ความสัมพันธ์ระหว่างสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม
เพื่อการคุ้มครองสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน
F มาตรา ๕๖ ได้ก�ำหนดให้บุคคลมีสิทธิที่จะมีส่วนร่วมกับรัฐและชุมชนในการบ�ำรุงรักษาทรัพยากร
ธรรมชาติ ตลอดจนคุ้มครอง ส่งเสริม และรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม เพื่อให้สามารถด�ำรงชีพ
อยูไ่ ด้อย่างปกติและต่อเนือ่ ง ในสิง่ แวดล้อมทีจ่ ะไม่กอ่ ให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพอนามัย สวัสดิภาพ
หรือคุณภาพชีวิตของตน
F มาตรา ๕๙ ก�ำหนดถึงสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารทางด้านสิง่ แวดล้อม นอกจาก
มาตรา ๕๙ จะก�ำหนดถึงสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารทางด้านสิ่งแวดล้อมแล้ว
ยังก�ำหนดเพิ่มเติมอีกด้วยว่าเมื่อหน่วยงานตามที่ก�ำหนดในมาตรา ๕๙ ด�ำเนินโครงการใด ๆ ที่อาจ
ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิง่ แวดล้อมแล้ว ประชาชนผูไ้ ด้รบั ผลกระทบมีสทิ ธิแสดงความเห็นของตนต่อ
หน่วยงานของรัฐซึง่ เป็นผูด้ ำ� เนินการในเรือ่ งดังกล่าวได้ ตามกระบวนการรับฟังความเห็นของประชาชน
ทีก่ ฎหมายก�ำหนด
F มาตรา ๒๑๔ ก�ำหนดให้ประชาชนมีสิทธิที่จะออกเสียงประชามติ โดยความเห็นชอบของคณะ
รัฐมนตรีในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับเรื่องสิ่งแวดล้อมได้ภายใต้เงื่อนไขที่ก�ำหนดในรัฐธรรมนูญ
๓) สิทธิในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมด้านสิ่งแวดล้อม – การเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมด้าน
สิ่งแวดล้อมตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญนั้นประกอบด้วย
F มาตรา ๕๖ ได้ก�ำหนดให้บุคคลสามารถฟ้องร้องหน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ
ราชการส่วนท้องถิ่น หรือองค์กรอื่นของรัฐ เพื่อให้การด�ำเนินการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมตามที่
รัฐธรรมนูญก�ำหนดไว้ได้รับความคุ้มครอง
F มาตรา ๖๑ ได้ก�ำหนดให้บุคคลสามารถเสนอเรื่องราวร้องทุกข์ต่อรัฐได้เมื่อได้รับความเสียหาย
F มาตรา ๖๒ คุ้มครองสิทธิของบุคคลที่จะฟ้องร้องหน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ
ราชการส่วนท้องถิน่ หรือองค์กรอืน่ ของรัฐทีเ่ ป็นนิตบิ คุ คลให้รบั ผิดจากการกระท�ำหรือการละเว้น
การกระท�ำของข้าราชการ พนักงาน หรือลูกจ้างของหน่วยงานนั้น ๆ
๔) หน้าที่ของประชาชนในการปกป้องสิ่งแวดล้อม – ได้มีการก�ำหนดไว้ในมาตรา ๖๙ ให้ประชาชน
มีหน้าที่ในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตามที่กฎหมายก�ำหนด
๕) หน้าที่ของรัฐในการปกป้องสิ่งแวดล้อม – รัฐธรรมนูญได้ก�ำหนดหน้าที่ของรัฐในการปกป้อง
สิ่งแวดล้อมไว้ ดังนี้
F มาตรา ๕๖ ก�ำหนดให้รัฐมีหน้าที่จัดท�ำการศึกษาและประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม
โดยจะต้องให้มีองค์การอิสระซึ่งมีสมาชิกประกอบไปด้วยผู้แทนองค์การเอกชนด้านสิ่งแวดล้อม
และผู้แทนสถาบันอุดมศึกษาที่จัดการศึกษาด้านสิ่งแวดล้อมให้ความเห็นประกอบด้วย ในกรณีที่
จะด�ำเนินโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างร���นแรง
F มาตรา ๗๙ ก�ำหนดให้รฐั ต้องส่งเสริมและสนับสนุนให้ประชาชนมีสว่ นร่วมในการสงวน บ�ำรุงรักษา
และใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพอย่างสมดุล รวมทั้งมี
115