รายงานการศึกษาวิจัย บทบาทของสถาบันสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ในการคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนของภาคเอกชน
1.1
ความสำ�คัญของปัญหา
ประเด็นการละเมิดสิทธิชุมชนและสิทธิมนุษยชนเป็นประเด็น���ำ�คัญทั้งในระดับระหว่าง
ประเทศและภายในประเทศ การดำ�เนินธุรกิจนั้นมีทั้งส่วนที่สร้างสรรค์และสร้างผลกระทบต่อ
ชุมชนโดยรอบและสังคมโดยรวม เพื่อรับมือต่อการคุ้มครองการละเมิดสิทธิมนุษยชนขององค์กร
ภาคเอกชนในระดับระหว่างประเทศ สหประชาชาติจึงได้ให้ความเห็นชอบกับหลักการชี้แนะว่าด้วย
ธุรกิจและสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (United Nations Guiding Principles on Business
and Human Rights - UNGP) เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2554 1 โดยสาระสำ�คัญของหลักปฏิบัตินี้
เพื่อเป็นแนวทางให้รัฐและองค์กรภาคเอกชนที่มีหน้าที่ บนฐานของความสมัครใจ (voluntary soft
- law approach) ตามกรอบ ดังนี้
(1) รัฐมีหน้าที่ในการคุ้มครองสิทธิมนุษยชน
(2) องค์กรภาคเอกชนมีหน้าที่เคารพสิทธิมนุษยชน และ
(3) ภาครัฐ ภาคเอกชน และกลุ่มธุรกิจควรจัดให้มีช่องทางการเยียวยาเหยื่อ
ที่ถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนจากองค์กรภาคเอกชน
หลักการนี้ได้รับการสนับสนุนจากรัฐ ภาคประชาสังคม และภาคเอกชน เมื่อแรกประกาศใช้
ดังเห็นได้จากองค์กรภาคเอกชนข้ามชาติและองค์กรภาคเอกชนขนาดใหญ่ต่างมีการประกาศรับรอง
หลักการสิทธิมนุษยชนตามแนวทางของหลักปฏิบัตินี้ อย่างไรก็ตาม หลักปฏิบัตินี้จะเกิดผลได้
จริงก็ต่อเมื่อทั้งภาครัฐและภาคเอกชนนำ�ไปวางแนวทางการปฏิบัติร่วมกัน (Implementation)
ซึ่งภายหลังการประกาศใช้บังคับก็พบว่า แนวปฏิบัติที่อยู่บนฐานของความสมัครใจอาจไม่เพียงพอ
1
ดูรายละเอียดเพิ่มเติมใน http://www.ohchr.org/Documents/Publications/GuidingPrinciplesBusiness
HR_EN.pdf
15