ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ • • • • • • • • Economic, Social and Cultural Rights - ICESCR) อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ (Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women - CEDAW) พิธีสารเลือกรับอนุสัญญาว่าด้วยการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ (Optional Protocol to the CEDAW) อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก (Convention on the Rights of the Child - CRC) พิธสี ารเลือกรับของอนุสญ ั ญาว่าด้วยสิทธิเด็ก เรือ่ ง การขายเด็ก การค้าประเวณี และสือ่ ลามกเกีย่ วกับเด็ก (Optional Protocol to the CRC on the Sale of Children, Child Prostitution and Child Pornography) พิธีสารเลือกรับของอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก เรื่อง ความเกี่ยวพันของเด็กในความขัดแย้งกันด้วยก�ำลัง อาวุธ (Optional Protocol to the CRC on the Involvement of Children in Armed Conflicts) อนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกประติบัติทางเชื้อชาติในทุกรูปแบบ (Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination - CERD) อนุสัญญาว่าด้วยการต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย�่ำยีศักดิ์ศรี (Convention Against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment - CAT) อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ (Convention on the Rights of Persons with Disabilities - CRPD) นอกจากบทบัญญัติตามรัฐธรรมนูญ และพันธกรณีตามเอกสารระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชนที่ ประเทศไทยมีพันธกรณีที่จะต้องปฏิบัติตามแล้ว จารีตประเพณีระหว่างประเทศที่เกี่ยวด้วยสิทธิมนุษยชน หลักกฎหมาย ทั่วไป ข้อมติ ค�ำวินิจฉัยขององค์การระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชน อันเป็นที่มาของกฎหมายระหว่างประเทศ และที่ อยู่ในระดับที่นักวิชาการเรียกว่า Soft law ซึ่งเป็นกฎเกณฑ์ที่มีแนวโน้มที่จะพัฒนาเป็นกฎหมายระหว่างประเทศ เพราะ นานาประเทศต่างเห็นว่าเป็นสิ่งที่พึงปฏิบัติ (law as it should be) เหล่านี้ก็สามารถน�ำมาเป็นแนวทางในการคุ้มครอง สิทธิมนุษยชนภายในประเทศได้อย่างครอบคลุม ด้วยเหตุผลที่ได้กล่าวไว้ข้างต้นแล้ว ๑.๑.๓ การคุ้มครองสิ่งแวดล้อมในมิติของสิทธิมนุษยชน: ระดับสากล ในระดับกติกาสากลระหว่างประเทศนั้น การคุ้มครองสิ่งแวดล้อมเริ่มมีพัฒนาการที่เด่นชัดเมื่อมีการจัดท�ำ ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิ่งแวดล้อมของมนุษย์ ค.ศ. ๑๙๗๒ ณ กรุงสตอกโฮล์ม (ปฏิญญากรุงสตอกโฮล์ม) ซึ่งได้กล่าวถึง ความส�ำคัญของสิ่งแวดล้อมและสิทธิของมนุษย์ในสิ่งแวดล้อมเป็นครั้งแรก และในอีก ๒๐ ปีต่อมา จึงเกิดมีปฏิญญาสากล อีกฉบับที่วางหลักการเกี่ยวกับการจัดการและการพัฒนาสิ่งแวดล้อม กล่าวคือ ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิ่งแวดล้อมและการ พัฒนา ค.ศ. ๑๙๙๒ ณ กรุงริโอ เดอ จาเนโร (ปฏิญญากรุงริโอ) ปฏิญญาสากลทั้ง ๒ ฉบับนี้ได้วางกรอบแนวคิดส�ำคัญ เกี่ยวกับการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม และเป็นปฏิญญาตั้งต้นอันน�ำมาซึ่งพัฒนาการในการคุ้มครองหรือจัดการสิ่งแวดล้อมทาง กฎหมายระหว่างประเทศในเวลาต่อมา ทั้งนี้ ในการพิจารณาเรื่องการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมในมิติของ “สิทธิ” จ�ำต้องค�ำนึงถึงสิทธิทั้งสองประเภท ได้แก่ สิทธิเชิงเนื้อหา (Substantive Rights) และสิทธิเชิงกระบวนการ (Procedural Rights) 26