เหลือต�ำ่ กว่าร้อยละ ๒ เนือ่ งจากกลุม่ ผูต้ ดิ เชือ้ เอชไอวีสามารถเข้าถึงการรับบริการในระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าได้๑๘๕
ในส่วนการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด กระทรวงสาธารณสุขได้มีแผนพัฒนาระบบบริการสุขภาพ สาขายาเสพติด
ให้ผู้เสพยาสามารถเข้าถึงการรักษาในโรงพยาบาลของรัฐจ�ำนวน ๙๙๗ แห่งทั่วประเทศ โดยถือว่าการติดยาเสพติดเป็น
ปัญหาทางสุขภาพ๑๘๖ และในปี ๒๕๖๐ มีข้อมติของสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ เรื่อง ชุมชนเป็นศูนย์กลางในการป้องกันและ
แก้ไขปัญหายาเสพติด ซึ่งเป็นนโยบายสาธารณะที่ส�ำคัญในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวที่ไม่ได้จ�ำกัดเพียงการรักษาพยาบาล
ผูเ้ สพยาในสถานพยาบาลเท่านัน้ แต่ยงั เน้นบทบาทของชุมชนในการมีสว่ นร่วม โดยมีพนื้ ทีต่ ำ� บลท่าฉนวน อ�ำเภอกงไกรลาศ
จังหวัดสุโขทัยเป็นตัวอย่างผลการปฏิบัติงานที่ดี (best practice)๑๘๗
• ปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพ (health determinants) การเข้าถึงสิทธิด้านสุขภาพมิได้จ�ำกัดเพียงการเข้าถึงสิทธิ
ในการรับการรักษาพยาบาลเท่านั้น แต่ได้ขยายไปยังปัจจัยที่มีผลต่อสุขภาพ ซึ่งหลายกรณีเชื่อมโยงไปยังสิทธิในอาหาร
ได้แก่ การใช้สารเคมีป้องกันและก�ำจัดศัตรูพืช มาตรการและสภาพแวดล้อมที่เป็นกิจกรรมการโฆษณาอาหารที่เกี่ยวกับ
สุขภาพ โดยเฉพาะสารอาหารทดแทนนมแม่ โดยในปี ๒๕๖๐ สิทธิด้านสุขภาพเกิดความถดถอยในมิติของปัจจัยที่มีผลต่อ
สุขภาพ เนื่องจากพบว่า ในเดือนพฤศจิกายน ๒๕๖๐ กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ต่อทะเบียน
ใบอนุญาตให้สามารถใช้สารเคมีพาราควอต๑๘๘ ต่อไปอีก ๖ ปี๑๘๙ ซึ่งสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๕๕) ได้มี
ข้อมติเกี่ยวกับความปลอดภัยทางอาหาร : การแก้ไขปัญหาจากสารเคมีจ�ำกัดศัตรูพืช และข้อมติเกี่ยวกับการพัฒนากลไก
และกระบวนการทีส่ ามารถรับมือผลกระทบด้านสุขภาพจากการเข้าสูป่ ระชาคมอาเซียนโดยเฉพาะอาหารและสินค้าเกษตร
ที่เป็นอาหาร๑๙๐ โดยกระทรวงสาธารณสุขได้ท�ำการขับเคลื่อนข้อมติดังกล่าวร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคธุรกิจเอกชน
นักวิชาการ และภาคประชาสังคมอย่างต่อเนือ่ ง มีการจัดท�ำร่างพระราชบัญญัตคิ วบคุมสารเคมีเกษตร พ.ศ. .... เพือ่ เสนอให้
แยกการควบคุมวัตถุอนั ตรายประเภทสารเคมีการเกษตรออกจากวัตถุอนั ตรายทัว่ ไป และแต่งตัง้ คณะกรรมการขับเคลือ่ น
ปัญหาการใช้สารเคมีป้องกันก�ำจัดศัตรูพืชที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งคณะกรรมการดังกล่าวได้มีมติเมื่อเดือนเมษายน ๒๕๖๐
เสนอรัฐบาลให้ยกเลิกการใช้พาราควอตเพราะมีขอ้ มูลเชิงวิชาการยืนยันว่า สารเคมีกลุม่ นีท้ ำ� ให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพได้
โดยส�ำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) จะท�ำหนังสือคัดค้านการต่ออายุใบอนุญาตให้ใช้สารพาราควอตไปยัง
กรมวิชาการการเกษตร และกรมโรงงานอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นเลขานุการคณะกรรมการวัตถุอันตรายที่เป็นผู้ต่ออายุสาร
ดังกล่าว๑๙๑
การประเมินสถานการณ์ ปัญหาและอุปสรรค
สถานการณ์สิทธิด้านสุขภาพโดยภาพรวม อาจกล่าวได้ว่า ในปี ๒๕๖๐ รัฐบาลได้มีนโยบายและมาตรการต่าง ๆ
ในการประกันสิทธิในสุขภาพ และมีความพยาย��มอย่างต่อเนื่องที่จะด�ำเนินการเพื่อบรรลุมาตรฐานสูงสุดที่เป็นไปได้
(the highest attainable standard of health) ในการจัดบริการด้านสาธารณสุขอย่างเพียงพอกับความต้องการของ
ประชาชน และข้อ ๑๒ ของกติกา ICESCR โดยในปี ๒๕๖๐ รัฐได้มีการด�ำเนินการให้เกิดความก้าวหน้าในสิทธิด้านสุขภาพ
หลายประการเพื่อเอื้ออ�ำนวยการ ดังต่อไปนี้
๑๘๕
๑๘๖
๑๘๗
๑๘๘
www.hfocus.org/content//2017/01/3243
แผนพัฒนาระบบบริการสุขภาพสาขายาเสพติด สืบค้นจาก www.thanyarak.go.th/thai/index.php?option=com_content&task=view&id=1895&Itemid=126
การประชุมสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ ๑๐/๒๕๕๙
กลุม่ สารเคมีพาราควอต จัดเป็นวัตถุอนั ตรายชนิดที่ ๓ ตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรือ่ ง บัญชีรายชือ่ วัตถุอนั ตราย พ.ศ. ๒๕๕๖ โดยสารเคมีกลุม่ ดังกล่าวจะต้องมีการขอขึน้ ทะเบียน
วัตถุอันตราย มีใบอนุญาตและได้รับอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่จึงจะน�ำเข้าได้ มีสถานที่เก็บรักษาตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตรายและประกาศกระทรวง และต้องยื่นแจ้งก่อนน�ำเข้า
รวมถึงใบอนุญาตมีอายุ และมีเงื่อนไขก�ำกับการอนุญาต
๑๘๙ www.prachachat.net/economy/news-74034
๑๙๐ ข้อมติสมัชชาสุขภาพ เป็นนโยบายสาธารณะเพือ่ สุขภาพแบบมีสว่ นร่วม (Participatory Health Public Policy) โดยเป็นผลจากกระบวนการสมัชชาสุขภาพ ซึง่ เป็นเครือ่ งมือพัฒนานโยบาย
สาธารณะที่เน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ซึ่งเกิดขึ้นตาม ตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๐
๑๙๑ www.nationalhealth.or.th/node/2304
122 | รายงานผลการประเมินสถานการณ์ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๐