67
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๕
(๘.๒) การแจ้งความด�ำเนินคดีบุกรุกป่าต่อชาวบ้านที่ท�ำกินในเขตป่า โดยเรียกค่าเสียหาย
ทางแพ่งว่าเป็นความเสียหายที่ท�ำให้โลกมีภาวะที่ร้อนขึ้นหรือที่เรียกว่า “คดีโลกร้อน”
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ได้ใช้ช่องทางกฎหมายป่าสงวนแห่งชาติ
กฎหมายอุทยานแห่งชาติ และกฎหมายส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม ฟ้องร้องด�ำเนินคดีทั้ง
ทางอาญาและทางแพ่งกับเกษตรกรรายย่อย โดยปัจจุบันสมาชิกเครือข่ายปฏิรูปที่ดินแห่งประเทศไทย
ซึ่งเป็นเครือข่ายเกษตรกรที่มีปัญหาข้อพิพาทเรื่องสิทธิที่ดินกับหน่วยงานรัฐก�ำลังถูกด�ำเนินคดีทั้งสิ้น
๒๑๔ ราย เกษตรกรถูกฟ้องเรียกค่าเสียหายทางสิ่งแวดล้อม จ�ำนวน ๓๔ ราย เป็นเงิน ๑๓ ล้านบาท
ค่าเสียหายมากที่สุด คือ ๓ ล้านบาท เกษตรกรรายย่อยต้องออกจากพื้นที่และมีแนวโน้มว่าจะถูกฟ้องร้อง
คดีแพ่งในข้อหาโลกร้อนจ�ำนวนมากขึ้น
ข้อกล่าวหาว่าเกษตรกรรายย่อย คือ ผู้ที่ท�ำให้เกิดภาวะโลกร้อน เป็นข้อกล่าวหา
ที่ไม่เป็นธรรม และยังมีข้อโต้แย้งในทางวิชาการจากนักวิชาการกลุ่มอื่นที่เห็นว่าหน่วยงานของรัฐได้ใช้
กระแสความตื่นตัวเรื่องภาวะโลกร้อนผลักภาระให้เกษตรกรรายย่อยกลายเป็นจ�ำเลยของสังคม โดยมิได้
พิจารณาถึงหลักความเป็นธรรมแต่อย่างใด ซึ่งแท้ที่จริงแล้วเกษตรกรรายย่อย คือ ผู้ที่ได้รับผลกระทบ
โดยตรงจากภาวะโลกร้อนที่เป็นอยู่ เพราะต้องพึ่งพิงสภาพภูมิอากาศในการท�ำการเกษตร แทนที่จะพุ่งเป้า
ฟ้องร้องคดีความว่าเกษตรกรรายย่อยคือผู้สร้างภาวะโลกร้อน ภาครัฐควรที่จะเยียวยาแก้ไขปัญหา
ผลกระทบจากภาวะโลกร้ อ นที่ เ กิ ด ขึ้ น กั บ เกษตรกร โดยการศึ ก ษาผลกระทบโลกร้ อ นที่ ก� ำ ลั ง เกิ ด ขึ้ น
กับชุมชนท้องถิ่นและเกษตรกรรายย่อย สนับสนุนชุมชนทั้งด้านข้อมูลและทรัพยากร เพื่อให้ชุมชนสามารถ
ปรับตัวและรับมือกับภาวะวิกฤตที่เกิดขึ้น การด�ำเนินคดีต่อชาวบ้านดังกล่าวโดยการแจ้งข้อหาโลกร้อน
ถือ��ป็นการละเมิดต่อสิทธิพลเมือง ตามข้อ ๒๖ แห่งกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิ
ทางการเมื อ ง โดยถื อ เป็ น การเลื อ กปฏิ บั ติ โ ดยไม่ เ ป็ น ธรรมต่ อ ชาวบ้ า น และเป็ น การละเมิ ด สิ ท ธิ ท าง
เศรษฐกิจ ตามข้อ ๑๑ แห่งกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
เรือ่ งทีม่ กี ารร้องเรียนต่อ กสม. เช่น การถูกแจ้งความด�ำเนินคดี กรณีสวนป่าคอนสาร
อ�ำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ โดย กสม. ได้จัดให้มีการประชุมเพื่อรับฟังข้อเท็จจริงจากชาวบ้านผู้ได้รับ
ผลกระทบ และรับฟังความเห็นจากนักวิชาการด้านสิง่ แวดล้อม โดยได้รวบรวมข้อมูลและรับทราบข้อเท็จจริง
เกี่ยวกับแบบจ�ำลองการคิดค่าเสียหาย
(๙) สถานการณ์การละเมิดสิทธิมนุษยชนด้านการจัดการที่ดิน
สถานการณ์การเรียกร้องให้มีการจัดพื้นที่ท�ำกินของประชาชนที่ทับซ้อนกับที่ดินของรัฐให้
เป็นโฉนดชุมชน เพื่อรับรองสิทธิในการอยู่อาศัยและท�ำกินของประชาชนในพื้นที่ให้มีความมั่นคงในที่อยู่
อาศั ย และที่ ท� ำ กิ น รวม ทั้ ง รั บ รองสิ ท ธิ ชุ ม ชนในการจั ด การทรั พ ยากร ทั้ ง นี้ มี ชุ ม ชนที่ เรี ย กร้ อ งให้ มี
การรับรองสิทธิในลักษณะโฉนดชุมชน ซึง่ ยืน่ ขอขึน้ ทะเบียนโฉนดชุมชนตามระเบียบจากส�ำนักนายกรัฐมนตรี
จ�ำนวน ๑๑ ชุมชน เช่น บ้านพรสวรรค์ จังหวัดเชียงใหม่ และพื้นที่ในเขตอุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขาย่า