ކުރެވިފައިވާކަމަށާއި މިއެކްޝަން ޕްލޭންގައި ސިވިލް އެންޖީއޯ ތަކާއި ސަރުކާރުގެ ކަމާ ގުޅޭ އިދާރާތައް ހިމެނޭހެން ،ޝޯޓް ޓާރމް،
މީޑިއަމް ޓާމް އަދި ލޯންގް ޓަރމް އެކްޝަންތަކެއް ހިމެނޭކަމަށާ އަދި އެކްޝަން ޕްލޭނަކީ ރެޑިކަލައިޒޭޝަން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި
ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތްތަކެއް ތަރުތީބުކުރެވި ޑިވެލޮޕް ކުރެވިފައި އޮތް އެކްޝަން ޕްލޭނެއް ކަމަށާއި މި އެކްޝަން ޕްލޭން މިހާރު
އޮތީ އިމްޕްލިމެންޓޭޝަން ލެވެލްގައި ކަމަށާ އަދި މި އެކްޝަން ޕްލޭންގައި ޖެންޑަރ މިނިސްޓްރީގެ ރޯލަކަށް ވާނީ ޖެންޑަރ
ރެސްޕޮންސިވް އެންގަލަކުން މަސައްކަތް ކުރުން ކަން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
363
244.ކައުންޓަރ-ޓެރަރިޒަމާ ގުޅޭގޮތުން 01މައްސަލައެއް ކޮމިޝަނުން ދަނީ ތަޙްޤީޤުކުރަމުންނެވެ
.18ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤު
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 21ވަނަ ލިބިގެންވެއެވެ.
މާއްދާގެ ދަށުން ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުކޮށްދިނުމުގެ
އ.ދގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީއިން 1966ވަނަ އަހަރު
ގޮތުން ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ “ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ،ދިރިހުރުމުގެ ވުޖޫދަށް ގެނެސްފައިވާ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަދަނީ އަދި ސިޔާސީ
ޙައްޤާއި ،އަމިއްލަ މިނިވަންކަމާއި ،ނަފްސު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ މުޢާހަދާގައި ދިވެހިރާއްޖެއިން ވަނީ 19
365
ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ .ފަހެ ،މި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16ސެޕްޓެންބަރު 2006ގައި ސޮއިކޮށް ތަސްދީޤުކޮށްފައެވެ.
364
ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތީން ހަދައިފައިވާ
ޤާނޫނުތަކާ އެއްގޮތަށް މެނުވީ އެއްވެސް މީހެއްގެ ކިބައިން،
މިއިން ޙައްޤެއްގެ ނުވަތަ މިނިވަންކަމެއްގެ އެއްވެސް މިންވަރެއް
ނިގުޅައިގަނެވިގެނެއް ނުވާނެއެވެ”.
(ދިވެހިރާއްޖޭގެ
9/2014
ނަންބަރު
ޤާނޫނު
ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު)ގެ 110ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)ގައި ގަސްދުގައި
މީހަކު މެރުމަކީ ކުށެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ .އަދި
މި ކުށަކީ ޖިނާޔަތުގެ 1ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެއްކަމަށް
ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ .މި ޤާނޫނުގެ 111ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
ގައި މީހަކު ކުރާ ފަރުވާ ކުޑަ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން އެހެން
މީހަކު މަރުވެއްޖެނަމަ އެ ޢަމަލު އެކުރާ މީހާ އެކުރަނީ
ކުށެއްކަމަށް ބަޔާންކޮށް މިއީ ޖިނާޔަތުގެ 2ވަނަ ދަރަޖައިގެ
ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
ބައިނަލްއަޤްވާމީ މަދަނީ އަދި ސިޔާސީ ޙައްޤުތަކާބެހޭ
މުޢާހަދާގެ 6ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ،ކޮންމެ އިންސާނަކަށްވެސް
ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤުލިބިގެންވެއެވެ .އަދި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ
ގޮތުގެ މަތީން މެނުވީ ،އެއްވެސް މީހެއްގެ ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤު،
ނިގުޅައިގަނެވިގެން ނުވާނެކަމާއި ،މަރުގެ އަދަބު އުވާނުލާ
ޤައުމުތަކުން ��އެ އަދަބު ތަންފީޛުކުރަންވާނީ ،އެއަދަބު ލިބިދޭ
ކުށްކުރިއިރު އެކުލަވާލެވިފައިވާ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑުގެ ތެރެއިން،
މި މުޢާހަދާއާއި ޖެނޮސައިޑް ހުއްޓުވުމާއި ،ޖެނޮސައިޑްގެ ކުށަށް
އަދަބު ދިނުމާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާގައިވާ ކަންތައްތަކާ
ޚިލާފުނުވާނޭ ގޮތެއްގެމަތިންކަމާއި ،މަރުގެ ޙުކުމް އިއްވިފައިވާ
މީހުންނަށްވެސް ޢަފޫއަށް އެދުމާއި އަދަބު ކުޑަކޮށްދިނުމަށް
އެދުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާކަމާއި ،ޢުމުރުން 18އަހަރު ނުފުރޭ
ކުޑަކުދިންނާއި މާބަނޑު އަންހެނެއްގެ މައްޗަށް މަރުގެ އަދަބު
ތަންފީޒުކޮށްގެން ނުވާނެކަމާއި ،މި މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވެފައިވާ
ދައުލަތަކުން މަރުގެ އަދަބު އުވާނުލުމަށް ނުވަތަ އުވާލުން
ފަސްކުރުމަށް މި މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އެއްވެސް
366
މަފްހޫމެއް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނޭކަން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 1204ވަނަ މާއްދާގައި
ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން “މީހެއްގެ މައްޗަށް މަރުގެ ޙުކުމް
ކުރުމަށްޓަކައި ،ދައުލަތުން ކުށުގެ އެންމެހައި ރުކުންތައް
ސާބިތު ކޮށްދޭންޖެހެއެވެ .އަދި އެމީހަކު އެކުރި ކުށަކީ އެހެން
އެއްވެސް ކުށަކަށް ވުރެ ބޮޑު ކުށެއް ކަމާއި ،އަދި އެ ކުށް
ޢަމަލުކުރުމަށް
ތަސްދީޤުކޮށް
ދިވެހިރާއްޖެއިން
ކުރުމުގެ ނިޔަތް އެމީހެއްގެ އޮތްކަން ޢަމަލީގޮތުން ޔަޤީންކުރެވޭ އެއްބަސްވެފައިވާ ‘ބައިނަލްއަޤްވާމީ ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތަކާ ގުޅޭ
މިންވަރަށް ދައުލަތުން ސާބިތުކޮށްދޭންވާނެއެވެ”.
މުޢާހަދާ’ގެ 6ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ،ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤަކީ
އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ އާންމު ޤަރާރުގެ 3ވަނަ ކޮންމެ ކުއްޖަކަށްވެސް ޠަބީއީގޮތުން ލިބިގެންވާ ޙައްޤެއްކަން
މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެމަތިން ހަމަ ކޮންމެ ދައުލަތްތަކުން ބަލައިގަތުމާއެކު ،ކުޑަކުދިންގެ ދިރިތިބުމާއި
މީހަކަށްވެސް ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤާއި ،މިނިވަންކަމުގެ ޙައްޤާއި ،ތަރައްޤީ ،ވީއެންމެ ބޮޑަކަށް މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވާ ހުރިހާ
367
ތިމާގެ ހަށިގަނޑާއި ނަފްސުގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ޙައްޤު ދައުލަތްތަކުން ޔަޤީން ކޮށްދޭންޖެހެއެވެ.
70
މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް 2020
ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ