่่� น คง
แม้้แนวโน้้มจำนวนเรื่่อ� งร้้องเรีียนต่่อ กสม. ลดลง แต่่ยังั คง
ได้้รัับเรื่่�องร้้องเรีียนในลัักษณะดัังกล่่าวอยู่่�เป็็นระยะ
จึึงจำเป็็นต้อ้ งมีีการเน้้นย้้ำให้้มีกี ารกำชัับการปฏิิบัติั งิ าน
ของเจ้้าหน้้าที่่�ให้้อยู่่�ภายใต้้ขอบเขตของกฎหมายและ
หลัักสิิทธิิมนุุษยชนอย่่างเคร่่งครััด ควบคู่่�กัับการพััฒนา
กรณีีการวิิสามััญฆาตกรรม ที่่�หน่่วยงาน
ความมั่่�นคงมีีการชี้้�แจงเหตุุผลประกอบว่่า ผู้้�ต้้องหา/
บุุ ค คลตามหมายจัั บ มีี ก ารต่่ อ สู้้�และไม่่ ย อมให้้ มีี
การจัับกุุม รวมถึึงบางกรณีีได้้มีีการเชิิญผู้้�นำท้้องถิ่่�น
ผู้้�นำศาสนา และญาติิช่่วยเจรจาแต่่ไม่่เป็็นผลนั้้�น ควรมีี
การสอบสวนว่่าการใช้้กำลัังในแต่่ละกรณีีเป็็นไปตาม
ที่่�กฎหมายกำหนด กล่่าวคืือเป็็นการกระทำเพื่่อ� ป้้องกััน
อัันตรายที่่�อาจเกิิดแก่่ตนหรืือผู้้�อื่่�นเท่่าที่่�เหมาะสมกัับ
พฤติิ ก ารณ์์ ใ นการจัั บ กุุ ม ดัั ง นั้้� น การใช้้ ก ำลัั ง ของ
เจ้้าหน้้าที่่�ในเหตุุการณ์์ปะทะกัันอัันอาจนำมาซึ่่�งการ
วิิสามััญฆาตกรรมจึึงต้้องดำเนิินการภายใต้้หลัักความได้้
สััดส่วนหรืื
่ อหลัักความพอสมควรแก่่เหตุุ และมีีข้อ้ เท็็จจริงิ
หรืือหลัั ก ฐานเชิิ ง ประจัั ก ษ์์ ที่่� ส ามารถชี้้� แจงต่่ อ ญาติิ
ผู้้�เสีียชีีวิิตและสาธารณะเกี่่�ยวกัับเหตุุผลในการวิิสามััญ
ฆาตกรรมได้้
กรณีีการตรวจเก็็ บ DNA แม้้ ร ะเบีี ย บ
กอ.รมน.ภาค 4 สน. ว่่าด้้วยวิิธีกี ารปฏิิบัติั ใิ นการควบคุุม
ตััวบุุคคลที่่�ต้้องสงสััยตามมาตรา 15 ทวิิ แห่่ง พ.ร.บ.
กฎอััยการศึึก พระพุุทธศัักราช 2457 จะให้้อำนาจ
เจ้้าหน้้าที่่�ฝ่่ายทหารในการดำเนิินการดัังกล่่าว แต่่การ
ดำเนิิ น การควรกระทำเท่่ า ที่่� จ ำเป็็ นต่่ อ บุุ ค คลที่่� เ ป็็ น
เป้้าหมายชััดเจน หรืือมีีพยานหลัักฐานเพีียงพอที่่�จะ
บ่่ ง ชี้้� ว่่ า อาจเป็็ นผู้้�มีี ส่่ วน เกี่่� ย วข้้ อ งในการกระทำผิิ ด
ไม่่ควรนำการตรวจเก็็บ DNA มาใช้้กับั ประชาชนกลุ่่�มใหญ่่
เนื่่� อ งจากอาจกระทบต่่ อ สิิ ท ธิิ ข องประชาชนผู้้�ไม่่ มีี
ส่่วนเกี่่�ยวข้้อง แต่่หากจำเป็็นต้้องใช้้วิิธีีการดัังกล่่าว
ควรมีีการอธิิบายให้้ประชาชนเข้้าใจถึึงวััตถุุประสงค์์
ในการนำข้้อมููลไปใช้้ ทั้้�งนี้้� แม้้ที่่�ผ่่านมา กสม. จะมีี
ข้้อเสนอแนะให้้หน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้องดำเนิินการแก้้ไข
ปััญหาแล้้วก็ต็ าม177 แต่่ยังั คงมีีเรื่่อ� งร้้องเรีียนในลัักษณะ
ดัังกล่่าวเกิิดขึ้้�นในปีี 2564
จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ที่่� 328/2562 ลงวัันที่่� 20 พฤศจิิกายน 2562 กสม.
มีีข้้อเสนอแนะต่่อ กอ.รมน.ภาค 4.สน. ว่่า การใช้้อำนาจตรวจเก็็บ DNA แก่่บุุคคลใด ๆ ควรดำเนิินการตามบทบััญญััติิ
แห่่งประมวลกฎหมายวิิธีีพิิจารณาความอาญามาตรา 131/1.
177
3
บทที่่�
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
ปัั ญ หาหรืื อ อุุ ป สรรค มีี ข้้ อ สัั ง เกตว่่ า สถิิ ติิ
เหตุุ ก ารณ์์ รุุ น แรงในพื้้� นที่่� รวมทั้้� ง ผู้้�บาดเจ็็ บ เพิ่่� ม ขึ้้� น
จากปีี 2563 ส่่วนผู้้�เสีียชีีวิิตมีีจำนวนลดลงเล็็กน้้อย
โดยส่่ วนหนึ่่� ง อาจสืืบเนื่่� อ งมาจากจำนวนเหตุุ ก ารณ์์
ที่่�เ พิ่่� ม ขึ้้� นมีี ลัั ก ษณะการก่่ อ ความไม่่ ส งบหรืือก่่ อ กวน
โดยไม่่มีผู้้�ี ได้้รับั บาดเจ็็บหรืือเสีียชีีวิติ เช่่น การเผาทำลาย
กล้้องวงจรปิิด การทำลายเสาส่่งสััญญาณโทรศััพท์์ และ
แขวนป้้ายผ้้า เป็็นต้้น อย่่างไรก็็ตาม มีีข้้อห่่วงกัังวล
ต่่อสถานการณ์์การก่่อเหตุุรุุนแรงในพื้้�นที่่�สาธารณะ
ที่่�ยัังคงเกิิดขึ้้�นเป็็นระยะ ๆ ซึ่่�งส่่งผลกระทบต่่อชีีวิิต
ร่่างกาย จิิตใจ และการดำเนิินชีวิี ตป
ิ ระจำวัันของประชาชน
ในพื้้�นที่่� สำหรัับประเด็็นการให้้ความช่่วยเหลืือเยีียวยา
ยัังคงต้้องมีีการติิดตามผลการดำเนิินงานของหน่่วยงาน
ที่่�เกี่่�ยวข้้องอย่่างต่่อเนื่่�อง รวมถึึงการติิดตามในประเด็็น
ความครอบคลุุ ม ของการให้้ ค วามช่่ ว ยเหลืือว่่ า ยัั ง มีี
ผู้้�ได้้รับั ผลกระทบกลุ่่�มใดตกหล่่นไม่่ได้้รับั ความช่่วยเหลืือ
หรืือไม่่
กระบวนการซัั ก ถามผู้้�ต้้ อ งสงสัั ย ในคดีี ค วามมั่่� น คง
อย่่ า งต่่ อ เนื่่� อ ง เพื่่� อ ให้้ เ กิิ ด ความโปร่่ ง ใสและสร้้ า ง
ความเชื่่�อมั่่�นให้้กัับประชาชน
รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ปีี 2564
ของ กสม. ที่่�ผ่่านมา เช่่น การปรัับลด���ื้้�นที่่�ประกาศใช้้
พ.ร.ก. การบริิ ห ารราชการในสถานการณ์์ ฉุุ ก เฉิิ น
พ.ศ. 2548 การอบรมสร้้างความรู้้�ความเข้้าใจแก่่เจ้้าหน้้าที่่�
ฝ่่ายความมั่่�นคง และการให้้ความช่่วยเหลืือผู้้�ได้้รัับ
ผลกระทบจากสถานการณ์์ความไม่่สงบอย่่างต่่อเนื่่�อง
รวมถึึงการเยีี ย วยากลุ่่�มต่่ า ง ๆ เช่่ น ทายาทครูู
และบุุคลากรทางการศึึกษาและเด็็กที่่�ได้้รัับผลกระทบ
จากเหตุุการณ์์ความไม่่สงบ ตลอดจนการมีีแนวทาง
ในการให้้ความช่่วยเหลืือเยีียวยากลุ่่�มผู้้�ได้้รับั ผลกระทบ
ที่่�ไม่่ได้้รัับการรัับรองจากคณะกรรมการ 3 ฝ่่าย
73