คณะกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ
National Human Rights Commission of Thailand
ให้้ ผู้้�ชุุ ม นุุ ม จัั ดกิิ จ กรรมไปจนถึึงการประกาศยุุ ติิ
การชุุมนุุม โดยส่่วนใหญ่่ไม่่มีีเหตุุรุุนแรง อย่่างไรก็็ตาม
มีี เ หตุุ ก ารณ์์ ที่่� เ กิิ ด การปะทะกัั น ระหว่่ า งผู้้�ชุุ ม นุุ ม กัั บ
เจ้้ า หน้้ า ที่่� ต ำรวจและการใช้้ ก ำลัั ง เข้้ า สลายการ
ชุุมนุุมหลายครั้้�งในรอบปีี 2564 ซึ่่�งจากรายงานผล
การตรวจสอบการละเมิิ ด สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนของ กสม.
เห็็นว่่า การใช้้เครื่่อ� งมืือควบคุุมการชุุมนุุมของเจ้้าหน้้าที่่�
รวมถึึงการเข้้าสลายการชุุมนุุมระหว่่างเดืือนกรกฎาคม กัันยายน มีีการกระทำที่่�ไม่่สอดคล้้องกัับหลัักการสากล
เช่่น หลัักการพื้้�นฐานแห่่งสหประชาชาติิด้ว้ ยการใช้้กำลััง
และอาวุุธปืืนของเจ้้าพนัักงานผู้้�บัังคัับกฎหมาย (Basic
Principles on the Use of Force and Firearms
by Law Enforcement Officials) และแนวปฏิิบััติิ
ด้้านสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งสหประชาชาติิ ว่่าด้้วยการใช้้
อาวุุ ธที่่� มีี ค วามร้้ า ยแรงต่่ำในการบัั ง คัั บ ใช้้ ก ฎหมาย
(UN Human Rights Guidance on Less-Lethal
Weapons in Law Enforcement) รวมถึึงการดำเนิินการ
ต่่ อ ผู้้�ชุุ ม นุุ ม ตามความเห็็ นทั่่� ว ไปของคณะกรรมการ
ประจำกติิกา ICCPR ลำดัับที่่� 37103 ทั้้�งนี้้� มีีผู้้�ได้้รับั บาดเจ็็บ
จากการสลายชุุมนุุมทั้้�งในส่่วนของเจ้้าหน้้าที่่� ผู้้�ชุุมนุุม
รวมถึึงประชาชนทั่่�วไปที่่�จำเป็็นต้อ้ งได้้รับั การช่่วยเหลืือ
และเยีียวยาอย่่างเหมาะสม
48
สำหรัั บ การดำเนิิ น การทางกฎหมาย
ของเจ้้ า หน้้ า ที่่� ต่่ อ ผู้้�ชุุ ม นุุ ม ในปีี 2564 มีี ผู้้�ถูู ก จัั บ กุุ ม
ในระหว่่างการชุุมนุุมและถููกดำเนิินคดีีเป็็นจำนวนมาก
ในหลายเหตุุการณ์์ ซึ่่�งมีีการบัังคัับใช้้กฎหมายอื่่�นที่่�มีี
โทษทางอาญา เช่่น กฎหมายจราจร การใช้้เครื่่�องเสีียง
หรืือการรัั ก ษาความสะอาดและความเป็็ น ระเบีี ย บ
เรีียบร้้อยของบ้้านเมืือง ฯลฯ ควบคู่่�กัับการแจ้้งข้้อกล่่าวหา
ละเมิิดข้้อกำหนดที่่�ออกมาเพื่่�อควบคุุมการแพร่่ระบาด
ของโรคโควิิ ด 19 ซึ่่� ง ส่่ ง ผลกระทบต่่ อ การใช้้ สิิ ท ธิิ
และเสรีีภาพในการชุุมนุุมเพื่่อ� เรีียกร้้องต่่อรััฐให้้พิจิ ารณา
หรืือรัับฟัังปััญหาของประชาชนโดยตรง การใช้้กฎหมาย
ดัังกล่่าวต่่อผู้้�ชุุมนุุมจึึงอาจไม่่ได้้สััดส่่วนเมื่่�อพิิจารณา
กัับลัักษณะของกิิจกรรม การปฏิิบััติิตนของผู้้�ชุุมนุุม
หรืือความจำเป็็นเร่่งด่่วนในการชุุมนุุมเพื่่�อเรีียกร้้อง
ให้้ รัั ฐ ช่่ ว ยเหลืือหรืือแก้้ ไขปัั ญ หาที่่� ก ระทบต่่ อ ชีี วิิ ต
และความเป็็นอยู่่�ของประชาชน เป็็นต้้น
ก า ร เ ข้้ า ร่่ ว ม ก า ร ชุุ ม นุุ ม ข อ ง เ ด็็ ก
และเยาวชน การใช้้ เ สรีี ภ าพในการชุุ ม นุุ ม ของเด็็ ก
และเยาวชนในปีี 2564 มีีความแตกต่่างจากปีีที่่�ผ่่านมา
ซึ่่�งเดิิมผู้้�เข้้าร่่วมกิิจกรรมเป็็นกลุ่่�มเยาวชน นัักศึึกษา
ที่่�นอกจากเคลื่่อ� นไหวเรีียกร้้องในประเด็็นทางการเมืือง
และสัังคมแล้้ว ยัังมีีการนำเสนอปััญหาความเหลื่่�อมล้้ำ
ในระบบการศึึกษาและการคุุกคามนัักเรีียนที่่�แสดงออก
เชิิงสััญลัักษณ์์ในโรงเรีียน แต่่ในปีี 2564 ปรากฏภาพ
การใช้้เสรีีภาพในการชุุมนุุมของเด็็กและเยาวชนเพื่่อ�
แสดงออกและสะท้้อนความคิิดเห็็นถึึงปััญหาด้้านเศรษฐกิิจ
ผลกระทบจากมาตรการควบคุุมการแพร่่ระบาดของ
โรคโควิิด 19 รวมถึึงเหตุุการณ์์ ก่่อ นหน้้าที่่� มีีการใช้้
กำลัังสลายการชุุมนุุมของเจ้้าหน้้าที่่� ซึ่่�งในส่่วนนี้้� กสม.
เห็็นว่่า เด็็กและเยาวชนสามารถใช้้สิิทธิิและเสรีีภาพ
ในการแสดงออก รวมถึึงการรวมกลุ่่�มชุุมนุุมเพื่่อ� เรีียกร้้อง
ในเรื่่�องต่่าง ๆ ได้้ ซึ่่�งต้้องเป็็นไปโดยสงบและปราศจาก
อาวุุธจึึงจะได้้รัับการคุ้้�มครองการใช้้สิิทธิิและเสรีีภาพ
ตามบทบััญญััติิแห่่งรััฐธรรมนููญ กติิกา ICCPR และ
อนุุสััญญา CRC อย่่างไรก็็ดีี ในการชุุมนุุมโดยเฉพาะ
ในพื้้� นที่่� ดิิ น แดงที่่� มีี ก ารใช้้ ค วามรุุ น แรง เช่่ น การใช้้
สิ่่� ง เ��ีี ย มอาวุุ ธ หรืือการทำลายทรัั พย์์ สิิ นส าธารณะ
ทำให้้เจ้้าหน้้าที่่�มีคี วามจำเป็็นต้อ้ งดำเนิินการตามหน้้าที่่�
เพื่่อ� รัักษาความสงบเรีียบร้้อย โดยใช้้กำลัังทางกายภาพ
เพื่่�อสลายการชุุมนุุม รวมถึึงจัับกุุมเด็็กและเยาวชน
ที่่�เข้้าร่่วมชุุมนุุมดัังกล่่าวในหลายครั้้ง� ทำให้้หลายภาคส่่วน
มีีความกัังวลต่่อความปลอดภััยของเด็็กและเยาวชน
รวมถึึงการปฏิิบััติิต่่อผู้้�ชุุมนุุมที่่�เป็็นเด็็กและเยาวชนที่่�มีี
การดำเนิินการที่่�ไม่่สอดคล้้องกัับหลัักการสากล ในปีี 2564
จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ที่่� 203 - 214/2564 เรื่่�อง เสรีีภาพในการชุุมนุุม อัันเกี่่�ยว
เนื่่�องกัับเสรีีภาพในการแสดงความคิิดเห็็น สิิทธิิและเสรีีภาพในชีีวิิตและร่่างกาย สิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม สิิทธิิเด็็ก สิิทธิิของ
บุุคคลในทรััพย์สิ์ นิ สิิทธิิความเป็็นอยู่่�ส่่วนตัวั และเสรีีภาพในการเดิินทาง กรณีีการชุุมนุุมทางการเมืืองในระหว่่างเดืือนกรกฎาคม
- กัันยายน 2564.
103