ในปีี 2564 กสม. ได้้ประมวลภาพรวม พร้้อมประเมิินสถานการณ์์
ปััญหา อุุปสรรค และข้้อเสนอแนะด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง ดัังนี้้�
3.1 สิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม
1. สถานการณ์์/ปััญหา
1.1 การเข้้าถึึงความยุุติิธรรม
ประเทศไทยมีี ก ฎหมายที่่� ใ ห้้ ค วามช่่ ว ยเหลืือแก่่ ป ระชาชน
ในการเข้้าถึึงความยุุติิธรรมด้้านการเงิิน เช่่น ค่่าเยีียวยาชดเชยของผู้้�เสีียหาย
ค่่าทดแทนของผู้้�ต้้องหาที่่�เสีียโอกาสจากการถููกควบคุุมตััวโดยรััฐ ค่่าใช้้จ่่าย
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง กสม.
ได้้ติิดตามและประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
ที่่�สำคััญ ได้้แก่่ สิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม การกระทำทรมานและการบัังคัับ
ให้้สููญหาย นัักปกป้้องสิิทธิิมนุุษยชน สถานการณ์์ในจัังหวััดชายแดนภาคใต้้
โทษประหารชีีวิติ เสรีีภาพในการแสดงความคิิดเห็็นและเสรีีภาพของสื่่อ� มวลชน
และการทบทวนบทลงโทษประหารชีีวิิตสำหรัับอาชญากรรมร้้ายแรงที่่�สุุด
โดยได้้พิิจารณาสาระสำคััญของสิิทธิิต่่าง ๆ ตามที่่�กติิกา ICCPR อนุุสััญญา
CAT และรััฐธรรมนููญแห่่งราชอาณาจัักรไทย พุุทธศัักราช 2560 ได้้บััญญััติิ
รัับรองและคุ้้�มครองไว้้ อาทิิ สิิทธิิและเสรีีภาพในชีีวิิตและร่่างกาย การห้้าม
การทรมาน ทารุุณกรรม หรืือการลงโทษด้้วยวิิธีีการโหดร้้ายหรืือไร้้มนุุษยธรรม
สิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม สิิทธิิในความเป็็นอยู่่�ส่่วนตััว เกีียรติิยศ ชื่่�อเสีียง
และครอบครััว เสรีีภาพในการแสดงความคิิดเห็็น และเสรีีภาพในการชุุมนุุม
โดยสงบและปราศจากอาวุุธ รวมถึึงยัังได้้พิิจารณาสิิทธิิที่่�ได้้รัับการรัับรองไว้้
ตามอนุุสััญญา CPED ซึ่่�งแม้้ว่่าประเทศไทยยัังไม่่ได้้เข้้าเป็็นภาคีี แต่่ได้้แสดง
เจตนารมณ์์ที่่�จะเข้้าเป็็นภาคีีแล้้ว และอยู่่�ระหว่่างการปรัับปรุุงกฎหมายภายใน
เพื่่�อให้้สามารถปฏิิบััติิตามอนุุสััญญาดัังกล่่าวได้้ นอกจากนี้้� ยัังได้้พิิจารณา
เกี่่ย� วกัับแผนสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ ฉบัับที่่� 4 (พ.ศ. 2562 - 2565) ซึ่่ง� รััฐได้้กำหนด
นโยบายและมีีข้้อเสนอแนะในประเด็็นต่่าง ๆ อาทิิ การเร่่งผลัักดัันร่่าง พ.ร.บ.
ป้้องกัันและปราบปรามการทรมานและการกระทำให้้บุุคคลสููญหาย พ.ศ. ....
การแก้้ ไขปัั ญ หาด้้ า นกระบวนการยุุ ติิ ธ รรม การจัั ด ทำกลไกเพื่่� อ รองรัั บ
หลัักประกัันการดำเนิินการสอบสวนข้้อกล่่าวหาการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน
ที่่�กระทำโดยเจ้้าหน้้าที่่�ความมั่่�นคงอย่่างเป็็นกลาง อิิสระ และโปร่่งใส การมีี
มาตรการดำเนิินการจััดการข้้อมููลข่่าวสารที่่�เป็็นเท็็จอย่่างจริิงจััง การออก
มาตรการคุ้้�มครองสำหรัับนัักปกป้้อ งสิิทธิิม นุุษ ยชน การให้้ค วามคุ้้�มครอง
และช่่วยเหลืือทนายความหรืือบุุคคลที่่����ููกดำเนิินคดีีเนื่่�องจากปกป้้องประโยชน์์
ของชุุมชน เป็็นต้้น
3
บทที่่�
รายงานผลการประเมิินสถานการณ์์
ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนของประเทศไทย ปีี 2564
สิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
51