ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ สิทธิเชิงกลุ่มหรือสิทธิร่วมกัน สิทธิเชิงปัจเจกบุคคล มาตรา ๑๗ สิทธิอย่างสมบูรณ์ภายใต้กฎหมายแรงงานของ มาตรา ๑๗ สิทธิภายใต้กฎหมายแรงงานของประเทศตน ประเทศตนและกฎหมายแรงงานระหว่างประเทศ และกฎหมายแรงงานระหว่างประเทศ และสิทธิที่จะไม่ถูก เลือกปฏิบัติด้านแรงงาน การจ้างงานหรือค่าจ้างแรงงาน มาตรา ๑๘ สิทธิที่จะมีส่วนร่วมในการตัดสินใจในเรื่องที่จะ มีผลกระทบต่อสิทธิของตน โดยผ่านตัวแทนจากชนเผ่าเข้า ร่วมในกระบวนการนี้ มาตรา ๒๐ สิทธิที่จะธ�ำรงรักษาและพัฒนาระบบหรือ สถาบันทางการเมือง เศรษฐกิจและสังคม มีสิทธิในการ ยังชีพและการพัฒนาด้วยวิธีการต่าง ๆ อย่างมั่นคง และ มีสิทธิที่จะเข้าร่วมอย่างอิสระในกิจกรรมด้านประเพณีและ เศรษฐกิจ มาตรา ๒๑ สิทธิท่ีจะปรับปรุงพัฒนาสภาพทางเศรษฐกิจ และสังคมของตนให้ดีขึ้น ซึ่งรวมถึงการศึกษา การจ้างงาน การฝึกอาชีพ บ้านเรือน การส่งเสริมอนามัย ความมั่นคง ทางสังคมและเศรษฐกิจ โดยปราศจากการถูกเลือกปฏิบัติ มาตรา ๒๓ สิ ท ธิ ที่ จ ะก� ำ หนดและล� ำ ดั บ ความส� ำ คั ญ ก่ อ นหลัง เรื่องการพัฒนาและยุทธศาสตร์เพื่อให้มีสิทธิ ในการพัฒนา มาตรา ๒๔ สิทธิในเรื่องยาพื้นบ้านและธ�ำรงไว้ซึ่งวิธีการ มาตรา ๒๔ สิทธิที่จะเข้ารับบริการทางสุขภาพและสังคม รักษาสุขภาพ รวมไปถึงการอนุรักษ์สมุนไพร สัตว์ และ ทุกประเภท โดยไม่มกี ารเลือกปฏิบตั ิ และสิทธิอย่างเท่าเทียม แร่ธาตุต่าง ๆ ที่ส�ำคัญที่ใช้เพื่อการรักษา ที่จะมีสุขภาพทางร่างกายและจิตใจตามมาตรฐานสูงสุดที่ พึงจะมีได้ มาตรา ๒๕ สิทธิที่จะธ�ำรงและสร้างความเข้มแข็งในเรื่อง ความสัมพันธ์ทางจิตวิญญาณที่มีต่อที่ดิน อาณาเขต น�้ำ ชายฝั่ง และทรัพยากรที่ตนเคยเป็นเจ้าของหรือครอบครอง และมีสิทธิที่จะสนับสนุนส่งเสริมให้คนรุ่นหลังได้ปฏิบัติเช่น เดียวกัน มาตรา ๒๖ สิทธิในที่ดิน อาณาเขต และทรัพยากรที่ตนเคย เป็นเจ้าของครอบครอง เคยใช้สอย หรือเคยได้มา และสิทธิ ที่จะเป็นเจ้าของ ใช้ประโยชน์ พัฒนา และควบคุม ที่ดิน อาณาเขตและทรัพยากร และรวมถึงสิ่งอื่น ๆ ซึ่งเคยครอบ ครองโดยเหตุผลที่เป็นเจ้าของแต่ดั้งเดิมหรือเคยประกอบ อาชีพแบบดั้งเดิม หรือเคยใช้แต่ดั้งเดิมมา 74