รายงานการศึกษาวิจัย บทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ในการคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนของภาคเอกชน
ขณะเดียวกัน ในปี พ.ศ. 2557 รายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ (TIP Report 2015)
ประจำ�ปี พ.ศ. 2557 ของกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกาได้จัดให้ประเทศไทย
อยู่ในบัญชีกลุ่ม ที่ 3 (Tier 3) หรือกลุ่มประเทศที่มีการค้ามนุษย์ระดับเลวร้ายที่สุด จากการ
ที่ประเทศไทยดำ�เนินการไม่สอดคล้องกับมาตรฐานขั้นต่ำ�ของกฎหมายสหรัฐอเมริกา
และไม่มีความพยายามแก้ไขปัญหา สหภาพยุโรปได้ออกใบเหลืองเพื่อตักเตือนไทย
อย่างเป็นทางการ เนื่องจากไทยไม่มีการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรมในเรื่องการทำ�
ประมงผิดกฎหมาย ไม่รายงาน และไร้การควบคุมหรือไร้กฎระเบียบ IUU (Illegal,
Unreported and Unregulated Fishing) ประเด็นที่ถูกจับตามองมากเป็นพิเศษ
คื อ การทำ � ประมงโดยไม่ ไ ด้ รั บ อนุ ญ าตหรื อ ใช้ เ ครื่ อ งมื อ จั บ ปลาที่ ผิ ด กฎหมาย และ
ปัญหาการใช้แรงงานทาส นอกจากกิจการประมงแล้ว ยังพบว่า เหยื่อการค้ามนุษย์
ยังถูกใช้ในกิจการสิ่งทอระดับล่าง โรงงาน การทำ�งานบ้าน ธุรกิจบริการทางเพศ รวมถึง
การถูกบังคับให้เป็นขอทานด้วย
ด้านการละเมิดสิทธิชุมชนและสิ่งแวดล้อม
มั ก เกี่ ย วข้ อ งกั บ การลงทุ น ขนาดใหญ่ ที่ ส่ ง ผลกระทบต่ อ ความเป็ น อยู่ ข องชุ ม ชน
ตลอดทั้งปี พ.ศ. 2557 กสม. ได้รับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับสิทธิชุมชนในการเข้าถึงและ
จัดการทรัพยากรธรรมชาติ จำ�นวน 87 เรื่อง จากเรื่องร้องเรียนทั้งหมด 689 เรื่อง
คิ ด เป็ น ร้ อ ยละ 12.6 เรื่ อ งเหล่ า นี้ เ กี่ ย วข้ อ งกั บ ผลกระทบจากการบริ ห ารจั ด การ
ทรัพยากรน้ำ� เหมืองแร่ โครงการพัฒนาต่างๆ อุตสาหกรรม ตลอดจนผลกระทบจาก
การพัฒนาพลังงาน โรงไฟฟ้า และปิโตรเลียม ส่งผลกระทบต่อสิทธิของประชาชน
และชุ ม ชนในด้ า นต่ า งๆ เช่ น สิ ท ธิ ใ นการได้ รั บ ข้ อ มู ล ข่ า วสารจากหน่ ว ยงานของรั ฐ
สิ ท ธิ ใ นการมี ส่ ว นร่ ว มของประชาชน และการแสดงความคิ ด เห็ น ก่ อ นการดำ � เนิ น
โครงการ นอกจากนี้ เมื่ อ มี ก ารดำ � เนิ น โครงการเหล่ า นี้ ใ นพื้ น ที่ มี ทั้ ง กลุ่ ม ที่ ไ ด้ รั บ
ผลประโยชน์ รวมทั้ ง ได้ รั บ การสนั บ สนุ น จากเจ้ า ของโครงการ และกลุ่ ม ที่ ไ ด้ รั บ
ผลกระทบจากโครงการ จนทำ � ให้ เ กิ ด ปั ญ หาความขั ด แย้ ง ในพื้ น ที่ (คณะกรรมการ
สิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, 2558)
กรณีบริษัทเหมืองแร่ที่ดำ�เนินการขุดเจาะแร่ทองคำ� และปิโตรเลียมในพื้นที่ภาคเหนือ
และภาคอีสานของไทยเป็นประเด็นที่กล่าวถึงอย่างกว้างขวางและสะท้อนให้เห็นถึง
การละเมิ ด สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนของธุ ร กิ จ ในรู ป แบบต่ า งๆ อย่ า งชั ด เจน และเกี่ ย วข้ อ งกั บ
การดำ�เนินธุรกิจข้ามชาติ ขณะที่ผลกระทบจากกิจการเหมืองแร่ส่งผลให้มีประชาชน
เสียชีวิต และป่วยจากสารพิษที่อยู่ใกล้เคียงพื้นที่เหมืองแร่ จนนำ�ไปสู่การเรียกร้องให้
ปิดเหมืองเพื่อฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม
25