รายงานการศึกษาวิจัย บทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ในการคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนของภาคเอกชน
2.1
สถานการณ์การละเมิดสิทธิมนุษยชน
จากภาคเอกชนในประเทศ
แม้ ป ระเทศไทยจะยั ง ไม่ มี ก ารเก็ บ ข้ อ มู ล เกี่ ย วกั บ ประเด็ น
สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนกั บ ธุ ร กิ จ โดยตรงและเป็ น ระบบ แต่ ส ามารถทำ �
ความเข้าใจสถานการณ์ของการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่เกิดขึ้นใน
ภาคธุรกิจได้จากรายงานขององค์กรด้านสิทธิมนุษยชนต่างๆ และจากรายงานที่เผยแพร่ผ่านสื่อ
รวมถึงการเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้เชี่ยวชาญที่ทำ�งานด้านการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
ทั้งนักวิชาการ ทนายความ และตัวแทนองค์กรพัฒนาเอกชน ทั้งนี้ ถ้าวัดจากสถิติการร้องเรียน
ต่อ กสม. ระหว่างปี พ.ศ. 2554 - 2557 สามารถสรุปภาพรวมสถานการณ์การละเมิดสิทธิมนุษยชน
ในภาคธุรกิจไทยได้เป็น 3 ประเภทสำ�คัญ ได้แก่ สิทธิแรงงาน สิทธิแรงงานข้ามชาติ และสิทธิชุมชน
ด้านสิทธิแรงงาน
ในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2554 - 2556 คดีที่เข้าสู่ศาลแรงงานมากที่สุด 3 อันดับแรก
คื อ การเลิ ก จ้ า งที่ ไ ม่ เ ป็ น ธรรม การไม่ ป ฏิ บั ติ ต ามกฎหมายคุ้ ม ครองแรงงาน
และการไม่ปฏิบัติตามสัญญาจ้างหรือข้อตกลงระหว่างนายจ้างและลูกจ้างตามข้อมูล
ของสำ�นักงานประกันสังคม นอกจากนี้ จากการตรวจสอบการละเมิดกฎหมายจ้างงานเด็ก
ในสถานประกอบการ แรงงานเด็กเหล่านี้ทำ�งานในภาคเกษตรกรรม อุตสาหกรรม
การผลิตเสื้อผ้า อุตสาหกรรมแปรรูปอาหารทะเล อุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการประมง
และภาคอุตสาหกรรมที่ไม่เป็นทางการซึ่งเป็นการละเมิดมาตรฐานสากล รวมทั้ง ทำ�งาน
อยู่ในภาคบริการ ได้แก่ ปั๊มน้ำ�มัน อุตสาหกรรมขนาดย่อม ร้านอาหาร ซึ่งทั้งหมดนี้
เป็นการละเมิดมาตรฐานสากล (กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา, 2557)
23