รายงานการศึกษาวิจัย บทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ในการคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนของภาคเอกชน
3.2
บทบาทตามกฎหมาย และ
พันธกรณีระหว่างประเทศ
3.2.1 พระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2542
พระราชบัญญัติคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พ.ศ. 2542 กำ�หนดอำ�นาจหน้าที่
ในการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนไว้ โดยบัญญัติเรื่องการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน
ไว้ในหมวด ๓ ซึ่งกำ�หนดวิธีการรับเรื่องราวร้องเรียนการละเมิดสิทธิมนุษยชน เพื่อนำ�ไปสู่การ
ตรวจสอบข้อร้องเรียนดังกล่าวของคณะกรรมการไว้ ตลอดจนกำ�หนดกระบวนการตรวจสอบ
การละเมิดสิทธิ ทั้งกรอบระยะเวลาการตรวจสอบ วิธีการแจ้งผลการตรวจสอบต่อผู้ร้องเรียน
สภาพบังคับ และการดำ�เนินการแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชน โดยมีอ�ำ นาจให้ตงั้ คณะกรรมการ
หรืออนุกรรมการดำ�เนินการดังกล่าว
จากที่กล่าวมาข้างต้น คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ จึงได้กำ�หนดให้มีระเบียบ
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการในการตรวจสอบการละเมิด
สิทธิมนุษยชน พ.ศ. 2558 ขึ้น เพื่อกำ�หนดวิธีการ ขั้นตอน ขอบเขตอำ�นาจของคณะกรรมการหรือ
อนุกรรมการ ในการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน ตลอดจนการดำ�เนินการให้เป็นไปตาม
ผลของการตรวจสอบ ทั้งที่เป็นกรณีที่พบว่า เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน หรือเป็นการปฏิบัติที่
ไม่เป็นธรรม หรือเป็นกรณีที่สมควรได้รับการแก้ไขปัญหาเชิงนโยบาย เพื่อให้มีผลในทางปฏิบัติ
ต่อผู้ที่เกี่ยวข้องต่อไป
เมือ่ พิเคราะห์ตามพระราชบัญญัตคิ ณะกรรมการสิทธิมนุษยชน พ.ศ. 2542 ในสาระสำ�คัญ
เห็ น ว่ า มู ล เหตุ ที่ บุ ค คลหรื อ องค์ ก ารเอกชนด้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนที่ ทำ � ให้ ผู้ มี สิ ท ธิ ยื่ น คำ � ร้ อ งต่ อ
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำ�หนดไว้มีด้วยกัน 2 ประการ
กล่าวคือ การละเมิดสิทธิมนุษยชน และการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม ซึ่งเกิดจากการปฏิบัติจากองค์กร
หรือหน่วยงานที่ใช้อำ�นาจรัฐเป็นสำ�คัญ
33