‫‪ 4.6‬އަނިޔާ ާއއި ފުރައްސާރަ‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ހުންނަ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމާއި މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނުގެ‬ ‫‪ 2‬ވަނަ މައްދާގެ (ހ)ގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް‪،‬‬ ‫ގޭތެރެއިންނާއި‪ ،‬ގެއިންބޭރުން ލިބިދާނެ އަނިޔާވެރިކަމާއި‬ ‫ގޯނާތަކުންނާއި‪،‬‬ ‫އިހާނެތި‬ ‫ޢަމަލުތަކާއި‬ ‫ލާއިންސާނީ‬ ‫ފުރައްސާރަކުރުމުންނާއި‪ ،‬އެމީހުންގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަމުގެ‬ ‫ސަބަބުން އެމީހުންގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފުން ފަދަ‬ ‫އެންމެހާ ކަންކަމުން އެމީހުން ހިމާޔަތްކުރަންވާނެކަމަށް‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ހުންނަ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ހިމާޔަތްކުރުމާބެހޭ މުޢާހަދާގެ ‪ 16‬ވަނަ މާއްދާގައި‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން‬ ‫ޖިސްމާނީ‪ ،‬ޖިންސީ އަދި ނަފްސާނީ އަނިޔާއިން ރައްކާތެރިކުރުން‬ ‫ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކާ އަޅަންޖެހޭ އެންމެހާ ޤާނޫނީ‪ ،‬އިދާރީ އަދި‬ ‫އަދުލު އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމާ ގުޅޭ އެހެނިހެން ފިޔަވަޅުތައް‬ ‫އަޅަންވާނެއެވެ‪.‬‬ ‫ ‪101.‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް ލިބޭ އަނިޔާގެ މައްސަލަތައް ދެނެގަތުމުގައި ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ހުރިކަން‬ ‫ފާހަގަކުރެވުނެވެ‪.‬‬ ‫އަދި މިފަދަ މައްސަލަތައް ރިޕޯޓު ކުރުމަށް ފަސްޖެހޭކަމާއި ރިޕޯޓުކުރެވޭ މައްސަލަ މަދުކަން ލިބުނު މަޢުލޫމާތުން‬ ‫ފާހަގަކުރެވުނެވެ‪ .‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުޑަކުދިންނަށް އަނިޔާ ލިބުމުން ބުނަން ނޭނގޭކަމާއި ބެލެނިވެރިންނަށް އަނިޔާގެ‬ ‫އެއްވެސް އަމަލަކަށް ހުށަހެޅިފައިވާކަން ފާހަގަ ކުރުމަށް ދަތިވާކަމާއި ޢާއްމު ގޮތެއްގައި މިފަދަ އަނިޔާގެ މައްސަލަ ފާހަގަކުރެވެނީ‬ ‫ޓީޗަރުންނާއި ޑޮކްޓަރުންނަށްކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪121‬‬ ‫ހަމައެހެންމެ‪ ،‬ޢާއްމުގޮތެއްގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކާއި‬ ‫ކުދިން އަނިޔާއަށް ހުށަހެޅެނީ ގޭތެރެއިން ކަމަށް ވުމަކީވެސް މިފަދަ މައްސަލަތައް ރިޕޯޓުކުރުން މަދުވާ ސަބަބެއްކަން ލިބުނު‬ ‫މަޢުލޫމާތުން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪122‬‬ ‫ ‪102.‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކަށް އަނިޔާގެ މައްސަލަތައް ހުށަހެޅުމަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ އިންތިޒާމް ތަންފީޛީ‬ ‫އިދ��ރާތަކުގައި ހަމަޖެހިފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪ .‬އެގޮތުން‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން ހުށަހަޅާ އަނިޔާގެ މައްސަލަތަކުގައި‬ ‫ބަޔާންނެގޭނެ މަގު ފުލުހުންގެ މުއައްސަސާގައި ފަހިވެފައި ނެތުމުގެ ސަބަބުން މައްސަލަ ބެލުމުގައި ދަތިތަކާ ދިމާވާކަން ލިބުނު‬ ‫މަޢުލޫމާތުން ފާހަގަކުރެވުނެވެ‪.‬‬ ‫‪123‬‬ ‫މީގެ އިތުރުން ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅޭ އަނިޔާގެ މައްސަލަތަކުގައި ސިއްރު ހިފެހެއްޓިފައިނުވާކަން‬ ‫ލިބުނު މަޢުލޫމާތުން ފާހަގަކުރެވުނެވެ‪.‬‬ ‫‪124‬‬ ‫ ‪103.‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ އަންހެނުންނާއި އަންހެންކުދިން އަނިޔާއަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތުބޮޑުކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫އެގޮތުން‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ އަންހެނުންނާއި އަންހެންކުދިން ޢާއިލާއިން ސްޓެރެލައިޒްކުރުވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވާއިރު‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ އަންހެނުންނާއި އަންހެންކުދިން ހަށިވިއްކުމުގެ ވިޔަފާރީގައި ބޭނުންކުރާކަން ލިބުނު މަޢުލޫމާތުން‬ ‫ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪ .‬އަދި މި ހާލަތުގައި ތިބޭ ކުދިންނަށް ރުހުން ދިނުމަކީ ކޮބާކަން އެގިފައިނުވާކަމާއި‪ ،‬އަދި ރުހުން ދިނުމުގެ ބާރު‬ ‫އެކުދިންނަށް ލިބިގެންނުވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪125‬‬ ‫ ‪104.‬ނަފްސާނީ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ހޯދަމުންދާ ފަރާތްތައް އަނިޔާއަށް ހުށަހެޅިގެން ރިޕޯޓުކުރެވޭ އަދަދު އެހެނިހެން ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ހުންނަ މީހުންނާ އަޅާބަލާއިރު ގިނަކަން ފަހަގަކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪126‬‬ ‫ ‪105.‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުޑަކުދިން ރިސްޓްރެއިންކޮށްފައި ބައިތިއްބާކަން ލިބުނު މައުލޫމާތުން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪127‬‬ ‫ހަމައެހެންމެ ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ ކުޑަކުދިންގެ ބޭނުން ނަހަމަގޮތުގައި ހިފާކަމާއި‪ ،‬އެގޮތުން ޑްރަގް ވިޔަފާރީގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ހުންނަ ކުދިން ބޭނުންކުރާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫‪128‬‬ ‫ ‪106.‬ޢުމުރުން ދުވަސްވެފައިވާ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުން ގެވެށި އަނިޔާއަށް ހުށަހެޅޭކަމަށް މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫އެގޮތުން ޢުމުރުން ދުވަސްވެފައިވާ މީހުން ގިނައިން ތަހައްމަލްކުރަން ޖެހޭނީ މާލީ ގޮތުން ކުރާ ދަތިކުރުމާއި‪ ،‬ޕެންޝަންގެ ގޮތުގައި‬ ‫ލިބޭ ފައިސާ ކޮންޓްރޯލްކުރަނީ ޢާއިލާގެ މީހުންކަން ލިބުނު މަޢުލޫމާތުން ފާހަގަކުރެވުނެވެ‪.‬‬ ‫މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް ‪2020‬‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ‬ ‫‪129‬‬ ‫‪39‬‬